‘Verdere vergroening gewasbescherming akkerbouw’

De akkerbouwer werkt al steeds schoner. Via cisgenese en groene gewasbeschermingsmiddelen zijn daarbovenop nog enorme slagen te maken. Daarvoor is het nodig dat zowel Nederland als de EU de noodzakelijke besluiten nemen, zegt Jaap van Wenum.De akkerbouw werkt steeds schoner, zo blijkt uit cijfers van Wageningen Economic Research (WER). In 2015 nam de milieubelasting door gewasbescherming naar bodem en oppervlaktewater met bijna 50% af ten opzichte van 2014, zo berekende WER op basis van gebruiksgegevens van akkerbouwers in zijn bedrijvennetwerk. Deze prachtige resultaten laten zien dat de akkerbouw op de goede weg is. De inzet van minder milieubelastende middelen, gekoppeld aan steeds preciezere toepassingstechnieken, hebben dit mede gerealiseerd. Zet deze ontwikkeling door en kunnen we als akkerbouw nog grotere stappen zetten? Ja, de innovatie in toepassingstechniek zal zeker doorzetten, mede dankzij het grotendeels ontbreken van belemmerende regelgeving op dit gebied. De vernieuwing in driftarme doppen, betere spuitmethoden en plaatsspecifieke precisietoepassing is nog lang niet ten einde. Nieuwe stappen zettenWaar het gaat om het ruimer beschikbaar komen van laag-risicomiddelen en de inzet van nieuwe groene veredelingstechnieken, ben ik pessimistischer. Op die terreinen moet het beleid snel met nieuwe stappen komen. Anders dreigen we op dit gebied, ook internationaal, de boot te missen. De Verenigde Staten kent al ruim 20 jaar een biopesticidenprogramma, met als resultaat honderden geregistreerde groene middelen die via een vereenvoudigde procedure op de Amerikaanse markt zijn toegelaten. Europa loopt daarbij hopeloos achter en geeft prioriteit aan het steeds verder aanscherpen van de toelatingscriteria voor reguliere middelen. ‘Faciliteren van innovatie verwaarloosd’Daarbij heeft men het faciliteren van innovatie schromelijk verwaarloosd. Een gemiste kans. De vereenvoudigde procedure voor laag-risicostoffen, waaraan de EU al jaren werkt, is nog steeds niet af. Ook onze nationale toelatingsautoriteit, het Ctgb, mag best meer lef tonen als het gaat om het toelaten van groene laag-risicomiddelen vooruitlopend op nieuwe EU-regels. De wil is er, maar er wordt toch vooral binnen de bestaande lijnen gekleurd. Willen we als akkerbouw verdere voortgang boeken in de vergroening van de gewasbescherming, dan is het nodig dat snel stappen worden gezet om procedures op zowel Europees als nationaal niveau te vereenvoudigen en bekorten. ‘We dreigen volledig de boot te missen door een besluiteloos Europa’Ook op het terrein van de groene veredeling verliezen we de aansluiting met de rest van de wereld. In Europa vallen technieken als cisgenese en CRISPR/Cas9 nog onder de regels voor genetische modificatie (GM) terwijl ze enkel soorteigen genen gebruiken en het resultaat niet te onderscheiden is van klassiek veredelde gewassen. Juist in de akkerbouw liggen hier grote kansen om de aardappel weerbaar te maken tegen de schimmelziekte phytophthora. We dreigen hier volledig de boot te missen door een besluiteloos Europa. Het is te zot voor woorden dat na Amerika, nu een ontwikkelingsland als Bangladesh cisgene phytophthora-resistente aardappels gaat telen, en we in ons innovatieve aardappelland afhankelijk blijven van de inzet van de nodige gewasbeschermingsmiddelen om de pieper gezond te houden. Reductie van middelengebruik van 75%Met de teelt van phytophthora-resistente aardappels komt immers een reductie van het middelengebruik van 75% in beeld, zo heeft Wagenings onderzoek aangetoond. Een doorbraak is nodig, ook om onze positie als ’s werelds belangrijkste pootgoedleverancier te handhaven en landen als Bangladesh te kunnen blijven bedienen met Nederlandse pootaardappelen.De regering – met steun van veel van onze Europarlementariërs – gaat ervoor, maar in Europa is nog veel twijfel bij de beleidsmakers. NGO’s spelen hierbij met hun afhoudende standpunt een onbegrijpelijke rol. Immers, zo lang het GM-stempel voor deze groene veredelingstechnieken blijft bestaan, zal de afhankelijkheid van gewasbeschermingsmiddelen in de aardappelteelt groot blijven. Bovendien zorgt dit stempel ervoor dat de op deze wijze veredelde gewassen onder het patentrecht blijven vallen. Daarmee wordt niet alleen de toegang tot innovatie voor de Nederlandse aardappelketen geblokkeerd, maar tonen deze NGO´s en Europese beleidsmakers zich in de praktijk ook een grote bondgenoot van die multinationals die belang hebben bij de afzet van veel gewasbeschermingsmiddelen en patenteerbare gewassen.