Recordoogst houdt prijsstijging graan tegen

De wereld heeft ieder jaar meer graan nodig. De productie groeit minstens zo hard. Er zijn grote graanvoorraden ontstaan in de wereld en die worden dus niet kleiner. Dat staat prijsstijgingen in de weg.De graanoogst is bijna klaar op het noordelijk halfrond. De tarwe en gerst zijn van het land en de maisoogst is een flink eind op streek. Dat roept de vraag op wat de telers kunnen verwachten van de graanprijzen in dit seizoen.Helaas voor de telers begon dit graanseizoen teleurstellend. En de eerste marktanalyses van het nieuwe seizoen 2019-’20 geven niet veel hoop op betere prijzen. Tarwe, gerst en mais werden de laatste twee weken wel wat duurder. Maar de grote vraag is hoe vast deze prijsstijging is._{Lees verder onder de foto.}De graanoogst verliep dit jaar in Nederland onder goede omstandigheden. - Foto: Henk RiswickDe prijzen voor tarwe en gerst liggen een stuk lager dan vorig jaar. De gemiddelde voertarwenotering van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO.nl) ligt sinds 1 juli, de start van dit graanseizoen 2019-’20, op gemiddeld € 176 per ton. Terwijl voor de oogst van 2018 gemiddeld over het hele seizoen (1 juli tot en met 30 juni) € 205 werd genoteerd. Dat is een daling van 15%. De voertarweprijs van dit seizoen ligt maar een fractie boven die van oogst 2017, toen RVO.nl gemiddeld € 173 noteerde._{Lees verder onder de grafiek.} Bij gerst is het beeld nog slechter voor de graantelers. De gemiddelde RVO.nl-notering voor voergerst vanaf 1 juli dit jaar is € 165 per ton. Voor oogst 2018 noteerde RVO.nl gemiddeld € 200 en voor oogst 2017 was dat € 168. De gerstprijs ligt nu gemiddeld 20% lager dan een seizoen eerder._{Lees verder onder de grafiek.} De prijs van korrelmais ligt hoger (+2%), maar dat wordt veel minder geteeld in Nederland dan tarwe en gerst. RVO.nl noteert dit seizoen 2019-’20 gemiddeld € 184 per ton mais. Dat was vorig seizoen € 181 en bij oogst 2017 was dat € 174._{Lees verder onder de grafiek.} Terugverlangen naar jaren met beter betaalde graanoogstenDe Nederlandse graantelers zullen wel eens met weemoed terugdenken aan een paar jaar geleden. De graanoogsten van 2010, 2011, 2012 en 2013 brachten veel meer geld op dan die in het huidige seizoen. De gemiddelde noteringen voor voertarwe van RVO.nl (en voorheen Productschap Akkerbouw) lagen in die vier seizoenen tussen € 201 en € 254 per ton. De gemiddelde gerstnoteringen, over het hele seizoen berekend, lagen in die vier jaar tussen € 187 en € 234 per ton. De gemiddelde maisnotering schommelde in die periode tussen € 192 en € € 242 per ton.Veel marktanalisten verwachtten in die jaren dat graan minstens zo duur zou blijven. Want de wereld had ieder jaar een recordproductie nodig om het toenemende verbruik bij te benen. Dat zou leiden tot meer jaren met graantekorten en dus hogere prijzen.Het blijkt echter dat de wereld de graanproductie jaar op jaar naar een nieuw record weet te brengen. Aangejaagd door de hogere prijzen gaan telers beter zaad gebruiken, hun gewassen beter verzorgen en meer geld steken in een effectieve bemesting en gewasbescherming. Ook worden dan percelen gebruikt die eigenlijk minder geschikt zijn voor de graanteelt, maar telers gaan er bij het zaaien vanuit dat een goede prijs de kleinere hectareopbrengsten compenseert.Meer graan nodig om groeiende wereldbevolking te voedenVoor de voedselzekerheid is het maar goed dat de wereld ieder jaar een recordproductie weet te realiseren, want er is ieder jaar meer graan nodig. De wereldbevolking groeit waardoor meer monden gevoed moeten worden. En de welvaart neemt toe, vooral in Azië en Afrika, waardoor meer dierlijk voedsel wordt gegeten. Daardoor is meer voergraan nodig. Volgens het Amerikaanse ministerie van landbouw (USDA) werd in seizoen 2019-’20 ruim 767 miljoen ton graan gebruikt als veevoer. Dat komt dit seizoen tien jaar later op bijna 1.005 miljoen ton, een stijging van maar liefst 31%.Tien jaar geleden lag het totale graanverbruik jaarlijks op bijna 2.200 miljoen ton (inclusief rijst). Dat groeit dit seizoen 2019-’20 naar 2.665 miljoen ton, verwacht het Amerikaanse ministerie van landbouw (USDA). Dat is een stijging van 21% in 10 jaar. De productie laat een vergelijkbare ontwikkeling zien. Tien jaar geleden werd gemiddeld zo’n 2.220 miljoen ton graan per jaar van de akkers gehaald. USDA verwacht voor dit seizoen een wereldwijde graanoogst van 2.656 miljoen ton. Dat is een stijging van 20%._{Lees verder onder de foto.}Foto: Hans PrinsenGrote voorraden zorgen voor wat druk op graanprijsDoor de goede oogsten van de laatste jaren heeft de wereld grote graanvoorraden kunnen opbouwen. Dat is af te lezen aan de stocks-to-use-ratio. Dat is de verhouding tussen de voorraden (stocks) en het verbruik (use). Hoe groter de voorraden ten opzichte van het verbruik, des te meer druk op de prijzen. Want grote voorraden kunnen tegenvallers in de oogst opvangen. Daarom berekenen marktanalisten deze stocks-to-use-ratio om te voorspellen welke richting de graanprijzen vermoedelijk op gaan._{Lees verder onder de tabel.} In de laatste oogstprognose van USDA (Wasde-prognose van 12 september) voor dit seizoen is die verhouding bij tarwe 37,9%. Dat betekent dat de tarwevoorraad in de wereld twintig weken verbruik kan overbruggen. Het is de een na hoogste stock-to-use-ratio ooit. Alleen in 2017-’18 was die nog hoger (38,0%). Vijf jaar geleden lag die verhouding meestal onder 30% en meer dan tien jaar geleden zelfs onder 25%.Bij mais gaat USDA nu uit van een stocks-to-use-ratio van 27,1%. De voorraad kan dus veertien weken verbruik overbruggen. Dat is de laagste stocks-to-use-ratio in vier jaar voor mais, maar in de jaren daarvoor kwam deze verhouding zelden boven 20%. Voor alle graan is de stocks-to-use-ratio voor dit seizoen bijna 30%. Ook deze verhouding is de laagste in vier jaar, maar wel veel hoger dan het ooit daarvoor is geweest. Het geeft aan dat er genoeg graan is in de wereld en dat drukt de prijzen.Conflicten creëren nieuwe handelsstromen voor sojaDoor Annet SmaleDe sojaprijs werd afgelopen seizoen voornamelijk bepaald door het handelsconflict tussen China en de Verenigde Staten. Het conflict begon in maart/april 2018. De Amerikaanse president Donald Trump eiste dat China de eigen markten openstelt, een einde maakt aan de diefstal van intellectueel eigendom en het handelsoverschot met de VS beperkt. In de zomer van 2018 voegde Trump de daad bij het woord en begon importheffingen op te leggen aan Chinese producten. De sojaprijzen zakten steeds meer nadat China als tegenmaatregel een invoerheffing op Amerikaanse soja instelde. Het eerste kwartaal van kalenderjaar 2019, toen de VS niet wist waar ze met de soja naartoe moest, zakte de prijs op de wereldmarkt verder.Verder veroorzaakte een ruzie tussen China en Canada onrust op de markt van oliezaden. Het conflict ontstond in december 2018 nadat Canada de Chinese topvrouw Meng Wanzhou van het Chinese bedrijf Huawei arresteerde op verzoek van de VS. China weigerde vanaf dat moment Canadese koolzaad. Door deze conflicten veranderden de handelsstromen van koolzaad en sojabonen. Zo ging afgelopen seizoen meer soja vanuit Brazilië naar China._{Lees verder onder de grafiek.} Toch heeft China veel soja nodig en opende daardoor de deur voor Argentijnse soja. Argentinië probeert als grote exporteur van sojameel al tientallen jaren voet aan wal te krijgen in China. De handelsoorlog tussen China en de VS heeft eind september 2019 de weg vrij gemaakt voor de export van sojameel vanuit Argentinië. Al verwachten handelaren dat de handel niet direct op gang komt door de Afrikaanse varkenspestepidemie in China, wat de vraag naar veevoer verlaagt. De bezorgdheid over de handel tussen de VS en China blijft, waardoor de sojaprijzen voorlopig onder druk blijven staan.Wereldmarkt met stabiele graanprijzen en iets stijgende maisnoteringNiet alleen de RVO.nl-noteringen weerspiegelen de druk op de graanprijzen. Dat is ook te zien aan de prijsindexen van de International Grains Council (IGC). Dit is een organisatie van 28 landen die veel graan exporteren of importeren. IGC berekent iedere dag een prijsindex voor tarwe, gerst en mais. De index is gebaseerd op diverse noteringen verspreid over de wereld, waarbij de prijs van januari 2000 op 100 is gezet. Het geeft een beeld van de prijsvorming op de wereldmarkt.De gemiddelde prijsindex voor tarwe van dit seizoen (sinds 1 juli) ligt op 178. IGC noteerde over heel seizoen 2018-’19 een gemiddelde index van 192. Dat is een daling van 8%. Ook bij gerst is het verschil groot. Dit seizoen ligt de gemiddelde index van 1 juli tot en met half oktober op 190. Dat was over heel het vorige seizoen 230. Dat is een daling van 17%. De prijsindex voor mais ligt dit seizoen (177) iets onder het niveau van vorig seizoen (180).De graanoogsten van 2010, 2011, 2012 en 2013 brachten veel meer geld op dan die van dit seizoenWelke kant gaan de graanprijzen op? Rabobank verwacht dat de tarweprijs redelijk stabiel blijft. Het is droog in Australië en Argentinië, waar de tarweoogst binnenkort gaat beginnen. Het heeft afgelopen groeiseizoen ook weinig geregend in de EU, Rusland en Oekraïne. Dat betekent dat de wintertarwe straks met weinig vocht moet beginnen. Dat kan een drukkend effect op de opbrengst van volgend jaar hebben, maar een goed groeiseizoen kan dat effect volledig compenseren.Bij mais zien Rabo-analisten ruimte voor een lichte prijsstijging. De Verenigde Staten produceren minder mais dan eerst gedacht. En de wereldvoorraden slinken behoorlijk doordat het verbruik (1.128 miljoen ton) groter uitvalt dan de oogst (1.105 miljoen ton). Daardoor krimpt de maisvoorraad naar de kleinste hoeveelheid in vier jaar. Dat ondersteunt de prijs.Wat de prijzen gaan doen, zal vooral afhangen hoe het zuidelijk halfrond gaat oogsten en hoe het groeiseizoen op het noordelijk halfrond in het voorjaar van start gaat. Tot die tijd zullen de graantelers het moeten doen met een tarwe- en gerstprijs die lager ligt dan vorig jaar.