‘Telers kunnen slag slaan voor beter uiensaldo’

Uienareaalgroei gaat gepaard met meer teeltproblemen. Hier zijn stappen te maken, zegt Jaap Jonker.Na 8 jaar dienstverband als verkoopleider Benelux neemt Jaap Jonker (42) afscheid van De Groot en Slot, ’s lands grootste uienzaadbedrijf. Jonker nam op verschillende manieren het voortouw voor de verbetering van de uienkwaliteit. Voor zijn periode bij De Groot en Slot werkte Jonker 6,5 jaar bij Seminis/Monsanto, ook in – onder andere – de uienzaadverkoop. Hij gaat strals bij Agrifirm aan de slag als verloopleider biologische akkerbouw en tuinbouw. “Een nieuwe uitdaging past bij mijn ambities.” Jaap Jonker (42) is bij De Groot en Slot nu nog verkoopleider Benelux.Wat is er in 15 jaar in de uiensector veranderd?“Het gewas uien is ontwikkeld van een bijproduct naar een hoofdgewas. De productie en export van uien boeken record na record. Daar zijn we bij De Groot en Slot in meegegroeid. Toen ik begon waren er 2 fte, verdeeld over drie accountmanagers. Het verkoopteam is uitgebreid naar 5 fte over zes personen die continu met uien bezig zijn. Het bedrijf speelt in de uiensector een grote rol.”De Groot en Slot is al jarenlang marktleider, maar het marktaandeel is niet meer zo groot als vroeger.“Klopt, met de groei van het uienareaal zijn er meer spelers op de markt gekomen. En die pikken allemaal hun graantje mee. En hoge bomen vangen veel wind. Dus als een ras van de marktleider een keer minder presteert, lijdt die marktleider daar direct onder. In Nederland hebben we nu iets meer dan 55% marktaandeel. Dat is ook wel eens 80% geweest. Vanaf 2005 was opbrengst het voornaamste doel bij rassenkeuze en daar hadden wij op veredeld. In 2012-2013 liepen uientelers tegen koprot aan. Daardoor werd kwaliteit veel belangrijker en werd er minder gekeken naar de opbrengstpotentie. Maar kwaliteit alleen is niet genoeg. Het rendement is een som van kilo’s en prijs. Daardoor zijn we de laatste jaren weer gegroeid.” Hoe kunnen telers kiezen tussen kwaliteit en kwantiteit?“Door het afzetmoment goed voor ogen te hebben. 60% van de uien gaat voor 1 februari weg. Als boeren weten dat ze daar bijhoren. Waarom zouden ze dan een ras telen dat ze tot het einde van het bewaarseizoen kunnen bewaren? Dat kost kilo’s. Ik zou telers sowieso adviseren om niet tot het einde te wachten. Rusland is dan niet meer aan de markt en Brazilië is geen stabiele afnemer in het late segment. Wereldwijd worden meer uien geproduceerd. Dus pak een mooie kans als die zich voordoet. Daarbij gebeurt rassenkeuze nog te veel op de automatische piloot. Telers die tevreden zijn over wat ze vorig jaar zaaiden en daarom weer voor dat ras gaan. Daar valt voor een beter uiensaldo echt nog een slag te slaan.”Koprot, fusarium, wateroverlast en droogte. Uientelers krijgen steeds grotere uitdagingen voor de kiezen. Wat is daarin de rol van een uienzaadbedrijf?“Eerlijk gezegd verbaas ik me er weleens over hoe groot die rol is. Hoewel we het graag doen natuurlijk. Dan komen we bij een teler en nemen we hem mee zijn uienbox op om kwaliteit te monitoren. We snijden dan uien door en wijzen de teler op problemen als bacteriën en fusarium. Als we dat niet doen, doet die teler het zelf vaak ook niet. Het lijkt soms wel of het werk na de oogst ophoudt, maar dan begint nog een heel belangrijk deel. En adviezen als groenig rooien worden in de wind geslagen voor een paar ton extra opbrengst. Maar dat gaat echt ten koste van de bewaarkwaliteit.”Lukt het niet om telers te overtuigen van hun eigen rol hierin?“Toch wel. We krijgen steeds meer interactie met telers, maar we moeten daar wel hard voor werken. Met evenementen bereiken we veel telers. Dat leidde onder andere tot het ketenbrede uienonderzoek dat nu volop draait om de grote obstakels in de teelt het hoofd te bieden. Daarnaast hebben we bij De Groot en Slot, samen met ketenpartijen, verschillende telersgroepen opgericht om verder te komen in de teelt.”Wat willen jullie met die telersgroepen bereiken?“80 ton exportwaardig product per hectare bij studieclub ‘Ui‘tmuntend. Een andere groep onderzoekt hoe telers met zo weinig mogelijk bespuitingen een goed product aan een retailer kunnen leveren. Kennis vergaren en verspreiden is ons doel. De Groot en Slot wordt steeds meer het kenniscentrum van de uienteelt. Ik heb aan de wieg gestaan van deze doelstelling en dat is mooi om door te geven.”