Schade aan commonrail: 8 preventietips

Bijna alle nieuwe trekkers en zelfrijders zijn de afgelopen jaren voorzien van de commonrail-inspuittechniek. 8 tips hoe je schade aan deze techniek kunt voorkomen.Met de komst van emissie-eisen in de landbouw werden de brandstofsystemen complexer. Fabrikanten werken met een steeds hogere inspuitdruk en een kortere inspuittijd. Om aan de Fase IV-emissie-eisen te voldoen, is een commonrail-systeem zelfs noodzakelijk.Commonrailtechniek werkt met ontzettend kleine toleranties. Dan kan het ook snel mis gaan. - Foto: Fred TigelaarBij een commonrail-brandstofsysteem zijn naast een brandstofpomp en verstuivers ook ventielen, sensoren en een computer aanwezig. Deze computer, ook wel Engine Control Unit (ECU) genoemd, bepaalt de aansturing van de verstuivers.Schematische weergave van een commonrailsysteem. Het rode deel staat onder hoge druk, tot maximaal 2.500 bar. - Afbeeldingen: Diesel BüchliZeer kleine spelingen vereistBij de extreem hoge druk in het commonrail-systeem (in de nieuwste versies tot 2.500 bar) zijn zeer kleine spelingen tussen bewegende onderdelen vereist. Zó klein, dat zelfs de fabrikant de onderdelen niet zo nauwkeurig kan produceren. Daarom ‘paart’ hij ze in de fabriek – dat wil zeggen: onderdelen worden bij elkaar gezocht zodat de vereiste speling ontstaat.Dit geeft meteen aan hoe ontzettend nauwkeurig het komt. Maar ook gepaarde verstuivers zijn niet allemaal gelijk. Via een test na productie krijgen ze een code die aangeeft binnen welke bandbreedte de verstuiver zit. Deze code programmeert de fabriek in de ECU. Die past de aansturing daar op aan, zodat alle verstuivers dezelfde hoeveelheid diesel afgeven.Slijpsel in de tank, duidelijk zichtbaar als je er met een lampje in schijnt. - Foto: Diesel BüchliDe laatste fijnafstelling regelt de ECU zelf bij de inbedrijfstelling. Ook daarna blijft de ECU de injectoren testen. Dit gebeurt door bij gas loslaten een verstuiver korte tijd aan te sturen. De ECU meet de krukasversnelling, en bepaalt daaruit de hoeveelheid diesel die is ingespoten.Tip 1 Wees alert bij goedkope dieselDe tijd dat gasolie voldeed om een trekker op te laten rijden, ligt reeds ver achter ons. Gasolie is niet genormeerd, en voldoet niet aan de eisen die noodzakelijk zijn voor een commonrail-systeem. Dieselolie moet minimaal voldoen aan de EN 590-standaard. Die legt normen vast met betrekking tot zwavelgehalte, cetaangetal en dichtheid. Met de strengere emissie-eisen is de EN 590-norm aangescherpt, en uitgebreid met smeringseigenschappen voor het commonrail-systeem.Gebrekkige smering heeft een verhoogde slijtage tot gevolg. Het slijpsel dat hierbij ontstaat zorgt voor schade aan de componenten. De maximale levensduur van dieselolie is twee jaar. Daarna zijn bepaalde toevoegingen aan de diesel niet meer voldoende actief. Niet voor niets dat het ministerie van Defensie alle brandstof ouder dan twee jaar vervangt. Deze brandstof wordt opgehaald door handelaren en tegen een scherpe prijs aangeboden. Dat lijkt aantrekkelijk, maar er wordt niet bijverteld waar het vandaan komt en wat de risico’s zijn.Tip 2 Investeer in goede vochtafscheiderEen klein gehalte vocht in dieselolie is niet te voorkomen. Warme dieselolie kan meer vocht opnemen dan koude. Ook heeft koude dieselolie een kleiner volume dan warme. Als je aan het eind van de werkdag je machine stilzet en de dieselolie in de tank koelt af, dan neemt het volume af. Via de ontluchting trekt de tank buitenlucht naar binnen. Deze kan veel vocht bevatten, en dat komt in de dieselolie terecht. Dit verergert als je de machine na het werk schoonmaakt met een hogedrukspuit. Het vocht veroorzaakt corrosie in het commonrail-systeem, en is een voedingsbodem voor bacteriën. Plaats een eenvoudige vochtafscheider op de tankontluchting, dat voorkomt veel problemen.Als een gebruikt filter er bij vervanging zo uitziet, is de standtijd in orde. - Foto: Diesel BüchliTip 3 Houd het helder in de tankIn dieselolie is verplicht een klein percentage biodiesel bijgemengd. Hierin gedijen bacteriën, in de volksmond algen genoemd. Ze vermenigvuldigen zich prima bij een hoge temperatuur en hoge vochtigheid. Onder de afvalstoffen die de bacteriën uitscheiden zit een gemeen zuur dat metalen aantast. Dieselolie in de tank hoort kraakhelder te zijn; als je er met een lampje in schijnt moet je de bodem kunnen zien. Zodra het troebel is, is er iets aan de hand. Bij algengroei moet je een bio-doder toepassen. Let op: als je een bio-doder standaard toepast, kunnen bacteriën resistent worden en verliest het middel zijn werking. Vervang circa 20 draaiuren na het gebruik van bio-doder alle filters.Tip 4 Gebruik geen jerrycansAf en toe zie je dat iemand op karwei bijtankt uit jerrycans waar eerder bestrijdingsmiddel in zat. Goed omspoelen onder de kraan is voldoende, zou je zeggen. Niets is minder waar. Bestrijdingsmiddelen zijn gemaakt om zich, ook sterk verdund met water, extreem goed te hechten aan de bladeren van een plant. Het hecht zich daardoor extreem goed aan ELK oppervlak! Na een paar keer omspoelen onder de kraan resteert nog steeds een laagje aan de binnenkant van de jerrycan. Via de dieselolie komt dit bestrijdingsmiddel in het commonrail-systeem, waar het een laagje vormt in onderdelen die met een extreem nauwe passing in elkaar zitten.Tip 5 Houd het vuil buitenMachines die in een vuile omgeving werken, hebben een verhoogd risico op verontreinigingen in de dieselolie. De filters moeten dit tegenhouden. In de hydrauliek in z’n algemeenheid wordt al steeds gehamerd op schoon werken, maar bij commonrail (met zijn hogere drukken en kleinere spelingen) is dit nog veel meer van belang. Bij een speling van de verstuivernaald in de verstuiver van 2,5 micron, kan een deeltje groter dan die 2,5 micron ervoor zorgen dat een verstuivernaald blijft hangen (open blijft staan). Het commonrail-systeem ziet dan kans om met de extreem hoge werkdruk binnen één slag zoveel dieselolie in de cilinder te injecteren, dat een vloeistofslag ontstaat. Hierbij loopt de ruimte boven de zuiger vol met diesel, die tijdens de compressieslag geen kant op kan. In één klap kun je een hele motor afschrijven.Tip 6 Inspecteer de vervangen filtersEen hogedruk-brandstofsysteem met nauwe toleranties kan niet zonder goede filters. Het voorfilter is met 5 micron al zeer fijn; het fijnfilter is met 1 à 2 micron nog fijner. Bezuinig niet op brandstoffilters. Gebruik altijd filters met de juiste fijnheid én het voorgeschreven filteroppervlak.Het voorgeschreven vervangingsinterval is de maximale standtijd van het filter. In vuile bedrijfsomstandigheden moet je het sneller vervangen. Vervang brandstoffilters in ieder geval elk jaar. De sterkte van het filterpapier loopt achteruit in dieselolie, zij is na een jaar gehalveerd. Scherpe metaaldeeltjes snijden door het papier van het filter heen. Maak het vervangen brandstoffilter open en bekijk de conditie. Hieruit kun je afleiden of de maximale standtijd van het filter past bij de inzet van deze machine. Vuil en metaaldeeltjes zijn zichtbaar en voelbaar. Een filter dat helemaal zwart ziet, of zelfs gedeeltelijk vergaan is, duidt op een overschrijding van de levensduur. Een slijmerige substantie in het filter (met een terpentineluchtje) duidt op bacteriën in de diesel. Bedenk dat de kosten van een setje filters in het niet vallen bij de kosten van een commonrail-reparatie.Compleet verstopt filter, veroorzaakt door algen of andere ongerechtigdheden in de tank. - Foto: Diesel BüchliTip 7 Eerst oorzaak achterhalen, dan herstellenSchade-analyse bij commonrail-systemen is werk voor echte specialisten. Soms lijkt het door een ander geluid of loopgedrag van de motor, of omdat-ie niet meer wil starten, alsof een schade er plotseling is. Vaak is echter sprake van schade die steeds groter groeide. De ECU is continu aan het bijregelen, probeert schades en slijtage te compenseren. Dit gaat goed tot de slijtage zo groot is dat dit buiten het regelbereik van de ECU valt. Plotseling ervaart de gebruiker dat er iets aan de hand is.De echte commonrail-specialist kan een analyse maken van de optredende symptomen en van de parameters die hij uit de ECU uitleest, en zo de oorzaak achterhalen. Klakkeloos onderdelen vervangen zonder de oorzaak weg te nemen is symptoombestrijding. Dat neemt de oorzaak achter de schade niet weg, en dan is het zo weer raak.Tip 8 Reinig van opslag tot verstuiverMeer dan 90% van de schades aan commonrail-systemen is uiteindelijk te wijten aan vuil, vocht en algen. Bespaar daarom nooit op onderhoud. Gaat het toch mis, reinig dan na het verhelpen van een schade het complete brandstofsysteem, van tank tot verstuiver. Vervang dan, na rond 30 draaiuren, nogmaals alle filters. Deze zijn vervuild geraakt met alle vuil dat nog los is gekomen. Vergeet de dieselopslag thuis en het pompfilter niet, anders ben je binnen de kortste keren weer aan de beurt.Lees meer artikelen in TREKKER