Technische oplossingen voor ‘ongewenste’ mannetjes

Mannetjesdieren zijn in veel veehouderijsectoren een probleem. Ze zijn onproductief of er is op een andere manier iets mee en dat levert ethische dilemma‘s. Technische oplossingen gloren, de pluimveehouderij voorop.De legpluimveehouderij werkt aan een oplossing van het ‘mannetjes-probleem’: het doden van de haantjes van rassen direct nadat ze uit het ei zijn gekropen. Voor de productie van eieren zijn ze nutteloos, want haantjes leggen nu eenmaal geen eieren. Ze worden door middel van gasverdoving gedood en benut als voer voor dierentuin- en gezelschapsdieren. In een broederij in Barneveld wordt de Seleggt-techniek toegepast op broedeieren. Op de 9e broeddag wordt met laser een piepklein gaatje in het broedei ‘geprikt’ en een druppeltje vloeistof opgezogen. Hierin wordt gezocht naar vrouwelijk hormoon. In oktober werd een mijlpaal bereikt: meer dan 1 miljoen leghenkuikens geboren zonder kuikendoden. - Foto: Koos GroenewoldWeerstandDeze gangbare praktijk roept meer en meer maatschappelijke weerstand op. Want het gaat om miljoenen haantjes per jaar. Een alternatief voor het doden op de eerste levensdag kan zijn het opfokken van deze haantjes voor het vlees, maar omdat er weinig vlees aan deze diertjes zit, is dit nauwelijks rendabel. Daarom wordt er al enkele jaren gezocht naar een technische oplossing: geslachtsbepaling van het embryo in het broedei en ‘mannelijke’ broedeieren niet verder bebroeden, zodat geen haantjes worden geboren.SexingtechniekenMeerdere in-ovo sexingtechnieken zijn in ontwikkeling en/of (bijna) operationeel. Het Duits-Nederlandse bedrijf Seleggt was de eerste die leghennen leverde uit gesexte broedeieren, die dus zonder broertjes zijn geboren. In november 2018 lagen de eerste ‘Eier ohne Kükentöten’ onder de naam Respeggt in de schappen van de Duitse supermarktketen Rewe, die had geïnvesteerd in de ontwikkeling van deze techniek. Spoedig volgde discounter Penny, van hetzelfde concern, met de verkoop Respeggt-eieren, en vorig voorjaar kondigden Aldi en Lidl in Duitsland aan op termijn, binnen enkele jaren, eieren zonder kuikendoden te gaan verkopen.Bokjes en beren lastiger dan stierkalverenDe varkenshouderij zoekt al jaren naar goede en werkbare alternatieven voor het castreren van beerbiggen. Ook hier komen nieuwe oplossingen vanuit de (bio)technologie. In Duitsland zijn onderzoekers erin geslaagd via ingrepen in de genetica (met Crispr-Cas) te voorkomen dat beerbiggen zich ontwikkelen tot echte beren. Daardoor is er geen kans meer op berengeur bij deze dieren.

Het lijkt een nette omzeiling van het probleem van castreren. Probleem is nog wel dat deze vorm van gentechniek nog niet is toegestaan in de praktijk. Sperma seksen kan in theorie ook, maar is in de varkenshouderij nog erg lastig, in tegenstelling tot de rundveehouderij. Alternatieven zijn de productie van ‘klassieke’ beren of immunocastratie. Slachterijen zien echter weinig in immunocastratie. Ze voorzien problemen met het imago en de afzet van vlees van dergelijke dieren.

De Nederlandse melkveehouderij heeft dankzij de kalverhouderijsector geen echt probleem met mannetjesdieren. De geitenhouderij kent echter zoiets niet en zit in de maag met de circa 100.000 bokjes die per jaar geboren worden. Het blijkt erg lastig om een afzetmarkt te vinden voor vlees van gemeste bokjes.Maatschappelijk en politiek onderwerpVooral in Duitsland is de eendagshaantjesproblematiek een belangrijk maatschappelijk en politiek onderwerp. De Duitse minister van Landbouw wil het doden van mannelijke eendagskuikens van legrassen zelfs bij wet verbieden. Overigens is in Duitsland bij de productie van biologische eieren gekozen voor het opfokken van de haankuikens tot ongeveer 16 weken leeftijd en ze dan te slachten voor het vlees, ondanks dat dit weinig lucratief is.Nederlandse situatieHoewel in Nederland ‘eieren zonder kuikendoden’ (nog) geen (belangrijk) thema is, spelen eierhandelaren, opfokkers en legpluimveehouders er wel op in; een fors deel van de in Nederland geproduceerde consumptie-eieren wordt immers geëxporteerd naar Duitsland. In die markt willen we niet verliezen.SupermarktenDe ‘haanloze’ Respeggt-eieren liggen sinds vorig voorjaar ook in de schappen van Jumbo, en in het najaar volgde Coöp. Andere supermarktketens volgen de ontwikkelingen.