Waarom de hopteelt zo veelbelovend is

De enorme groei van kleine, lokale bierbrouwerijen en de vraag van de consument om meer te weten van de herkomst van eten en drinken biedt kansen in de Nederlandse hopteelt. Vooral naar aromatische hoppen is vraag.De termen ‘Nederlands, streek of lokaal’ doen het uitstekend. Kleine bierbrouwerijen spelen hier op in. Lokaal bier is hip en happening en kleine bierbrouwerijen schieten als paddenstoelen uit de grond. Meer dan 400 microbrouwerijen telt Nederland nu en velen hebben interesse voor lokaal gekweekte hop. Vooral moderne bieren met aromatische hop zijn populair, waarbij het hop het bier de smaak geeft als het aan het einde van het kookproces wordt toegevoegd. De bloemen van de vrouwelijke plant, de hopbellen, bevatten naast etherische oliën ook alfazuren (verbindingen uit de harsklieren van de plant) die helpen bier te conserveren en er een bittere smaak aan geven. In de biermarkt wordt steeds meer gebruik gemaakt van verse, aromatische hoppen.Oogst van hop in Reymerstok voor Gulpener bier. - Foto: Marcel van HoornKansen voor de hopteeltDit geeft reële kansen voor de hopteelt als alternatief voor boerenbedrijven, meent David Hendrich, eigenaar van Eijkenrode Bier BV en voorzitter van de Stichting Hopteelt Nederland. De stichting wil de hopteelt grootschalig van de grond krijgen als nieuwe agrarische bedrijfstak en denkt aan een coöperatieve opzet. Recent zijn hopkwekerijen opgezet in Gelderland, Amsterdam en Drenthe. David Hendrich: “De uitdaging is hop te verwerken en te verkopen.” Gulpener bier is de enige Nederlandse bierbrouwer die zelf, al sinds de jaren ‘90, hop verbouwt in het Limburgse Reijmerstok. Gulpener oogst in september met hulp van 200 vrijwilligers. De hopbellen die die dag handmatig zijn geplukt, hangen een paar uur later in een reuze theezak in de brouwketel en zijn in de supermarkt als tarwebier met verse hop terug te vinden.De vrouwelijke bloemen, ofwel hopbellen, bevatten de smaakstoffen waar het om gaat. - Foto: Marcel van HoornVijf hoptelersNederland telt 5 grote (deels beginnende) hoptelers (van elk 2 tot 4 hectare) in Amsterdam, Veenhuizen, Boxtel, Reijmerstok en Zeeland. Daarnaast zijn er zo’n 30 kleintjes van 40 tot 70 are. De helft van de telers zit nog in de opstartfase. Hop is een klimplant die groeit van maart/april tot en met september, 10 centimeter per dag en tot 9 meter hoog. De hoogte van de plant maakt de voorinvestering hoog. Je hebt voor € 25.000 tot € 26.000 per jaar teeltondersteuning nodig: hopstaken, stalen bedrading ertussen waar touwtjes aan vastgeknoopt worden, waartegen de hop omhoog klimt. Hendrich: “We komen vaak uit bij fruittelers en boeren die bereid zijn te investeren.” Voor de teelt van hop zijn lager gelegen, leemhoudende, licht alkalische (licht zure) zandgronden het meest geschikt. De markt voor hop is uitstekend. Aromatische hoppen variëren tussen € 12 tot € 45 per kilo en bitterhoppen, waar pils de bittersmaak en de conservering door krijgt, tussen de € 6 en € 9. Als het bij kleine brouwerijen blijft, dan is er volgens Hendrich ruimte voor 50 hectare hopteelt in Nederland. Haken de grote brouwerijen aan, dan is verdere groei van de hopteelt mogelijk.Hopplantage in Zuid-Duitsland, een belangrijk teeltgebied. - Foto: ANP/EPAKarakter van hop promotenNu is de Nederlandse hopteelt nog klein en de kwaliteit ervan moet zich nog verder ontwikkelen naarmate de plant ouder wordt. De kwaliteit van hop is meetbaar in aromatische olieën en in alfazuren. Het ene hopras doet het wat dat betreft beter dan het andere. Een wat lagere opbrengst is aan het begin geen probleem. “Het is nu vooral belangrijk om het Nederlandse karakter van de hop te promoten.”Hendrichs meent dat een opbrengst van 1.500 kilo hop per hectare mogelijk is, van 7 tot 9 meter hoge hop. Met aftrek van de kosten denkt hij aan € 6.500 saldo per hectare. De hopteler heeft wat geduld nodig: in het eerste jaar heeft het hopplantje 10% opbrengst, het tweede jaar stijgt naar 50% en het derde naar 90 tot 100%. Hendrich meent dat voor een rendabele teelt minimaal 4 hectare nodig is. De meeste hop komt uit Duitsland, Slovenië, Nieuw-Zeeland en de Verenigde Staten, maar ooit was Nederland een hopland. Met name de hop die rondom ’s Hertogenbosch werd verbouwd, stond in heel Europa bekend om de goede kwaliteit. De hopteelt verdween in de 20e eeuw toen de Nederlandse hoptelers qua kwaliteit en prijs niet konden concurreren met grootschalige hopgebieden in de rest van Europa. Bierhistorici menen echter dat hopteelt hier verdwenen is uit gierigheid. Om meer winst te maken, verzwaarden de hopkwekers in de negentiende eeuw hun zakken met afval zoals takken, met een een slechte reputatie als gevolg.