Vitaliteit pootgoed beter meetbaar

De werkgroep Ketenproject Verbetering Pootgoedkwaliteit hoopt dat over twee jaar de vitaliteitstoets voor pootaardappelen praktijkrijp is.De test heeft momenteel een betrouwbaarheid van 90%, maar dat is nog te laag. De vitaliteitstoets moet voorkomen dat grote schade in de aardappelsector ontstaat als te veel aardappelen niet kiemen na het poten. Als de toets praktijkrijp is, dan moet de sector zich nog buigen over de toepassing ervan.Gezamenlijk ketenprojectMet een betrouwbare vitaliteitstoets kunnen leveranciers van pootaardappelen de kwaliteit van het uitgangsmateriaal beter voorspellen. De test is ontwikkeld nadat in 2016 er grote problemen waren met de opkomst van aardappelen. In dat voorjaar had zo’n 10% van de percelen met consumptieaardappelen lege plekken. Het aandeel aardappelen dat niet kiemde, varieerde per perceel van 5% tot soms meer dan 50%. Dat was een grote strop voor de consumptietelers, die bij een slechte opkomst alleen de waarde van het pootgoed vergoed kregen. Terwijl ze vaak meer dan 10% opbrengst mis liepen. Dat leidde tot grote onenigheid in de aardappelsector tussen de leveranciers en afnemers van pootaardappelen. De sector startte eind 2016 het ketenproject om gezamenlijk een oplossing te vinden voor de opkomstproblemen.De samenwerking heeft de eerste resultaten opgeleverd en zeker ook meer begrip naar elkaar toeDe opkomst wordt als een probleem gezien als meer dan 5% van de aardappelen niet boven de rug komt na het poten. Het ketenproject heeft diverse zaken onderzocht, zegt voorzitter Martin Vrij van de werkgroep die het project uitvoert. “Onderzoek heeft aangetoond dat de opkomstproblemen voor ongeveer 40% worden veroorzaakt door de kwaliteit van het pootgoed. De andere 60% vindt zijn oorzaak in de handelingen die met het pootgoed zijn uitgevoerd tussen de aflevering door de pootgoedteler en het in de grond stoppen door de consumptieteler”, zei Vrij tijdens een webinar op de digitaal gehouden Aardappeldemodag._{Lees verder onder foto}Een nieuwe vitaliteitstoets moet bijdragen aan een hogere opkomst van pootaardappelen. - Foto: Peter RoekOpkomstproblemenDe kwaliteit van het pootgoed kan worden getest met een vitaliteitstoets, zegt Vrij. “Daarbij worden de poters ondergedompeld in water en daarna bewaard in een klimaatcel. We hebben de test nu zo verfijnd dat de betrouwbaarheid ongeveer 90% is. Dat is al een hele stap voorwaarts, maar er zijn nog te veel uitslagen waarbij de test aangeeft dat de partij goed is terwijl in het veld toch opkomstproblemen ontstaan. Ook zijn er nog te veel uitslagen die aangeven dat de kwaliteit slecht is, terwijl de opkomst prima verloopt. We zoeken nu naar de juiste onderdompelingstijd en de juiste temperatuur en luchtvochtigheid in de klimaatcel om de betrouwbaarheid van de test te vergroten.”Koud en nat voorjaarIn het ketenproject zijn diverse zaken onderzocht. Er is onder andere gekeken naar de grondsoort. Uit gegevens van de keuringsdienst NAK blijkt dat de problemen op zandgrond groter zijn dan op zavel, zei NAK-medewerker Johannes Ransijn op het webinar. “Op zavelgrond vonden we 1,7% probleempartijen met meer dan 5% lege plekken in het proefveld. Op zandgrond was dat 4,2%.”Het lijkt wel dat de opkomst slechter uitvalt, naarmate de poters vaker zijn afgekiemdHet ketenproject heeft ook onderzocht of in één werkgang poten en aanaarden van de ruggen invloed had ten opzichte van meerdere werkgangen. Vrij: “Het idee is dat in éen werkgang aanaarden de kiem een langere weg moet afleggen naar de oppervlakte. Maar wij vonden daar geen duidelijk verband tussen afgelopen voorjaar. Maar dit is waarschijnlijk ook afhankelijk van de omstandigheden in het veld. Ook zagen we geen relatie tussen opkomst en het onderwatergewicht of de bemesting van de pootaardappelen. De relatie tussen bewaartemperatuur en opkomst lijkt ook erg klein. Het lijkt wel dat de opkomst slechter uitvalt, naarmate de poters vaker zijn afgekiemd. Ook een koud en nat voorjaar benadeelt de opkomst.”Structurele verbeteringHet ketenproject duurde drie jaar van 2017 tot en met 2019 en is nu voor drie jaar verlengd tot en met 2022. De Brancheorganisatie Akkerbouw heeft zich ook aangesloten, evenals de Belgische verwerker Agristo. Vrij constateert dat in het ketenproject goed wordt samengewerkt tussen de pootgoedhandelshuizen en de afnemers van pootaardappelen. “Dat heeft de eerste resultaten opgeleverd en zeker ook meer begrip naar elkaar toe. Dit zal de sleutel zijn om een structurele verbetering door te voeren in de kwaliteit van het pootgoed.”