‘Verantwoord inkopen: niets doen is geen optie’

Onlangs heeft Agrifirm aangegeven zijn inkoopbeleid voor agrarische grondstoffen verder aan te scherpen. Ruud Tijssens verklaart waarom.In grondstoffen is traditioneel veel aandacht voor soja en palm, maar ondertussen heeft Agrifirm ook risico-analyses uitgevoerd van mais, tarwe en raap. Dat zijn onze grootste grondstoffen, in volume veel meer dan soja en palm. Waarom heeft Agrifirm dit beleid?Verantwoord inkopen betekent dat je grondstoffen koopt die op de juiste wijze zijn geproduceerd. In sociaal opzicht correct. De medewerkers op de boerderijen zijn op de juiste wijze beloond, er was geen sprake van discriminatie, ze kregen de juiste beschermende kleding als er chemicaliën werden gebruikt. Het milieu is geen geweld aangedaan. Er is zorgvuldig omgegaan met pesticiden, er is geen vervuiling naar het oppervlaktewater, biodiversiteit is niet aangetast en er heeft geen ontbossing plaatsgevonden. Te mooi om waar te zijnDit klinkt te mooi om waar te zijn. En dat is het ook. Volgens Jason Clay van WWF (de Amerikaanse tak van het Wereld Natuur Fonds) wordt bij bijna 50% van grondstoffen de wetgeving van het land van productie op enigerlei wijze overtreden. Dus dit ideaalbeeld is bijna een utopie, zou je kunnen zeggen.In de afgelopen jaren is al veel werk verzet in het verduurzamen van de productie van soja en palm. Agrifirm heeft zich ook zeer actief beziggehouden met deze ontwikkeling. Als voorzitter van de Europese federatie van voerbedrijven ben ik nauw betrokken bij de ontwikkeling van FEFAC Soy Sourcing Guidelines. Ik ben in de afgelopen drie jaar tien keer naar Brazilië gevlogen voor overleg met de nationale soja-producenten, overheid en productieketen. Onlogische aanpakBij Agrifirm hebben we wel geconstateerd dat de huidige grondstofspecifieke aanpak zeer onlogisch is. We ontkennen niet dat er problemen zijn met ontbossing en verlies aan biodiversiteit door de groeiende productie. En natuurlijk zijn er boeren die het milieu vervuilen. Of sociale wetgeving aan hun laars lappen. Maar ik durf hier gerust de stelling aan dat een zeer fors deel van de soja op een alleszins acceptabele wijze, en conform de wetgeving, wordt geproduceerd. Soja is in Europa gedemoniseerd en wordt gezien als de vader van al het kwaad. Dat is natuurlijk grote onzin. Grote volumes soja worden geproduceerd in de Verenigde Staten, of in Zuid-Brazilië. In gebieden die al 200 jaar landbouwgebied zijn en waar echt geen bossen gekapt worden. Het interessante is dat die Braziliaanse sojaboeren ook volop mais of katoen verbouwen, of koeien houden. Precies dat was de aanleiding voor Agrifirm om voor een radicaal andere aanpak te kiezen. We maken risico-analyses per gebied waar onze grondstoffen vandaan komen. We kijken naar 42 criteria, op sociaal en milieugebied. En we zijn begonnen bij onze volumematig grootste grondstoffen, want daarmee hebben we ook de grootste impact. We gebruiken die analyses voor het gesprek met onze toeleveranciers en om prioriteiten te stellen. Om na te gaan waar we zelf verandering kunnen bewerkstelligen, of waar actie van lokale overheden nodig is. De reactie van onze toeleveranciers is bemoedigend, want ook zij begrijpen dat een gestructureerde aanpak noodzakelijk is. Prioriteiten zichtbaarDie prioriteiten worden langzaam maar zeker wel zichtbaar. Op een aantal gebieden worden in Oekraïne behoorlijk wat afwijkingen geconstateerd. Dat zijn we nader aan het bestuderen. En in Hongarije zijn er zorgen over een invasieve plant (ragweed) en discriminatie van Roma-bevolking. En in Polen vooral over watergebruik en waterkwaliteit door de landbouw. Opvallend is dat de risico-analyse in de Mato Grosso, waar 40% van de soja in Brazilie wordt verbouwd, relatief weinig issues oplevert. Er zijn grondstoffen en gebieden in de wereld waar meer aan de hand is. En natuurlijk is het essentieel dat we ons met de ontbossing in Amazone en Cerrado blijven bezighouden. Maar uit onze analyses blijkt dat soja net zo’n gewas is als andere gewassen. Onbegonnen werk?Je zou kunnen zeggen: verantwoord inkopen, dat is toch onbegonnen werk. En bij Agrifirm geven we direct toe: er ligt nogal een uitdaging voor ons. In een interview in de Groene Amsterdammer heb ik ook al gezegd: “Er zijn geen makkelijke oplossingen.” Maar we geloven er heilig in dat we onze verantwoordelijkheid moeten nemen en zullen doorbouwen aan een systeem van verantwoord inkopen, waarbij we ons richten op de zaken die ertoe doen en beïnvloedbaar zijn. Wij zijn van mening: er is geen andere keuze, we zullen onze verantwoording moeten nemen. Want niemand anders doet dit voor ons.Niets doen is voor ons geen optie!