‘Transitie naar anders denken’

In de duurzame akkerbouw is geen ruimte meer voor ‘baat het niet, het schaadt ook niet’.Van een akkerbouwer in Wildervank in de Groningse Veenkoloniën hoorden we dat die dit voorjaar zijn bieten tegen luizen heeft gespoten. Niet dat er concrete schade dreigde, maar na al het rumoer over de mogelijk desastreuze gevolgen van het wegvallen van de neonicotinoïden, wilde hij het risico niet lopen. Let op: het was voor het eerst in zijn arbeidzame leven dat hij bieten tegen de luis spoot. Last had hij nooit, reden waarom hij ook nooit ontsmet bietenzaad gebruikte.
Andere situatie: op de proefboerderij in Westmaas konden we noteren dat in het Zuidwesten nogal wat bietentelers bij iedere onkruidbestrijding uit voorzorg een pyretroïde hebben meegespoten. Ook hier om na het wegvallen van de neonics in de zaadcoating vraat- of luizen uit te sluiten. Vaak kwam het advies van de handel.Onnodig spuitenHet advies om het zekere voor het onzekere te nemen is ongewenst. Het begint ermee dat je ook natuurlijke vijanden van de groene perzikluis doodt. Verder werk je met veelvuldig gebruik, resistentie in de hand. En tenslotte bestaat bij veel onnodig spuiten het risico dat de toelating van het middel wordt ingetrokken. Alleen spuiten op basis van tellingen is beter.Dit staat lijnrecht tegenover het gewenste spuitgedrag dat in visies over en studies naar de transitie naar een duurzame landbouw wordt bepleitZeker, het gaat om toegelaten middelen, en iedere teler is vrij om zijn eigen risicoprofiel op te stellen. Maar dit (advies om) zo het zekere voor het onzekere te nemen staat wel lijnrecht tegenover het gewenste spuitgedrag dat in visies over en studies naar de transitie naar een duurzame landbouw wordt bepleit.KringlooplandbouwIn de studie over kringlooplandbouw die Rabobank vorige week presenteerde staat onder meer het volgende: ‘Binnen kringlooplandbouw ligt de nadruk meer op het beheersen van schadelijke organismen op basis van monitoren en preventief handelen, en minder op het elimineren van ziektes en plagen gebaseerd op vuistregels.’Een paar dagen eerder plaatste het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) bovendien nog kritische kanttekeningen bij het fenomeen dat veel boeren zich over gewasbeschermingsmiddelen vooral laten informeren door bedrijven die deze chemische middelen verkopen.Grote drukUit de studies en toekomstvisies, ook die van landbouwminister Schouten, wordt duidelijk dat de akkerbouwer die meent op de oude voet te kunnen doorgaan, zich uiteindelijk uit de markt prijst. De druk in de richting van duurzamer, biodiverser, natuurinclusiever en circulairder wordt met de dag groter. Er zit weinig anders op dan dat de keten zich daar rekenschap van geeft, de boerenbedrijven niet in het minst. Het is een behoorlijk ingrijpende transitie die van de akkerbouw wordt verlangd. De omslag hoeft niet vandaag op morgen gerealiseerd te zijn, maar laat dat geen reden zijn om er waar dat kan niet nu al mee te beginnen.