Tips voor schoon en vlot oprapen

Goed afgesteld en onderhouden kan iedere opraapwagen goed werk leveren. De belangrijkste punten op een rij.Een opraapwagen moet schoon werk leveren. Het land moet schoon achterblijven, maar het gras moet ook schoon en goed gesneden de wagen in. Eenmaal goed afgesteld, is er weinig omkijken naar. Goed snijden kan alleen met scherpe messen, goed oprapen alleen met een goed afgestelde pick-up.Tussen de merken onderling zijn er constructieve verschillen, maar de principes zijn in grote lijnen gelijk. “Je komt toch af en toe bij een opraapwagen waarbij de achterkant van de trekker onder het zand zit”, zegt Alex Westerhoek, verkoper van Strautmann opraapwagens bij Zonna. Dat is niet goed voor de koeien, maar ook niet goed voor de wagen. Een pick-up-trommel is toch wat anders dan een verticuteermachine en ook voor een koe ligt zand zwaar op de maag. Met een beetje aandacht is dat allemaal te voorkomen.Schoon en zandvrij oprapen, lijkt zo eenvoudig. De praktijk wijst vaak anders uit. Hoe natter het gras en land, hoe groter de kans op zand in het gras. Een juiste afstelling van de pick-up voorkomt al veel zand in de kuil. - Foto’s: Michel VeldermanSchoon oprapen begint met goed afstellenWe kennen 2 soorten pick-ups. De slepend en de stekend geplaatste typen. Op dit moment is van de jonge wagens alleen Schuitemaker nog uitgerust met een slepende pick-up. Voor het afstellen maakt dat geen wezenlijk verschil.Op een vlakke vloer geldt als basisafstelling dat de tanden 2 centimeter boven de grond moeten staan. Dat wordt bepaald door de loopwielen en, omdat stoppellengtes ook van invloed zijn, plus dat de loopwielen van de pick-up in kunnen sporen, is het van belang dat in het land toch even te bekijken en zo nodig bij te stellen. Te hoog betekent dat er gras blijft liggen, de diep afgesteld betekent dat er grond wordt los geharkt, waardoor het voer vervuilt en de tanden het onnodig zwaar te verduren hebben. En, allicht, alle tanden moeten in de pick-up zitten!Pick-ups zijn door de jaren heen breder geworden. Dat heeft vooral voordeel om in bochten schoon op te rapen, want goed oprapen, betekent ook de wiersen niet te breed maken. Rijdt de trekker over de wiers, dan moet de pick-up dieper werken om goed op te rapen.Toerental pick-up aanpassen aan de tandenBij een mechanisch aangedreven pick-up is het toerental een vast gegeven, en dat werkt op zich prima. Er zijn ook hydraulisch aangedreven pick-ups op de markt. Dan kun je het toerental traploos instellen en, als er aanleiding toe zou zijn, bijvoorbeeld bij een verstopping, kan de pick-up zelfs ook terugdraaien. Een ervaren chauffeur kan met een hydraulische aandrijving in extreme situaties net iets mooier werk verrichten, maar het is vooral een keuze van de constructeur.Wordt een flinke dag gemaakt met inkuilen, dan is iedere dag slijpen de vuistregelEr is verschil tussen een pick-up met gestuurde of ongestuurde tanden. De pick-up met gestuurde tanden brengt het gras dichter bij de invoerrotor en draait daarom ook met een lager toerental. De pick-up met ongestuurde tanden heeft een hoger toerental nodig om het gras voldoende snelheid te geven om vlot naar de rotor door te voeren. Het toerental van de snijrotor is constant, maar voldoende gewasstroom is van belang om vermoesen te voorkomen.Vermoesen ontstaat vooral doordat de rotor te lang in het materiaal ronddraait en dat los je op door de materiaalstroom op te voeren door sneller te rijden. De chauffeur moet dat in de praktijk bepalen en een beetje aanvoelen. Vermoesen speelt vooral in zwaar, nat materiaal en wordt ook voorkomen door de wagen niet maximaal vol te persen. Een laadautomaat helpt daarbij. Treedt vermoesen op terwijl de rijsnelheid goed is en de messen goed zijn geslepen, dan is minder zwaar laden het wapen in de strijd om dat te voorkomen.Flow moet goed zijnEen vlotte doorvoer van het gras wordt beïnvloed door de vlakstelling van de wagen. Dat wordt bepaald door de stand van de knikdissel. Bij veel wagens wordt dat mechanisch begrensd door een wartel met schroefdraad. Komt er een andere trekker voor de wagen, dan kan het nodig zijn dat aan te passen. Bij de luxere wagens wordt de aanslag van de knikdissel elektronisch bepaald. Vanaf de trekker kan die positie dan worden gewijzigd.In het werk zorgt de elektronica dat de knikdissel steeds weer automatisch naar de ingestelde waarde terugkeert. Hoewel dat niet bij iedere wagen zo hoeft te zijn. Bijvoorbeeld bij een Schuitemaker-wagen is de knikdissel altijd in tijdens het rapen en wordt de disselhoogte apart ingesteld.Tips
Tip 1: VLAK De aanspannig van de wagen bepaalt of die goed vlak staat. Alleen dan wordt er goed opgeraapt en vooral ook goed doorgevoerd naar de snijrotor. Bij de meeste wagens bepaalt de knikdissel of de wagen goed vlak staat. Bij enkele wagens is de dissel zelf verstelbaar.Tip 2: ADVIES AAN BOORD Onderhoudspunten en waarschuwingen staan met stickers aangeduid, en vaak ook de afstelling van de knikdissel. In dit geval kan je de afstand opmeten tussen de bovenkant van de beschermkap tot de grond.Tip 3: PICK-UP De loopwielen bepalen de werkdiepte van de pick-up. De basisafstelling gebeurt op beton, meestal tanden 2 centimeter van de grond afstellen. In het land controleer je of bijstelling nodig is. Stoppelhoogte en insporen van wielen hebben ook hun invloed.Tip 4: HANDSCHOENEN Messen moeten scherp zijn. Daarom is op tijd uitnemen en slijpen een absolute must. Bij sommige merken gaat dat makkelijk door de messenbalk zijdelings van de wagen te zwenken. Soms moet je onder de wagen blijven zitten. Draag te allen tijde handschoenen!Tip 5: SCHERPEN Slijpen doe je met een grove zandsteen op een slijpmachine. Messsen moeten ook onder de juiste hoek worden geslepen. Dat lukt je niet uit de vrije hand. Een watergekoelde steen is het allermooiste, dat voorkomt verbranden van de snijkant. Haal dikke bramen apart weg.Tip 6: GEREEDSCHAP Messen zitten in een soort snelsluiting en zijn daardoor makkelijk uitneembaar, maar soms is kracht nodig en klemmen de messen. Dan is zo’n meegeleverd hulpstuk handig en veilig! Bij Strautmann (foto) zijn de messen dubbelzijdig geslepen en dus omkeerbaar.Tip 7: AUTOMAAT Pöttinger heeft sinds 2009 Autocut en Krone sinds 2014 ‘SpeedSharp’ (foto) als optie. Dat slijpt met flexibele slijpschijven 23 van de 46 messen tegelijk. Naarmate slijpen makkelijker kan, zal het ook vaker gebeuren.Tip 8: MES EN ROTOR Houd ongeveer 20 millimeter ruimte tussen messen en de rotor. Dat is af te stellen, bij deze wagen met het korte spindelkop links in de hoek. Afstellen is eenmalig, hoewel soms bij gesleten messen nastellen nodig is. Maak ook de aanslag van de messenbak schoon, zodat die correct sluit.Tip 9: SMEREN Een kogelkop moet je iedere dag smeren. Een vetpompje kost weinig en is erg handig. De pick-up, hoofdlagers van de rotor en kettingwielen elke week, naar gelang gebruik. Is het nat dan vooral de rotor vaker smeren! Het ultieme gemak is een smeerautomaat, maar komt op zo’n €3.700.Tip 10: KETTINGSPANNING Moderne wagens hebben vaak een automatische kettingspanner en rollen kettingen rekken veel minder dan de vroegere scheepskettingen. Controleer toch af en toe op spanning en vooral op gelijk lopen. Dat zie je snel, meenemers moeten parallel met de bodem lopen.Goed slijpen belangrijk, maar gebeurt vaak te weinigBehalve het aantal messen valt aan het snijden niet veel af te stellen. Belangrijkste is dat de messen goed scherp blijven. Zeker als het druk is, wordt slijpen in de praktijk nogal eens uitgesteld, maar dat gaat ten koste van de vermogensbehoefte en de kwaliteit van het snijden. Hoe beter het snijdt, hoe vlotter ook de doorvoer is en dat helpt ook vermoesen te voorkomen.Hoe scherp moet het zijn? Een ervaren chauffeur merkt het al gauw aan de vermogensbehoefte; vers gras snijdt weer veel makkelijker dan droog materiaal. Plus dat het in vers gras ook veel minder slijt dan in droog materiaal. Voor zomerstalvoedering gebruik je maar een paar messen, maar kun je ook wel een hele week of 2 weken zonder slijpen. Wordt een flinke dag gemaakt met inkuilen, dan is iedere dag slijpen de vuistregel. In de praktijk gebeurt dat vaak te weinig.