‘Wat moet er in de landbouwparagraaf van partijen?’

Op dit moment zijn politieke partijen hun verkiezingsprogramma aan het schrijven voor de verkiezingen van volgend jaar maart. Daarin hoort natuurlijk ook een landbouwparagraaf.Om daar invulling aan te mogen geven, zou menig boer een moord doen. Gewoon elk jaar een goed saldo. Maar voor een politieke partij moet landbouw natuurlijk meer zijn.Landbouw vervult drie functies in samenlevingTot nu toe lijkt het alsof een boer uit twee smaken kan kiezen: voedselproductie of ecosysteemdiensten. Maar zo simpel ligt het uiteraard niet. We vervullen zonder het te beseffen drie belangrijke functies in de samenleving. We moeten zorgen dat die alle drie gehonoreerd worden. De meest in het oog springende is de economische functie. Daarop leggen boeren en de meer rechtse partijen de nadruk op: een boer is belangrijk voor de voedselvoorziening en voor de bijdrage aan het bnp. Maar de landbouw heeft, omdat ze zo veel land beheert, daarnaast ook een ecologische functie – zorgdragen voor biodiversiteit – en een maatschappelijke functie – contact van de mens met zijn voedsel en zijn omgeving.Verdienmodel-gestimuleerd beleidWil de landbouw daarin succesvol zijn, dan moet worden gezorgd voor beleid dat die functies budgettair stimuleert, zodat er ook wat van terecht komt. Geen voorschriften en verboden dus, maar verdienmodel-gestuurd beleid. Een partij met een landbouwparagraaf doet er goed aan hiervoor sturingsmechanismen op te stellen. En dan niet met inspanningsverplichting, maar met doelverplichting, waarop kan worden afgerekend.We moeten omschakelen naar een meer biologische vorm van landbouw waarin ook de ecologische en maatschappelijke functie op de markt wordt gebrachtZien boeren wel wat in zo’n verdienmodel? Liever willen ze, zoals een boer het zei, ‘zelf het roer in handen houden’. Dat betekent denk ik zoiets als zo dicht mogelijk tegen de normen aan boeren zodat je eens in de zoveel jaar een klapper kan maken. Dit is, sorry dat ik het zeg, zo twintigste-eeuws denken. We moeten omschakelen naar een meer biologische vorm van landbouw waarin ook de ecologische en maatschappelijke functie op de markt wordt gebracht.Biologische landbouw niet genoemd in rapport RemkesVoor het grote gebaar kunnen we, vrees ik, niet in Nederland terecht. In het rapport van Johan Remkes staan allerlei nuttige aanbevelingen, maar de biologische landbouw wordt niet één keer genoemd. Alsof er een smet op rust. Ik wil niemand dwingen biologisch te gaan boeren, maar het is goed om een beeld voor ogen te krijgen wat ongeveer de bedoeling is. De Europese Commissie is daarin al veel verder. Volgens Cees Veerman biedt de aangekondigde Green Deal een ‘unieke kans’ voor het omdenken van de landbouw. Voor de commissie schreef hij met anderen een visie over waar het heen moet, met de bodem als uitgangspunt. Zo ziet hij grote mogelijkheden voor CO₂-opslag in de bodem.Tip voor de programmaschrijvers: als alle partijen deze column in hun landbouwparagraaf opnemen, spaart dat misschien tijd bij de formatie.