Uien voor het nieuwe seizoen de bewaring uit

Voor april moeten de uien de deur uit zijn bij Marien Dogterom, want dan heeft hij de handen vrij voor het nieuwe seizoen. Ook scheelt het risico‘s.Het is half november en de gele zaaiuien worden geladen uit de loods van Marien Dogterom aan de Lisdoddeweg in Lelystad. De rode uien worden in januari opgehaald. De prijsvorming is nu goed, de kwaliteit van de uien is ook prima.De gele zaaiuien zijn half november al afgeleverd. De prijzen zijn goed en de kwaliteit is ook prima. Hoe langer je bewaart, hoe meer risico dat deze factoren minder gunstig worden. - Foto's: Studio KastermansUien altijd voor april de deur uitDogterom is niet van de lange bewaring, de uien zijn altijd voor april de deur uit. Dat past hem het beste wat betreft de verdeling van arbeid. “Als we straks weer in het veld aan de slag gaan, wil ik niet nog met afleveren bezig zijn”, legt de Flevolandse akkerbouwer uit. “Bovendien beperk je met kort bewaren de risico’s van teruglopende kwaliteit – en dus toename van tarra – en afnemende afzetmarkt.”Bedrijfsgegevens86 hectare akkerbouw (plus huurgrond), waarvan
30 hectare uien, waarvan
7 hectare rode uien
30 hectare pootaardappelen
50 hectare consumptieaardappelen
32 hectare peenIn rassenkeuze gaan voor kilo‘sAangezien hij voor de teelt begint al weet dat hij de productie niet lang gaat bewaren, kan hij in de rassenkeuze voor de kilo’s gaan. Kaalheid is nooit een item en een kiemproef hoeft Dogterom voor deze korte bewaartermijn ook niet te doen. Voor deze kwaliteitsaspecten aan de orde komen, liggen de uien al ergens op een bord. De uien gaan los gestort achter de schotten. Kachels gebruikt deze uienbewaarder niet. “Vergelijk het met een wondje aan je vinger. Dat heelt ook het beste als het rustig dicht kan gaan. Zo gaat het bij uien ook, dat is mijn overtuiging. Volop ventileren: luiken open en gaan. Zo hou je ellende buiten de deur en drogen de uien netjes in.”Een vlugge en een rustige commissionairVoor de afzet onderhoud Dogterom contact met twee commissionairs. Hij omschrijft ze als ‘een vlugge en een rustige’. Hij legt uit: “Die vlugge handelaar zet ik in voor bijvoorbeeld af-landzaken, het kortetermijnwerk. Die zit er bovenop. De rustige handelaar is iemand met een landbouwkundige achtergrond. Hij ondersteunt mij in het teelt-, rooi- en bewaarproces, helpt bij het bewaken van de kwaliteit. Mooie combinatie, deze twee uienkopers.”De rode uien zien er gezond uit. Ze worden in januari opgehaald.Zoons in maatschapSinds vorig jaar zitten twee zoons in de maatschap. Twee jaar geleden bouwde Dogterom een nieuwe loods. Die twee aspecten zorgen voor wat extra financiële druk op de akkerbouwer. “Corona rijdt me behoorlijk in de wielen. De fritesaardappelen brengen nu weinig op, maar de boel moet wel blijven draaien.”Samenwerking met veehouder en bloembollenteler.Dogterom werkt samen met een veehouder en bloembollenteler. “We hebben veel voordelen van elkaar; de veehouder kan zijn mest zo goed kwijt en de bollenteler is verzekerd van grond. Ik verzorg de gewassen van de veehouder, die nog bietenquotum heeft. Wij kunnen goed samenwerken, omdat we allemaal een andere specialiteit hebben. We zitten elkaar niet in de weg. Eerlijke, transparante communicatie is de smeerolie voor de samenwerking.”Marien Dogterom (51) heeft in maatschap met twee zoons een akkerbouwbedrijf in Lelystad (Fl.).Communicatie meer nodigCommunicatie is ook iets wat Dogterom op zijn eigen bedrijf meer nodig heeft, nu de zoons erbij in zitten. “Ik ben vrij impulsief en kan bijvoorbeeld een klus laten liggen, omdat iets anders spontaan prioriteit heeft”, reflecteert hij. “Snel schakelen is mijn kracht en valkuil. Later pak ik die klus wel weer op, maar voor een ander vraagt dat wel even uitleg. We zijn allemaal individuen met een eigen manier van aanpakken. Dat is nog wennen.” Dogterom schetst dat een strakke taakverdeling nog niet is uitgekristalliseerd, hoewel hij zichzelf wel als plantenman omschrijft. Een andere zoon houdt van techniek en sleutelen. “Ik zal in elk geval niet zo’n vader zijn die niet los kan laten en zich met alles blijft bemoeien.”Hetzelfde boerenbloedGroot voordeel van werken met je kinderen is, dat ze hetzelfde boerenbloed hebben. Zo is het ploegen afgelopen zaterdag afgerond. ’s Avonds laat, want als het moet dan gaan de mannen door tot het werk af is. De laatste klus daarvoor was de peenoogst. Die oogst staat nu verdeeld over koelhuizen gestald. “Wij hebben zoveel mogelijk vrije gewassen. De suikerbieten heb ik er een paar jaar geleden dan ook uit gedaan.”Over pootaardappelen is Dogterom niet zo enthousiast. “De luizendruk is erg hoog in deze polder, waardoor ik me afvraag of we hier wel poters moeten produceren. Ik denk dat ik liever wat meer Agria’s poot volgend jaar en die aflever in kisten.”De rode uien liggen los gestort in de bewaring. Ze worden in januari opgehaald. Door een enorme plensbui stopte het gewas met groeien en bleef de opbrengst hangen op een ton of 50 per hectare.Uien makkelijkste gewasDe uien zijn het makkelijkste gewas op het bedrijf. “Rooien en verkopen, lekker simpel. Als je maar kilo’s hebt, dat is wat telt.” Het moet voor een vrije akkerbouwer ook niet te makkelijk gaan allemaal. “We kunnen meer verdienen als de omstandigheden niet ideaal zijn. Daarom is het beter als we geen echte winter krijgen, want een slechte structuur is beter voor de portemonnee. Dat leidt tot stemming in de markt. Bovendien kunnen vakmensen floreren onder minder goede omstandigheden. Dat is een mooie uitdaging om er toch wat goeds van proberen te maken.”De fritesaardappelen voor Schaap worden in kisten bewaard. Hierbij worden de kachels wel ingezet, in tegenstelling tot de uien.Afzetgericht telenWaar de uien toch wel een bulkproduct is, waarvan je hoopt dat er vraag is, teelt Dogterom een deel van zijn fritesaardappelen voor een specifieke markt. Voor de opslag van pootgoed en consumptieaardappelen bouwde hij de laatste schuur. “Sinds een jaar of vijf telen we 18 hectare Agria’s voor handelshuis Schaap Holland, die voor deze aardappelen een bestemming heeft in het tafelaardappel- en fritessegment, bijvoorbeeld naar snackbars. Dat willen we uitbreiden. Die aardappelen gaan sinds vorig jaar in kisten, omdat Agria’s gauw rotten en drukplekken krijgen. In kisten drogen ze beter en behoud je kwaliteit.”Vroeger was ik geen voorstander van beregenen, maar tegenwoordig hebben we zelfs twee haspelsDe opbrengst was 70 tot 75 ton per hectare. In de aardappelloods zijn de kachels absoluut nodig, vindt Dogterom. “Als er wat aan de hand is, moet je kunnen bijsturen. Maar ze liggen er goed bij, hoor. Ik denk dat ik ze heel lang laat zitten. Dit ras is makkelijk te bewaren.”Vroeg beregenen is een vereiste bij de teelt van Agria‘s, vertelt de akkerbouwer. “Zodat het gewas gelijk opkomt en je op tijd kunt rooien. Dit jaar zijn de aardappelen op 1 april gepoot. Vroeger was ik geen voorstander van beregenen. Ik hou ervan om de natuur haar gang te laten gaan. Maar de voorjaren zijn de laatste seizoen zo grillig, met lange droge periodes, dat we niet meer zonder irrigatie kunnen. Tegenwoordig hebben we zelfs twee haspels.”De uienoogst was van 13 tot 18 september. Ze werden in de laatste week van maart gezaaid.‘Niet alles is maakbaar’Dogterom zou jonge landbouwers op het hart willen drukken om je niet volledig te laten sturen door precisielandbouw. “Precisielandbouw geeft de indruk dat alles maakbaar is, maar dat is niet zo. Het weer is en blijft bepalend voor ons vak en is onvoorspelbaar. Vaak gaat het toch weer even anders dan je verwacht. Het is de kunst daar zo goed mogelijk mee om te gaan. En daarbij wel met je tijd meegaan.”De Agria's liggen er netjes bij. "Nu ze droog zijn, hoef je niet meer zo vaak te controleren." De opbrengst was heel goed met 70 tot 75 ton per hectare.Dogterom heeft een deel van de kleigrond op 1,10 meter gediepploegd en gedraineerd. “Dat kost € 2.000 per hectare, maar heb je op deze grond binnen een jaar terugverdiend.” Het scheelt kluiten in een voorjaar als 2020, de grond is humusrijk en weerbaarder tegen weersextremen. “De uien brengen wel 25 ton meer op per hectare, zonder beregening in het voorjaar.”De Dogteroms houden van vernieuwing en willen nu een nieuwe weg inslaan met de teelt van rode zaaiuien, met als doel ze vroeger te oogsten. Daar is ruimte aan de afzetkant. “Je moet dansen als de muziek speelt”, schetst Dogterom treffend.