Speculatie

Speculatie is goed mits er voldoende marktinformatie is. Verbieden is lastig.Als je de landbouwbladen in Europa openslaat, gaat het vaak over het verbieden van speculatie. Niet alleen ordeningsland Frankrijk, ook de Belgische Boerenbond, de Nederlandse Akkerbouw Vakbond en wat Wageningse collega’s van mij willen speculatie in voedsel en grondstoffen verbieden.
Ik heb er mijn oude economieboeken eens op nageslagen. Daar staat in dat speculeren juist een nuttige functie heeft, en dat iedereen elke dag speculeert. Iedereen die nog even wacht met het aanvullen van de voorraad koffie in het keukenkastje, tot er een aanbieding langskomt, is aan het speculeren.
Volgens de theorieboeken is speculatie goed, omdat iemand die denkt dat er in de toekomst schaarste zal zijn, nu koopt om in de toekomst duurder te verkopen. Handelen op de termijnmarkt heet dat. Daarmee wordt schaarste in de toekomst bestreden. Product dat nu beschikbaar is, wordt apart gezet in de verwachting dat het in de toekomst meer zal opbrengen. Speculatie is dus een middel om de hoeveelheden in de markt te sturen. En handelaren dekken hiermee risico’s af.

Tot zover het goede nieuws. De handel wordt echter een beetje ziek als er allerlei lieden mee gaan doen die helemaal geen landbouwproducten hebben of willen. Ze handelen in zogeheten derivaten. Het gaat om afgeleide producten van termijncontracten. Puts en calls, oftewel speculeren op prijsverandering zonder het product daadwerkelijk te bezitten. In dat geval kunnen kleine tekorten of overschotten tot grote prijsuitslagen leiden, naar boven, maar ook naar beneden. Dat soort handel werkt dus ontwrichtend, en zou je moeten verbieden.

De vraag is alleen: hoe? Het is niet zo gemakkelijk om wetten te verzinnen die dit soort handel tegengaan.
Een tussenoplossing is dat we ervoor zorgen dat de markt goed doorzichtig is. Hoe meer informatie over schaarste nu en straks, hoe minder een speculant kan verdienen.