Stikstofbeleid: salderen en saneren maar geen extra geld

Het kabinet kondigt nieuwe stikstofmaatregelen aan. Salderen wordt weer mogelijk, eerst intern, later ook extern. Met afroming en inname productierechten, dat wel. Latente ruimte vervalt bij salderen. Maar gedwongen krimp of bedrijfssluiting komt er niet.“Wie in dit land boer wil blijven, moet dat kunnen. Maar wie wil stoppen, willen we helpen.” Met die woorden licht minister Schouten van LNV, tevens coördinator voor de stikstofproblematiek de nieuwe stappen toe die het kabinet heeft afgesproken om het stikstofprobleem te tackelen. De minister kondigt een aantal nieuwe stappen aan, maar een eindplan is het nog niet, daarvoor moeten nog te veel dingen uitgezocht worden.➤ De belangrijkste puntenDrempelwaardeEen van de punten is het opnieuw invoeren van een drempelwaarde. Projecten die weinig stikstofuitstoot veroorzaken, zijn dan niet vergunningplichtig. Maar die ruimte moet wel ‘verdiend’ worden, ofwel eerst moet via bronmaatregelen duidelijk zijn dat er voldoende stikstofuitstoot elders vermeden is. Het kabinet gaat hierover advies inwinnen bij de Raad van State. Voor het eind van het jaar moet hierover duidelijkheid zijn.Minister Schouten @nieuwspoort : "Herstel van natuur in Nederland is een traject van lange adem, waar we snel werk van moeten maken. We zullen samen zoeken naar wegen om natuurherstel te versnellen, projecten mogelijk te maken en stikstofuitstoot verder te doen dalen." pic.twitter.com/LI5dJxlRRa— Ministerie van Landbouw, Natuur & Voedselkwaliteit (@minlnv) October 4, 2019Samen met de provincies wil Schouten ‘gebiedsgericht’ werken, zowel als het gaat om sanering van de zogeheten ‘piekbelasters’, dat zijn bedrijven die veel uitstoot veroorzaken op specifieke natuurgebieden, als in het herstellen van natuur. Schouten noemt de inrichting van bufferzones, zoneringsmaatregelen, ruimte voor natuurinclusieve landbouw, boerennatuur en de aanleg van ‘klimaatbossen’.Intern salderenMet ingang van 11 oktober wordt intern salderen weer mogelijk. Uitgangspunt hierbij is de feitelijk gerealiseerde capaciteit. Stalcapaciteit die boven de vergunning uitgaat, telt niet mee. Latente, niet gebruikte ruimte in de vergunning vervalt dus bij salderen. Volgens de brief van de minister telt daarbij de stalcapaciteit, niet het aantal dieren. Als peildatum hiervoor geldt de verschijningsdatum van de brief: 4 oktober. De latente ruimte blijft ongemoeid zolang er niet gesaldeerd wordt.De minister noemt enkele uitzonderingen op de regel dat latente ruimte vervalt bij intern salderen:Op 4 oktober was het project nog niet helemaal gerealiseerd, maar heeft de initiatiefnemer wel aantoonbaar stappen gezet met het oog op volledige realisatie. Op 4 oktober is nog niet begonnen met de realisatie van een uitbreidingsproject, maar waren daarvoor wel al aantoonbaar onomkeerbare (investerings)verplichtingen aangegaan. Het project is nodig voor de realisatie van de doelen in een Natura 2000-gebied (bijvoorbeeld bedrijfsverplaatsing in het kader van natuurherstelmaatregelen).Extern salderenExtern salderen wordt weer mogelijk. Ook hierbij is de feitelijk gerealiseerde stalcapaciteit binnen de vergunning het uitgangspunt. Bij extern salderen wordt 30% afgeroomd. Zo wil de minister de totale emissie en depositie verminderen. Het extern salderen moet passen binnen ‘bestaande gebiedsprocessen’. “Binnen deze gebiedsgerichte aanpak worden vraag en aanbod bij elkaar gebracht en wordt ondersteuning geboden vanuit het Rijk”, schrijft de minister. Lukraak ammoniakrechten verzilveren wil het kabinet voorkomen.Bij extern salderen zit wel een addertje onder het gras. Niet alleen worden de ammoniakrechten afgeroomd, ook gaan de fosfaat- en dierrechten vervallen. Dit betekent dus meteen een feitelijke inkrimping van de veestapel, ook van de melkveestapel. De minister komt hiervoor ‘op zeer korte termijn’ met een wetsvoorstel.Om te voorkomen dat ondernemers vooruitlopend op het extern salderen hun rechten verkopen, zal worden uitgegaan van het aantal dieren of fosfaatrechten dat op 4 oktober 2019 op naam van het bedrijf bij RVO.nl geregistreerd staan. “Het inwerkingtreden van deze wetgeving is conditioneel voor het mogelijk maken van extern salderen met landbouwbedrijven. Het Rijk zal in overleg met provincies bespreken hoe om te gaan met vrijkomende stallen”, schrijft de minister.Waarom is het nou zo belangrijk om die stikstofuitstoot terug te dringen? Hoe zit het met de toestemmingverlening voor projecten en op welke manier wordt de natuur versterkt? De antwoorden vind je hier https://t.co/JSrklSJYDXpic.twitter.com/4dxKdkCOKS— Ministerie van Landbouw, Natuur & Voedselkwaliteit (@minlnv) October 4, 2019SaneringSteeds wordt gesproken over een warme sanering op vrijwillige basis. Maar geld hiervoor is niet uitgetrokken, het moet gebeuren met bestaande regelingen en budgetten: de € 180 miljoen voor de sanering van de varkenshouderij voorop. Schouten kondigt aan dat deze regeling ‘half oktober’ opengaat. Ze verwacht hiermee 10% van de varkensstapel te saneren, goed voor 2 kiloton ammoniak, ofwel 10 mol per hectare per jaar depositie.GedoogstoppersregelingDoordat de zogeheten gedoogstoppersregeling ammoniak en veehouderij afloopt, verwacht Schouten ook 2 tot 3 kiloton minder ammoniakuitstoot. De deelnemers hieraan in varkens- en pluimveehouderij moeten ofwel stoppen of voldoen aan de wettelijke emissie-eisen. Verder verwijst ze naar de sectorplannen voor duurzame veehouderij die de emissie de komende jaren fors zou moeten laten verminderen.Aanpak veenweidegebiedenOok de € 100 miljoen voor de aanpak van de veenweidegebieden en een even groot bedrag voor bedrijven rondom Natura gebieden in het kader van het Klimaatakkoord worden genoemd. En zelfs de € 75 miljoen voor de jonge boeren schaart Schouten onder de stikstofgelden. Op de vraag of er extra geld beschikbaar is, mochten deze regelingen te weinig opleveren, blijft ze erg vaag. Mogelijk is er in de najaarsnota ruimte, aldus de brief.Krimp veestapelUitgangspunt bij de saneringsregelingen is dat de dier- en fosfaatrechten van de deelnemers vervallen. Dat betekent dus krimp van de veestapel, ook van de rundveestapel. Deelnemers aan de regelingen mogen hun ammoniakrechten niet verkopen (extern salderen).Ecologische toetsVoor beoordeling van projecten met weinig impact is naast berekening met het Aerius-programma ook een zogeheten ecologische toets mogelijk. Hieruit moet blijken dat de emissies van het project de natuurgebieden niet aantasten. Dit is vooral van belang bij (bouw)projecten die maar tijdelijk een kleine emissie veroorzaken en relatief ver van Natura 2000-gebieden liggen. Ook duurzaam bouwen vergroot de kans op een succesvol traject om toestemming te krijgen, schrijft Schouten.MeldingenIn navolging van de Commissie-Remkes wil het kabinet de projecten die voorheen geen vergunning nodig hadden maar konden volstaan met een melding, met voorrang ruimte geven. Hiervoor geldt eigenlijk hetzelfde als bij de drempelwaarde; de ruimte hiervoor moet ‘verdiend’ worden met bronmaatregelen, ofwel door de totale uitstoot aantoonbaar te verkleinen.Het is de bedoeling dat de meldingen collectief beoordeeld worden. Daarbij geldt wel dat niet benutte vrijstellingen onder het PAS niet mee gaan, alleen de projecten die wel gerealiseerd zijn. Wat de definitie van ‘gerealiseerd’ is, wordt nog nader onderzocht, schrijft Schouten.Het rekenprogramma Aerius dat sinds kort weer mag worden gebruikt, krijgt een aanvulling. In de huidige versie is het niet bruikbaar voor een groot deel van de stallen. In januari moet dat bijgewerkt zijn.Bronmaatregelen nodigEr zijn ook bronmaatregelen nodig, ofwel: de uitstoot moet naar beneden. Schouten wil hiervoor haar kringloopvisie inzetten. Zo wil ze de melkveehouderij versneld grondgebonden maken en vrijkomende landbouwgrond slim gebruiken. Een meer extensieve landbouw met de koe in de wei moet het uitgangspunt zijn. In de intensieve veehouderij ziet ze mogelijkheden met voer-mest kringlopen. Ook technische maatregelen op het gebied van mest (scheiden dunne en dikke fractie) en stallen kunnen nog wat opleveren. Ze wil dit stimuleren met fiscale maatregelen zoals versneld afschrijven, ook komt er een subsidieregeling, dit jaar nog. Maar concrete voorstellen zijn er nu nog niet.Beperkte mogelijkheden natuurgebiedenKunnen natuurgebieden op een andere plek, of een ander doel krijgen? Dat is onderzocht, aldus Schouten, maar het antwoord is: nee. De beperkte

Belangrijkste puntenPer 11 oktober intern salderenOok extern salderen wordt weer mogelijk, datum nog onbekendLatente ammoniakruimte vervalt bij salderen30% afroming ammoniakrechten bij extern salderenBij extern salderen vervallen dier- en fosfaatrechtenDrempelwaarde komt, daarvoor wel eerst bronmaatregelen nodigMinister wil met provincies inventariseren hoeveel boeren willen stoppen en hoeveel stikstof dat oplevertVoorlopig geen extra geld beschikbaarGeen generieke kortingGeen gedwongen bedrijfsbeëindiging voor stikstofVrijwillige sanering op basis van bestaande regelingen en budget van opgeteld rond € 450 miljoen.Deelnemers sanering mogen geen ammoniakrechten verkopenHalf oktober gaat saneringsregeling varkenshouderij openPas later dit jaar regeling voor beweiden en bemestenMinister verwacht 2 kiloton ammoniak uit saneringsregeling varkenshouderij, en 10% krimp van de varkensstapelDeelnemers gedoogstoppersregeling veehouderij (pluimvee en varkens) moeten stoppen of voldoen aan emissiereductie, dit levert 2-3 kiloton opAerius in januari bijgewerktNatuurgebieden anders behandelen of schrappen kan niet