‘Tijd van polderen binnen coöperatie is voorbij’

De maatschappij bepaalt meer en meer het boer-zijn. Coöperaties moeten daarom op de schop.De afgelopen weken heb ik nogal eens over de coöperatie FrieslandCampina geschreven. Het geldt echter voor alle coöperatieve ondernemingen: we kunnen niet doorgaan op de bekende wegen. De maatschappij verandert en wij zullen mee moeten, of we willen of niet. Onze verantwoordelijkheid houdt niet op bij de dampalen op het erf. De wereld daarbuiten zal steeds meer ons boer-zijn bepalen.We vragen er niet om, maar het komt. De winkelier in het dorp heeft ook niet gevraagd om de komst van de supermarkt, maar die bepaalt wel het nieuwe inkooppatroon van de consument. Alleen die enkele winkelier die de veranderingen aan zag komen, is franchisenemer van een supermarktketen geworden en kon overleven.Echte keuzes durven makenDat kan als voorbeeld dienen voor ons. We zullen als boeren een stuk van onze zeggenschap prijs moeten geven. We kunnen in onze coöperaties niet meer doorgaan met polderen. Daar bedoel ik mee dat er geen tijd is om eindeloos te praten over hoe alles verder moet, om uiteindelijk bij een slap midden terecht te komen. Voorlopers moeten echte keuzes durven maken om een voorsprong te houden c.q. de koppositie in te nemen.Daarbij moeten we accepteren dat we wel samen zaken doen, maar dat we niet meer samen eensgezind beslissen. Dat staat een snelle besluitvorming en een beter resultaat in de weg. Wie zich daar niet in kan vinden, kan maar het beste afscheid nemen. We zullen moeten accepteren dat de klant duurzaamheid wil, dierenwelzijn, geen gebruik van bestrijdingsmiddelen, geen antibiotica en weinig kunstmest.Het gaat richting grondgebonden boerderijenDan ergeren ze zich ook niet aan de nieuwe hoofdlijnen van het beleid in de toekomst. Daar wordt de invloed van de maatschappelijke krachten steeds krachtiger voelbaar. We zullen moeten accepteren dat de klant duurzaamheid wil, dierenwelzijn, geen gebruik van bestrijdingsmiddelen, geen antibiotica en weinig kunstmest. Het zal gaan richting grondgebonden boerderijen, en daar zullen de coöperaties op moeten voorsorteren. Alleen leden, die zich daarin kunnen vinden, zullen zich thuis voelen.Lees ook: ‘Coöperatie zoekt nieuwe vorm’We moeten stevig nadenken of de melk, die we samen produceren, wel op rendabele wijze door de markt wordt opgenomen. Is dit niet het geval, dan moet er een productiebeperking komen. Niet door de overheid, maar door de coöperaties. Ook dat geldt voor alle sectoren in de agrarische sector.Bij Vion faalden boerenbestuurders jammerlijkWe staan voor een omwenteling in de coöperatieve wereld. De voornaamste taak van de besturen is daarin te zorgen dat alles gebeurt in het belang van de meerderheid van de omzet van de leden. En niet in het belang van directeuren, die de onderneming het belangrijkst vinden, waarbij de bonus bij winst en omvang de leidraad wordt. Zoals bijvoorbeeld bij Vion, waar de boerenbestuurders jammerlijk faalden.Bestuur is geen spreekbuisOok zullen niet de boerenbestuurders het directiebeleid aan de leden moeten verkopen, maar de directeuren zelf. Leden zijn leverancier of afnemer, maar ook eigenaar, en daar moet de directie een rechtstreekse rol in vervullen. Het bestuur als spreekbuis gebruiken is te gemakkelijk.Lees ook: ‘Past de boer of de coöperatie zich aan?’