Voertuigeisen worden in de praktijk ontdoken

Getrokken werktuigen moeten sinds januari aan nieuwe wettelijke eisen voldoen. Dit wordt in de praktijk dikwijls genegeerd, mede om de fors hogere aanschafprijs. Als koper neem je dan wel een risico.Sinds dit jaar zijn fabrikanten verplicht om hun machines te bouwen volgens nieuwe, strengere toelatingseisen uit de verordening (EU) 167/2013. Dat betekent dat iedere nieuwe trekker, aanhanger en getrokken werktuig een goedkeuring moet ondergaan voor toelating op de openbare weg. Maar dat gebeurt niet altijd: de RDW keurde in het eerste halfjaar slechts 99 landbouwvoertuigen. Bij een aantal machinefabrikanten is de keuringsinstantie zelfs nog niet langs geweest. Overigens is dit aantal niet alles dat wordt verkocht. Fabrikanten kunnen ook voor een Europese typegoedkeuring kiezen als alternatief voor een individuele keuring.Feit is dat in 2018 nieuwe, niet-gekeurde landbouwvoertuigen worden verkocht. Exacte verkoopaantallen zijn helaas niet bekend, want er geldt (nog) geen registratieplicht.Keuringsinstituut RDW keurt een VGM-kipper bij Van Ginkel Machines in Groenekan (U.). De keuring is beslist geen wassen neus: er komt een 15 pagina’s tellend keuringrapport bij iedere kipper. Daarin staan alle serienummers van componenten en remberekeningen enzovoort. - Foto's: Ton KastermansNauwelijks mogelijkheid tot controleHet geldende verkoopverbod wordt volgens spelers in de mechanisatiemarkt niet gehandhaafd, al beweert de Nederlandse politie anders. Dat maakt het voor (ver)kopers gemakkelijk om nieuwe, strenge voertuigeisen te negeren.“Er is nauwelijks mogelijkheid tot controle. En dus denken sommige verkopers: ik verkoop de voertuigen gewoon zonder keuring”, legt Theo Jacobs, inhoudsdeskundige van de RDW, uit. “Wij hebben het sterke vermoeden dat verkoopverboden worden genegeerd, omdat er relatief weinig aanbod is. Dat er voertuigen worden verkocht zonder goedkeuring, is pijnlijk voor fabrikanten die hebben geïnvesteerd en wel aan de regels voldoen.”Een kipper mag bijvoorbeeld geen scherpe randen meer hebbenInmiddels keurt RDW zo’n 40 landbouwmachines per maand. Theo Jacobs: “Er komt wel bewustwording. Elke maand krijgen we meer aanvragen.”Vraag om goedkeuringscertificaatVoor grote fabrikanten is het vaak gunstiger om een Europese typegoedkeuring te ondergaan. Daarbij wordt een trekker, kipper of getrokken werktuig eenmaal gekeurd en mag de fabrikant daar niet meer van afwijken. Alles wat geen typegoedkeuring heeft, moet in Nederland individueel worden gekeurd. Vraag daarom bij aankoop van een nieuwe machine om een goedkeuringscertificaat als bewijs. Dat geldt overigens ook voor gebruikte landbouwmachines die worden geïmporteerd uit het buitenland.Opmerkelijk: RDW kreeg tot nu toe nog maar 2 aanvragen om een geïmporteerde machine te keuren, terwijl het er logischerwijze veel meer moeten zijn.➤ Wees extra alert bij aankoop van nieuwe machines➤ Vraag om een goedkeuringscertificaat➤ Check typeplaatje, koop- en polisvoorwaarden Productie aanpassen is een grote investeringDe verordening stelt machinefabrikanten voor een dilemma: de productie aanpassen en aan de eisen voldoen of blijven produceren en een geldend verkoopverbod negeren. De gehele productielijn en producten aanpassen, is een gigantische investering voor een fabrikant. Herbert van Ginkel, directeur van Van Ginkel Machines (VGM) in Groenekan (U.) zegt dat er veel geld mee gemoeid is, en dat een omschakeling langere levertijden en discussies oplevert.Van Ginkel: “Een kipper mag bijvoorbeeld geen scherpe randen meer hebben. Alle scherpe randen van de bak, klep, chassis en dissel moeten we afronden. Heb je weleens Hardox-staal gefreesd? We hebben allemaal nieuwe freeskoppen moeten kopen, en het kost erg veel tijd in de productie.”Eisen vaak onpraktischDe voertuigeisen verhogen dus de kostprijs. Ook zijn de veiligheidsmaatregelen niet altijd nuttig en praktisch voor de koper. Een ultiem voorbeeld: er moet kentekenverlichting aanwezig zijn, ook al bestaat er nog geen kenteken. Bij bijvoorbeeld silagewagens en landbouwkippers is een stootbumper verplicht. Die stootbumper is niet praktisch voor wie in een losbunker, bietenhoop of maisbult lost.Rommel niet met een bumperWie dit jaar investeerde in een nieuwe landbouwkipper of silagewagen kan het niet zijn ontgaan: een fabrikant is verplicht om een stootbumper achterop te bouwen. Die stootbumper voorkomt dat een achteroprijdende autochauffeur wordt onthoofd door een uitstekende bak. De RDW stelt strenge eisen aan zo’n bumper, een fabrikant moet bijvoorbeeld bewijzen dat zo’n bumper voldoende tonnage kan weerhouden bij minimale doorbuiging.Een bak (kipper of silagewagen enzovoort) mag nauwelijks uitsteken, anders is een gekeurde stootbumper verplicht. Op de foto een hydraulisch uitschuifbare, op een VGM-hooglosser.Maar in de praktijk wordt zo’n bumper soms verwijderd na aankoop. Die bumper wordt namelijk de bietenhoop of maisbult ingedrukt, of zit in de weg bij een stortbunker. Wees je bewust van de mogelijke gevolgen. De politie kan hiervoor een proces-verbaal en een verbod om verder te rijden opleggen, omdat een veiligheidsmiddel niet is aangebracht.Tip: vraag bij de fabrikant om een (goedgekeurde) hydraulisch wegklapbare bumper.En heb je trekkers met een enkelleiding hydraulisch remsysteem? Dan komt de investering van een ander remsysteem er nog bij. Enkelleiding hydraulische remmen op getrokken voertuigen mogen immers sinds dit jaar niet meer worden verkocht.Kipper duizenden euro’s duurderLandbouwmachines die voldoen aan de huidige regelgeving zijn in de regel minder praktisch en duurder vanwege een verhoogde kostprijs en aangepaste uitrusting. Een individuele keuring door de RDW kost € 166 plus € 110 voorrijkosten. Ter indicatie: wie bijvoorbeeld dit jaar investeert in een nieuwe landbouwkipper van VGM, betaalt nu in 2018 € 3.000 meer voor diezelfde kipper dan in 2017. Die kipper voldoet dan aan alle eisen met onder meer luchtremmen, lastafhankelijk remventiel, stootbumper en allerlei bordjes en verlichting.Slechte remmenHoewel de voertuigeisen vaak als omslachtig worden ervaren en kostprijsverhogend werken, zijn niet alle fabrikanten er sceptisch over. “Het verschil is dat voorheen veel klanten bespaarden op een ALR-systeem (lastafhankelijke remmen) van € 500 à € 800,” vertelt Arno Brosens. Hij verzorgt de technische ondersteuning bij Peeters Landbouwmachines in Etten-Leur (N.-Br.). “Nu wordt er wel geïnvesteerd in zo’n remsysteem. Het gaat om veiligheid: vaak werden oude remmen zo afgesteld dat ze bij een lege kipper de wielen niet blokkeren en bij een volle kieper dan te weinig remmen. Niemand wil zo’n gevaarlijke tegenligger tegenkomen.”Duik voor aankoop eens goed in de polisvoorwaarden van de verzekering

Volgens Brosens hebben de voertuigeisen daarom zeker een positief effect op de verkeersveiligheid. Fabrikanten zijn verplicht remvertragingen nauwkeurig te berekenen, en zullen mede daarom bij inkoop al rekening houden met voldoende remcapaciteit. Van alle geproduceerde kippers die bij Peeters de poort verlaten, blijft maar 10 tot 20% in Nederland. “Als we een of twee orders missen, omdat een klant niet wil investeren in een goedgekeurde kipper die aan de eisen voldoet, jammer dan.”Valsspelen met typeplaatjeSta je voor de aankoop van een nieuwe machine? Wees dan alert. Leveranciers springen namelijk op verschillende manieren om met de voertuigeisen. Check bijvoorbeeld het typeplaatje: in nieuwe getrokken machines wordt namelijk soms ‘bouwjaar 2017’ ingeslagen om zo de nieuwe voertuigeisen te omzeilen.Lees ook het verkoopcontract nauwkeurig door. In sommige gevallen staat in het contract vermeld dat de koper zich niet met de nieuwe machine op de openbare weg mag bevinden. Zo probeert een fabrikant zich in te dekken. Op deze manier worden zelfs nog enkelleiding hydraulische remsystemen verkocht op de Nederlandse markt.Let op: er geldt simpelweg een verkoopverbod op landbouwvoertuigen die niet aan de wetgeving voldoen, en dus wordt volgens de Nederlandse politie ook een fabrikant strafbaar gesteld in de Wet op de economische delicten (WED) en de Regeling voertuigen.Chauffeur riskeert een boeteVolgens het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat is het verboden om met een landbouwmachine die niet aan de wettelijke eisen voldoet de weg op te gaan. Simpel. De chauffeur riskeert daarmee een geldboete. Het Openbaar Ministerie bepaalt de hoogte van de geldboete, die zal worden uitgeschreven door politie of handhavers van de Wet op de economische delicten. Controle vindt volgens de politie plaats bij het staande houden en bij verkooppunten.Bewijsplicht bij verzekeraarDuik voor aankoop eens goed in de polisvoorwaarden van de verzekering. Mocht er een ongeval gebeuren waarbij de landbouwmachine niet voldoet aan de wetgeving, dan ontstaat er een lastige situatie. Een verzekeraar heeft te maken met de Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen (WAM) en zal schade aan derden altijd moeten betalen. Maar daarna beoordelen de verzekeraars of zij de kosten op de verzekerde kunnen verhalen. Dat kan als er sprake is van een uitsluitingsgrond. Daar ligt nog een groot grijs gebied, wat kan leiden tot een juridisch steekspel.Volgens Interpolis en het Verbond van Verzekeraars kennen polisvoorwaarden geen specifieke uitsluiting voor landbouwwerktuigen die niet aan de wettelijke eisen voldoen. Maar als een verzekeraar kan aantonen dat de schade te voorkomen was geweest door aan de eisen te voldoen, dan kan de verzekeraar alsnog besluiten de kosten te verhalen op de verzekeringnemer. De bewijsplicht ligt bij de verzekeraar.Voorkom problemen, houd rekening met kentekenplichtTot slot: houd rekening met de toekomstige kentekens. Stel dat je dit jaar per se een aantal landbouwkippers wilt kopen met enkelleiding hydraulische remmen. Dan vind je heus wel een fabrikant die een grote order niet wil missen, ondanks de wettelijke verplichting van een dubbelleiding-remsysteem. Dat kan binnenkort moeilijkheden opleveren bij de aanstaande kentekenplicht. Want zoals in het wetsvoorstel nu staat, moet een landbouwkipper met een constructiesnelheid van meer dan 25 km/u verplicht worden geregistreerd.Hoe het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat later omspringt met machines die niet aan de eisen voldeden, wil het ministerie nog niet zeggen. Zij willen niet op de zaken vooruitlopen.