‘Requiem voor een loonbedrijf’

Boeren mogen best trots zijn op hun bedrijf en hun product, wordt gezegd. Trots is ook een valkuil.Afgelopen maand viel er een brief in de bus. Loonbedrijf stopt ermee. Het was het gesprek aan vele koffietafels. Niet dat de boeren nu met de handen in het haar zaten, er zijn nog genoeg loonbedrijven over. En een toenemende groep boeren is zodanig gemechaniseerd dat ze zonder kunnen. Toch raakt het stoppen van het loonbedrijf ons allemaal. De gesprekken gingen ook over iets anders.Boeren vormden altijd al een vrijgevochten zootje. Ze vinden het stoer als ze tegen de klippen op hun bedrijf op de kaart hebben gezet en gehouden. Het weer, de regelgeving, bestemmingsplannen, supermarkten, afijn, alle beren die je op de weg kunt zien, lopen er ook. Als je dan je bedrijf tussen al die obstakels door hebt weten te manoeuvreren, voel je je een hele peer. Trots zijn ze. En dat mogen ze van mij best zijn.‘Boeren vormden altijd al een vrijgevochten zootje; trots zijn ze, en dat mogen van mij best zijn’ Ik merk het ook vaak aan kinderen. Boerenkinderen hoef je niets te vertellen. Beetje grote mond, zelfbewuster dan ze waar kunnen maken, bikkels vaak. Krijgen vaak een opdonder als ze naar de grote school gaan, maar uiteindelijk wordt het wel wat.Maar nu komt het. De wereld is harder geworden, daarmee vertel ik denk ik niemand iets nieuws. Links en rechts worden boeren uitgeknepen, alles moet geregistreerd en milieubewust, maar niemand wil eraan meebetalen. De marges worden kleiner en kleiner. Het is een fotofinish om te zien of je nog winst maakt. Van de weeromstuit worden boeren ook harder naar hun omgeving. Kritische klanten krijgen de wind van voren, inspecties worden met ergernis doorstaan, collega’s worden als concurrent gezien en loonbedrijven die niet meteen opdraven, hoeven nooit meer te komen.‘Maar boeren worden harder naar hun omgeving; loonbedrijven die niet meteen opdraven, hoeven nooit meer te komen’ Die hardheid komt nog meer voor de dag door de mobieltjes. Als de boer vroeger vond dat er iets aan het werk niet deugde, moest ie eerst helemaal naar huis om te bellen. Tegen die tijd was zijn onvrede al wat gezakt. Nu brult hij direct zijn frustraties in zijn mobiel.Zo jagen boeren mensen de landbouw uit. Als ze niet uitkijken, houden ze niemand meer over om het werk te doen, zei iemand van het loonbedrijf. Natuurlijk, iedereen wil het beste voor zichzelf en als je vindt dat het beter kan, dan zeg je dat. Maar als je bij elke tegenslag opgefokt reageert of dreigt naar een ander te gaan, houdt iedereen het op den duur voor gezien. Doe het lekker zelf, denken ze dan.‘De boer brult direct zijn frustraties in zijn mobiel en jaagt zo mensen de landbouw uit’Er wordt wel eens gezegd dat de boeren weer trots mogen worden. Boerderij deelt stickers uit met een supertrotse Opa. Maar dat is het probleem niet. Ze zijn het al. Ze weten al precies hoe het moet. Waar de huidige landbouw ook om vraagt is de intentie om samen door te gaan.