Weinig vleesvarkens in grote groep

Het houden van vleesvarkens in zeer grote groepen komt nauwelijks van de grond. Ondanks een aantal voordelen, kiezen varkenshouders voor zekerheid.Vleesvarkenshouderij in grote groepen is in Nederland nooit echt doorgebroken. In landen als Denemarken en Duitsland en andere delen van de wereld wordt dit huisvestingssysteem veel meer gebruikt. In Nederland is het aantal bedrijven met honderden vleesvarkens in een hok en een sorteersluis op een paar handen te tellen.De redenen voor de kleine aantallen in Nederland zijn divers, en het is min of meer gissen waarom het systeem hier niet doorbreekt. Feit is dat Nederland een vrij traditionele bouwtechniek heeft, waarbij varkenshouders eerder kiezen voor het bekende en risico’s willen uitsluiten.40% dichte vloeren en emissiearme stalsystemenWat de houderij in grote groepen verder in het verleden heeft tegengewerkt, was de eis van 40% dichte vloer met daardoor meer risico op hokbevuiling, en de verplichting om emissiearme stalsystemen te bouwen. In Duitsland waren beide eisen niet verplicht, waardoor de ontwikkeling daar sneller ging. Techniek in de stal is in Duitsland toch al meer gemeengoed dan in Nederland. Juist bij grote groepen speelt de sorteertechniek een belangrijke rol.Waarschijnlijk de belangrijkste reden waarom het systeem hier niet is doorgebroken, is dat aan het houden in grote groepen een aantal nadelen kleeft, die voor varkenshouders zwaar wegen. Zo is het op een deel van de bedrijven moeilijk om het klimaat goed te regelen. Bij grote groepen zijn er weinig andere mogelijkheden dan directe luchtinlaat met ventielen. In één grote afdeling is de kans op verstoringen groot, zeker als jonge biggen nauwelijks zelf warmte produceren. Mede daardoor is ook hokbevuiling een veelgenoemd risico. Stalinrichters proberen dat op te lossen door in te spelen op het natuurlijke mest- en liggedrag.Grote groepen vleesvarkens, zoals hier op het bedrijf van Gerard Scheffers, komen in Nederland niet veel voor. Gebruikers zijn redelijk positief. - Foto: Joris TeldersTechnische resultaten blijven achterEen ander nadeel is de controle; varkenshouders hebben schrik om door grote groepen varkens te lopen, zeker als ze zwaar zijn. Een oplossing daarvoor is een loopbrug boven de varkens, maar ook dan moet een varkenshouder af en toe in het hok.Verder noemen adviseurs en varkenshouders dat op een deel van de bedrijven de technische resultaten achterblijven. Dat komt mogelijk doordat de dieren meer bewegen en meer contacten hebben. Ook de varkenshouder die tussen de dieren doorloopt zorgt voor onrust onder de dieren.Secuur afleverenDat een aantal varkenshouders toch voor het systeem kiest, heeft vooral te maken met het belangrijkste voordeel: secuur kunnen afleveren. Een grote groep is meestal uitgerust met een automatisch sorteersysteem. Deze kan varkens naar een bepaalde voergroep sturen en slachtrijpe varkens uitselecteren. Er zijn meerdere systemen, op basis van een weegplateau of camera.Bouwkosten worden soms ook genoemd, maar daar zet een aantal geraadpleegde bouwadviseurs vraagtekens bij. Jos Groot, projectmanager bouw bij DLV Advies, schat dat de investering onder de streep even hoog is als bij traditionele bouw. “Er is minder stalinrichting, maar een duur sorteersysteem nodig. Ook is het puttenplan vaak lastig.”Lees ook: ‘Varkensvriendelijk Overijssel’‘Het moet bij je passen’De Groot ziet verder weinig belangstelling voor systemen met grote groepen bij nieuwe projecten. “We hebben de afgelopen jaren wel een paar stallen getekend, maar veel vragen krijgen we er niet over.” Hij merkt vooral belangstelling van varkenshouders die voor een speciale markt willen produceren. “Maar ook dan geldt dat de basisvoorwaarden goed moeten zijn, om er goed mee te kunnen draaien.”Ook Gieljan van Iersel, adviseur bedrijfsontwikkeling bij Agrifirm Exlan, zegt een paar keer per jaar het systeem te bespreken met klanten. “Het moet bij je passen als persoon. Vaak haken ondernemers af als ze horen wat de mogelijke nadelen zijn van het systeem. Ze kiezen dan toch voor zekerheid.” Van Iersel merkt dat het ontwerpen van een stal lastig is door alle randvoorwaarden, zoals het ontbreken van een voergang, wat de keuze van het ventilatie-inlaatsysteem beperkt. Ook geeft de verplichte gedeeltelijke dichte vloer met vloerverwaming bij Beter Leven kans op meer hokbevuiling.Met een deurtje in de hokafscheiding bij traditionele hokken profiteren varkenshouders van een hogere bezetting, zonder zeer grote groepen te maken. - Foto: Bert JansenDeurtje in tussenwandOf de ontwikkeling van houderij in grote groepen de komende jaren toch nog doorzet, is afwachten. Een van de voordelen van de grote groep, dat vanaf 40 varkens in een groep het aantal varkens per vierkante meter 10% hoger mag liggen, is ingehaald door de praktijk. Bouwadviseurs zien steeds vaker dat vleesvarkenshouders in de tussenwanden van traditionele hokken een deurtje maken. Van Iersel: “Op die manier zijn alle hokken met elkaar verbonden en is dat voor de wetgever ook een grote groep. Het voordeel is dat het klimaat- en voersysteem hetzelfde kunnen blijven.” In tegenstelling tot een ‘echte’ grote groep zijn er echter geen sorteermogelijkheden.Zelfs Cor Suselbeek, hoofd verkoop bij Dorset Farmsystems en pionier met sorteersystemen, is vrij somber over de kansen voor houderij in grote groepen in Nederland. “Op de hele grote bedrijven in Duitsland en Oost-Europa loopt het goed. We hebben bedrijven met tientallen sorteersystemen per locatie ingericht, maar dan wel op volledig roostervloer.” Suselbeek heeft zelf bedenkingen over beren mesten in een dergelijk systeem. “Met goed management is het wel mogelijk, maar gemakkelijk zal het niet zijn. Als ik zelf varkenshouder was, zou ik geen beren mesten in grote groepen.”Het ‘leereffect’Toch liggen er ook kansen voor het houderijsysteem. Bij nieuwe stalconcepten is er altijd het ‘leereffect’. Als meer varkenshouders ermee werken, ontstaat kennis en ervaring in de sector. De vergelijking met voerstations bij zeugen gaat niet helemaal op, omdat er toen een verplichting tot groepshuisvesting was. Maar ook daar zijn met vallen en opstaan systemen ontwikkeld waar een deel van de zeugenhouders prima mee uit de voeten kan.Met de komst van individuele elektronische registratie van biggen, is het logisch dit door te trekken tot en met de vleesvarkens. Varkens zijn dan van geboorte tot slacht te volgen. Dat biedt ook mogelijkheden voor individuele voedering. Controle en behandelen, veelgenoemde nadelen van grote groepen, zijn met nieuwe technieken gemakkelijker en veiliger te maken.Kans door conceptenTot slot ligt er een kans voor grote groepen in de komst van concepten. Er is weliswaar nog geen concept dat specifiek grote groepen vleesvarkens vraagt, anders dan biologisch, maar vleesvarkenshouderij in grote groepen leent zich prima voor productie voor een speciale markt. De verwachting is dat de komende jaren nieuwe marktconcepten ontstaan waar houderij in grote groepen prima bij kan aanhaken.Lees ook: Grote groepen varkens houden: voor- en nadelen