‘We werken preventief op basis van koegedrag’

Sinds vorig jaar werkt Wil Smolders met Ida. Dit zelflerende systeem van Connecterra verbetert de gezondheid en productie van melkkoeien.De helft van de koeien van Wil Smolders heeft een halsband om met sensor, de andere helft niet. Sinds eind juni 2017 neemt de veehouder deel aan een project waarin ZLTO, Connecterra en AgroVision samenwerken aan een efficiënte melkproductie, deels gefinancierd door Landbouw Innovatie Brabant (LIB). “We willen graag vruchtbaarheid en gezondheid verbeteren voor een hoge levensproductie en een lange levensduur”, zegt Smolders. “Het project helpt ons daarin.”Wil (56) en Corrie (55) Smolders. Plaats: Oostelbeers (N.-Br.). Bedrijf: Wil en Corrie houden in vof 95 melkkoeien en 50 stuks jongvee op 38 hectare grond, waarvan 13,5 ha van het waterschap tijdelijk in gebruik, met 19 ha gras, 13,5 ha mais en 5 ha aardappelen. Het rollend jaargemiddelde is 10.000 kilo melk per koe met 3,51% eiwit en 4,40% vet. Corrie werkt 32 uur in de week als planner in de gezondheidszorg. - Foto's: Bert JansenNieuwe methode voor registreren koegedragConnecterra ontwikkelde Ida dat staat voor Intelligent Dairy Farmer’s Assistant. Het werkt met een sensor die bewegingen van koeien registreert. Ida kan gedragingen als vreten, herkauwen, lopen, liggen, staan, tochtigheid en drinken onderscheiden. Dat is op zich niet nieuw, maar de methode van registratie wel. Connecterra gebruikt aansluiting aan het Internet of Things in combinatie met toegepaste technologie als kunstmatige intelligentie.Smolders heeft een controlegroep koeien zonder sensor en een proefgroep met sensor in de gaten gehouden door Ida. “Zo kunnen we zien of de koeien met sensor meer melk gaan produceren en beter scoren op gezondheid”, vertelt Smolders. De risicogroep, droge en verse koeien, kregen een halsband met sensor om. “Deze koeien houden na 100 dagen lactatie de halsband ook nog om, zodat Ida ze kan blijven volgen in hun gedrag.”Ida werkt met een sensor aan een halsband die bewegingen van de koeien registreert, zoals vreten, herkauwen, lopen, liggen, staan, tochtigheid en drinken.Op basis van continue registratie van koegedrag, krijgt Smolders via de app van Ida berichten op zijn smartphone over afwijkend gedrag. “Bijvoorbeeld over een koe die minder herkauwt of een koe die meer loopt dan anders of juist veel ligt.” Connecterra wil graag de data-analyse bij boeren uit handen nemen. Ida toont geen grafieken met data, maar geeft simpele actiegerichte informatie over afwijkende koebewegingen en koegedrag. ”Dan moet ik nog wel zelf nagaan wat er met de betreffende koe aan de hand is en op basis van mijn eigen analyse bepalen of en hoe ik moet ingrijpen.”Sneller in actie dankzij IdaIn de regel merkt Ida koeien met afwijkend gedrag eerder op dan de veehouder. “Maar dat is niet altijd zo”, zegt Smolders. “Een koe met E. coli-mastitis had ik met Ida wel eerder in beeld dan dat er vlokken in de melk te zien waren. Ida meldde op mijn smartphone dat deze koe minder herkauwde, minder liep en aan het vreten was. Met vroegtijdig behandelen kon ik voorkomen dat het uit de hand liep. Dat bespaart op gezondheidskosten en geeft minder melkverlies.” De vof combineert gegevens over koegedragingen met voer- en melkdata. Zo willen ze hun koeien gezond houden. “In CowVision kunnen we zien of technische kengetallen verbeteren, maar onze ervaring met het systeem is nog te kort om daar iets zinnigs over te zeggen.” De tochtdetectie werkt goed en dat brengt de tussenkalftijd omlaag. Ida onderscheidt koegedragingen die verband houden met tochtigheid en gedragingen die te maken hebben met gezondheidsproblemen.Om het liggedrag te stimuleren, verbetert Smolders het koecomfort. Hij wil graag diepstrooiselboxen en installeert nieuwe schoftbomen.Effecten van veranderingen in de stalOp basis van registraties van liggedrag van zijn koeien, ontdekte Smolders dat zijn koeien circa 11 uur per etmaal liggen. Gezien de streefwaarde van 14 uur liggen, is dat te weinig. Dat wil hij verbeteren. “We installeren nieuwe schoftbomen en we willen de ligboxen met matrassen omvormen naar diepstrooiselboxen voor een beter koecomfort.” Veranderingen in de stal komen tot uiting in geregistreerd koegedrag. “Na installatie van de nieuwe schoftbomen, verwachten we meer vreet- en herkauwgedrag. Uit de afname van de ligtijd en de toename van de statijd bij verse koeien zagen wij dat deze groep het meest last had van hittestress in de zomer.” Ida kan ook ander koe-gedrag registreren bij rantsoenveranderingen. Bijvoorbeeld hoeveel tijd de koeien besteden aan vreten en hoelang ze herkauwen. “Dit gebruiken we om rantsoenen in de gewenste richting bij te sturen. Koppelingen aan melkproductiegegevens en berekeningen van voeropname en rantsoenefficiëntie helpen daarbij. Zo weten we of de rantsoenen optimaal zijn voor een efficiënte melkproductie.” De voergegevens staan in de voerwinstmonitor van AgroVision.Per koe is de tijd dat ze ligt, staat of loopt te volgen. Afwijkingen van het gemiddelde koegedrag kunnen duiden op een gezondheidsprobleem of tocht.Abonnementskosten terugverdienenSmolders had nog nooit met sensoren gewerkt. “Het voordeel van werken met Ida is dat Connecterra de investering doet in de sensoren, halsbanden, hard- en software. En het geeft toegang tot de Connecterra-cloud waarin de feitelijke data-analyse plaatsvindt”, zegt de Brabantse veehouder, die voor het Ida-systeem € 90 per koe per jaar betaalt. “Alleen op verminderen van gezondheidskosten, verdienen we het systeem niet terug. Maar op langere termijn gaat het systeem meer geld opleveren, omdat we sneller problemen signaleren en vaker preventief te werk gaan. Dat leidt uiteindelijk tot verbetering van technische resultaten en een langere levensduur en levensproductie.” Hoe langer veehouders met het systeem werken, hoe beter het systeem het gedrag van koeien gaat begrijpen. Zo is steeds eerder te voorspellen wat er met een koe aan de hand is en kan Ida de veehouder gericht adviseren. Smolders benadrukt wel dat Ida slechts een hulpmiddel is in het management. “Je moet alles wel op orde hebben en sowieso preventief werken, anders blijf je achter de feiten aanlopen.”

Het verloop van de koegedragingen kan Smolders beter zien op een groot beeldscherm op zijn kantoor.Ida: zelflerend systeem met sensortechnologie“Ida combineert sensortechnologie met machine learning en continue analyse van data in de cloud. Het maakt gebuikt van geavanceerde technologie zoals kunstmatige intelligentie”, vertelt Leonie ten Dam van Connecterra. In de eerste week na het omhangen van de sensoren, gaat het Ida-systeem via analyse van de koebewegingen patronen van de kudde ontdekken en meldingen geven van koegedragingen die afwijken. Het is een zelflerend systeem, op basis van machine learning en terugkoppeling van informatie door de melkveehouder. Het systeem leert wat normaal gedrag, afwijkend gedrag en gemiddeld gedrag is. Bij veranderd koegedrag geeft de melkveehouder aan het systeem door of er iets aan de hand was en wat de koe mankeerde, bijvoorbeeld kreupelheid, baarmoederontsteking, slepende melkziekte, mastitis of lebmaagdraaiing. Hierdoor leert Ida wat er op het bedrijf gebeurt en helpt het systeem de veehouder om de efficiëntie op zijn bedrijf te vergroten. Volgens Connecterra kan Ida twee tot drie keer de kosten van het systeem besparen.