‘Verdienmodel niet de grond in boren’

Een nieuw verdienmodel betekent niet meer van het oude.Wat zijn boeren er toch meester in om een veelbelovend verdienmodel de grond in te boren! De meesten zullen tevreden zijn met het eigen verdienmodel. Pootgoedtelers zul je meestal niet horen over biologisch, veeboeren zullen niet omschakelen naar plantaardige productie; boeren met een lucratief contract prijzen zich gelukkig. Toch er is in de sector geen woord dat zo vaak wordt gebruikt als ‘verdienmodel’. Een teken dat het voor verbetering vatbaar is.Wat niet helpt is om elk voorgesteld model af te doen als bemoeizucht, of onrealistisch, of leidend tot hongersnood. Er is altijd wel wat aan te merken op het alternatief. Maar het is gewoon niet zo handig om elk alternatief verdienmodel af te wijzen. Waarom gebeurt dat toch zo vaak?Verticaal verdienmodelEén van de redenen, ik zit even hardop te denken, is dat we steeds meer gericht zijn op een verticaal verdienmodel. Grote investeringen zijn vooral gericht rond één specialisme, een grote sorteerschuur bijvoorbeeld, of een grote stal. Daarnaast vinden wel andere activiteiten plaats, maar die zorgen hooguit voor een kwart van het bedrijfssaldo. De pootaardappels of de varkens vormen de kurk onder het bedrijf. Met andere woorden het verdienmodel wordt voornamelijk opgehangen aan één vee- of gewassoort.Nu we praten over een beter verdienmodel, ligt het voor de hand te denken dat met hetzelfde specialisme meer verdiend kan gaan worden via een simpele, al of niet technologische ingreep. Dat nu is maar helemaal de vraag. De markt zit niet te wachten op meer van hetzelfde. De wereldmarkt wel maar dat is voor een wereldmarktprijs en die vonden we te laag. Er is dus meer voor nodig.Vergoedingen stapelenIk hoor twee alternatieven. Boeren moeten hun verdienmodel bij elkaar sprokkelen, ook wel stapelen genoemd. Een plasdrasvergoeding hier, een klimaatsubsidie daar, nog een biodiversiteitstoeslag... Het lijkt een heel gedoe. Maar goed, ik zei al dat ik het niet zo handig vind om elk verdienmodel te bekritiseren. Samen telt het aan. Zwengel het aan bij provincie of waterwinbedrijf. Dit stapelen biedt kansen.Het andere alternatief is systeemverandering, bijvoorbeeld biologische landbouw. Het heeft veel antwoorden op vragen die bij boeren en in de samenleving leven. Dan heb je geen last van ‘steeds meer regels’, je legt jezelf die regels op. Je produceert minder, niet verplicht, maar vrijwillig. Je wordt niet gedwongen iets aan de natuur te doen, je krijgt het er gratis bij (al kan dat altijd beter, bioboeren!). Er worden niet steeds meer middelen afgepakt, je gebruikt ze niet eens meer. Maar ja, biolandbouw, het moet bij je passen; wie de schoen past trekt hem aan. Wat we in ieder geval niet moeten doen, is ook dit verdienmodel de grond in boren.