Verrassende live verkiezingsbijeenkomst op terrein Zwarte Cross

Zorgen over het stikstofbeleid en de steeds krapper wordende ruimte om te boeren verenigen de zes rechtse partijen op een grote en toch coronavrije verkiezingsbijeenkomst in het Gelderse Lievelde. Ook weerzin tegen of misschien angst voor de niet aanwezige linkse partijen is een bindende factor. De meest opmerkelijke uitspraken komen van Jan Cees Vogelaar (JA21).De afwezigheid van echte tegenstanders maakte dat het bijna één blok was dat op het podium verscheen op een verkiezingsbijeenkomst op het Zwarte Cross-terrein in Lievelde, zaterdagmiddag 27 februari. Op heel veel onderwerpen zijn JA21, BBB, CDA, SGP, VVD en FvD het redelijk met elkaar eens, al verschillen toon en stijl fors van elkaar. Als éen ding hen verenigt, is het weerzin tegen ‘links’ en liefde voor de landbouw en de boeren. De sprekers bieden bijna tegen elkaar op over hun ‘boerenhart’, hun respect voor de landbouw, hun zorgen over de wegebbende ruimte voor boeren en hun afkeer van overbodige regelgeving. Luchtfoto van het terrein. Duidelijk is te zien dat het veld voor het podium vrijwel leeg is, vanwege de coronamaatregelen. Er waren ongeveer honderd trekkers. - Foto's: Hans PrinsenVoor een echt debat is dat niet heel vruchtbaar. Toch levert de bijeenkomst wel degelijk nieuwe inzichten op over de aanwezige zes partijen. Het opmerkelijkst is het optreden van Jan Cees Vogelaar van JA21, die vanuit zijn woonplaats Lelystad met de trekker naar Lievelde was gekomen. Hij uit zich zeer scherp over FvD en met name partijleider Thierry Baudet. Daarnaast is hij van de sprekers inhoudelijk het duidelijkst en het meest uitgesproken. De sprekers. Vlnr Nynke Koopmans (FvD), gespreksleider Geesje Rotgers, Martijn Buijsse (VVD), Eline Vedder (CDA), met daar half achter Roelof Bisschop (SGP), Jan Cees Vogelaar (JA21) en Caroline van der Plas (BBB).‘We hadden goud in handen, maar Thierry heeft het verkloot’Vogelaar heeft de landbouwparagraaf geschreven voor twee partijen: eerst voor FvD en later voor JA21, in feite een afsplitsing van FvD. Hij baalt er zelf enorm van hoe dat gegaan is, ontboezemt hij. “We hadden goud in handen met Forum, maar Thierry heeft het verkloot. Daar baal ik van. Ik kon wel janken toen dat gebeurde.” Vogelaar doelt op een veelbesproken bijeenkomst in Tiel, vorig najaar. “Baudet ging daar door het lint, hij deed abnormaal, ging compleet uit zijn dak. En weigerde daar later op terug te komen. Dan ben je in mijn ogen geen leider maar een klootviool.” Vogelaar bestrijdt overigens dat Baudet daar antisemitische opmerkingen maakte, wat wel beweerd wordt. Jan Cees Vogelaar (JA21): "Aerius moet in de versnipperaar".Vogelaar staat op nummer 7 op de lijst, wat volgens de huidige peilingen geen verkiesbare plaats is. “Ze vroegen mij welke plek ik wilde. Ik zei ‘dat maakt me niet uit, als het maar bij de eerste 10 is’. En dan met voorkeurstemmen de Kamer in.” 20.000 stemmen denkt hij nodig te hebben. “Als ik die niet krijg, ga ik niet de Kamer in. Zo wel, dan sta ik er ook echt en is er niemand die me wegduwt.”‘Nederlandse boerenbelang wordt verkwanseld’Ook inhoudelijk is Vogelaar het meest uitgesproken. Hij is ‘pisnijdig’ over hoe “het Nederlandse boerenbelang wordt verkwanseld”, en voorspelt dat de komende maanden de PAS-melders in grote problemen komen als hun gegevens openbaar worden gemaakt. “Het stikstofbeleid rust op een verrot fundament, dat moet helemaal anders.”Hij benoemt drie speerpunten. Het allerbelangrijkste is volgens hem structuurverbetering voor de landbouw. “Versnipperde grond moet weer bij elkaar. Structuurverbetering, zoals ruilverkavelingen, levert altijd economisch voordeel.” En – helemaal passend bij zijn activiteiten tot nu toe – vindt hij dat het natuur- en stikstofbeleid anders moet. Tot slot stelt hij dat het afgelopen moet zijn met “boeren met de handen op de rug”. Nieuwe technieken zoals CrisprCas moeten meer ruimte krijgen. Tijdens een discussie over het verdienmodel, aangezwengeld door Sieta van Keimpema, die per golfkar het podium opgereden werd om te vragen hoeveel cent de aanwezige politici bij de melkprijs op gaan doen, komt Vogelaar met een opvallende analyse. De melkprijs is niet het grote probleem, stelt hij, “maar boeren moeten 5 cent per kilo kosten rekenen voor die stomme regelgeving hier. Het probleem zit niet in de markt, maar de overheid jaagt de kosten op”. ‘Aerius in de versnipperaar’Ook op een ander onderwerp laat Vogelaar blijken niet alleen dingen te melden die dit publiek graag hoort. Aerius moet in de versnipperaar, zegt hij. Maar hij is tegelijk uitgesproken voorstander van grondgebonden melkveehouderij en verplichte mestafvoer van grondloze veebedrijven. “Dat is de allerlaatste verdedigingslinie voor de veehouderij in Nederland. Laat je die los, dan geef je partijen als GroenLinks en D66 een argument in handen om de veehouderij het land uit te schuiven, wat ze maar al te graag willen.”Nederlands grootste criticus van stikstofcijfers en ammoniakbeleid stelt dat verder dat er wel degelijk een echt probleem is met nitraat in zandgronden. “30 jaar ingewikkeld beleid heeft dat niet opgelost, dat heeft gefaald. Dan kunnen mensen boos worden, maar cijfers tonen dat aan. Je kunt daarom het best naar een systeem met twee soorten bedrijven: zo’n 3.500 grondloze die alle mest afvoeren en 13.000 – 14.000 grondgebonden bedrijven met minder strenge regels.”Caroline van der Plas (BBB): "Waanzinnig, die zonneparken op landbouwgrond".BBB de dark horse?De BoerBurgerBeweging is nog niet erg zichtbaar in de peilingen, maar ziet zichzelf als ‘dark horse’ dat straks 3-5 zetels wint. Voorvrouw Caroline van der Plas belooft zich 24 uur per dag, 365 dagen per jaar in de Tweede Kamer te zullen inspannen voor het belang van boeren. Een andere belofte is dat ze geen enkele maatregel zal goedkeuren waarvan het effect op de kostprijs van boeren niet is doorgerekend. Ze scoort bij het publiek door te stellen dat ze een eind wil maken aan de “stelselmatige negatieve framing van en leugens over de landbouw”. Verder staat Van der Plas “voor 100% achter het Farmers Friendly-keurmerk.” De volgens haar 8 miljoen niet-boeren in plattelandsgebieden wil ze aan zich binden door te pleiten voor betere voorzieningen op het platteland, zoals een openbaar vervoer dat even goed is als in de stad. Waar het CDA pleit voor opnieuw een minister van ruimtelijke ordening, wil BBB een ministerie voor het platteland, dat op minstens 100 kilometer van Den Haag gehuisvest moet worden.
Toehoorders gaan niet naar het podium, maar blijven bij de trekkers.Stikstofwet en realismeDe partijen die in de regering zitten of het regeringsbeleid deels steunen, krijgen kritiek: CDA, VVD en SGP. Roelof Bisschop (SGP) krijgt de wind van voren omdat zijn partij de stikstofwet heeft gesteund. Hij verdedigt zich met: “Je hebt met de realiteit te maken. Niets doen zou juist betekenen dat we de sector laten stikken.” De stikstofwet helpt de PAS-melders niet rechtstreeks, maar schept in ieder geval een juridisch kader om hen te legaliseren, en dat was er nog niet, betoogt hij. Onder het publiek en de ‘nieuwe partijen’ heerst een andere mening: de stikstofwet is fundamenteel fout en het natuurbeleid moet van de grond af opnieuw opgebouwd worden. Vedder (CDA) maakt het zichzelf lastig. Ze wijst erop dat ze veel moeite heeft gedaan om herijking van het natuurbeleid in het CDA verkiezingsprogramma opgenomen te krijgen. ‘Ze verklaarden me eerst voor gek’. Ze wil daarmee laten zien hoeveel hart ze heeft voor de landbouwsector en hoezeer zij haar best daarvoor doet. Een inkoppertje voor Van der Plas (BBB): “Dat is nou precies het probleem!”Nogmaals van boven. Het podium is op een vrachtwagen links in beeld.Bijna niemand wil zonneparkenDe slag om de ruimte is naast stikstof het gevoeligste onderwerp, zo blijkt. Vrijwel eensgezind zijn de partijen in hun afkeer van zonnepanelen op landbouwgrond. “Waanzinnig, die energieboeren”, zegt Van der Plas. “Boeren willen voedsel produceren.”Toch worden die parken aangelegd. Hoe kan dat? Eline Vedder (CDA) wijst op de “gelaagde beleidsstructuur” van rijk, provincies, gemeenten en waterschappen. “De regie is weg.” Vandaar haar pleidooi voor een nieuw ministerie van ruimtelijke ordening. Nynke Koopmans (FvD) pleit voor kernenergie. “Stop met die idiote zonneparken.” Bisschop (SGP) pleit voor zonnepanelen op daken, en niet op landbouwgrond. Marijn Buijsse (VVD) is wat voorzichtiger: “Het klimaatakkoord ligt er, dat kun je niet terugdraaien.”‘Uit de Europese Unie’Van alle sprekers heeft Nynke Koopmans (FvD) de radicaalste standpunten, maar die lijken ook het minst uitgewerkt. De stikstofwet moet van tafel, stelt ze. En grond moet terug naar boeren. Welke grond precies, blijft onduidelijk. Ook wil haar partij uit de Europese Unie, vanwege de “verstikkende regelgeving” vanuit Brussel. “We kunnen dat best zelf doen.” Dat dit moeilijk te rijmen is met het feit dat juist Nederlands beleid, zoals de invulling van het stikstofbeleid, voor alle aanwezigen de grootste ergernis is, blijft onbenoemd. SGP houdt het bescheidener: die wil “koppen snellen’ in het Europees beleid. Geen mensen natuurlijk, Bisschop bedoelt: “Alle plussen die Nederland op Europees beleid heeft gezet, moeten eraf”. Ook wil hij “met de stofkam door de Nederlandse regelgeving. Voor elke nieuwe regel twee oude weg”.De VVD houdt het bij de grote lijn: In 2030 moet de agrosector nog steeds van wereldklasse zijn. Ook noemt Buijsse een gelijk speelveld voor klimaat- en milieubeleid. Vedder (CDA) neemt zich voor heel kritisch te zijn op de Farm to Fork strategie van de Europese Commissie.
Iemand betrapt op bier, wat niet toegestaan was. Verder weinig werk voor de handhavers.Wie een vraag wil stellen, wordt per golfkar (met plastic tussen bestuurder en passagier) het podium op gereden. De chauffeur op de foto is Thijs Wieggers, een van de organisatoren.Het lijkt een demonstratie, maar is een verkiezingsbijeenkomst.Coronavrije drive-in trekker bijeenkomst met humorWat een verrassing, zaterdagmiddag. Een heuse landbouw-verkiezingsbijeenkomst in de open lucht met enkele honderden mensen en een dikke 100 trekkers, op het zwartecrossterrein in Lievelde (Gld.). Coronaproof, met een echte vergunning van de burgemeester van de gemeende Oost-Gelre en met een handjevol handhavende politieagenten ter plekke. Ze hadden weinig te doen. Goeie zin bij iedereen, prachtig weer, wat wil je nog meer? Een leuk evenement, lijkt het, al haast politieagent Toon Ruiken zich te zeggen dat dit natuurlijk geen evenement is, want dat mag niet in coronatijd.

De organisatie van zo’n bijeenkomst tijdens de lockdown is een huzarenstukje van het duo Rutger van Lier en Thijs Wieggers, bekend van hun inspanningen voor Farmers Defence Force. Onlangs hebben ze een nieuwe organisatie opgericht: BSA, de boeren samenwerking Achterhoek en niet toevallig ook het merk motor in het bekendste nummer van popgroep Normaal.

Samen met Jan Cees Vogelaar (JA21) kwamen zij pas een week geleden op het idee zoiets te organiseren. Door goede contacten met de gemeente en politie bleek het mogelijk op het festivalterrein een bijeenkomst te houden met speciale coronamaatregelen. Zo moesten bezoekers zo veel mogelijk bij hun trekker blijven en werden koffie en broodjes hamburger rondgebracht. Op het podium bewaarden de zes sprekers en gespreksleider Geesje Rotgers zoveel mogelijk de 1,5 meter afstand.

Een van de coronamaatregelen was een speciale manier om vragenstellers uit het publiek naar het podium te krijgen: gemotoriseerd, in een golfkar. Terwijl uit de boxen keihard de tune van de nostalgische tv-serie The A-Team schalt, rijden Rutger en Thijs de vragenstellers via een oprit tot op het podium. Met een knipoog dus, in de geest van de Zwarte Cross.

De handhavers hoeven amper iets te doen. Alleen als een jongetje meelift op het dak van de golfkar gaat een vermanend vingertje omhoog van ‘oom agent’ Toon. Ook maant hij een enkele keer het publiek dat in de loop van de middag toch wat meer afstand van hun eigen trekker en minder afstand van elkaar begint te houden. Verder is het een mooie bijeenkomst in een stralend voorjaarszonnetje. Een week voor de Tweede Kamerverkiezingen, op 8 maart, houdt Boerderij een online verkiezingsdebat met acht kandidaat-Kamerleden. Lees hier meer over dit verkiezingsdebat en schrijf je in.