Proeven Abemec en Dewulf met all-in-one-pootsysteem

Met de groei van het areaal aardappelen per bedrijf groeit de belangstelling voor aanaarden in dezelfde werkgang als poten. Ook op zware klei zou dat kunnen. Abemec en Dewulf leggen een vergelijking aan.Mechanisatiebedrijf Abemec gaat samen met Dewulf op 7 akkerbouwbedrijven rond Zeewolde pootsystemen met elkaar vergelijken. De vergelijking moet laten zien of ook op de zware klei van Flevoland een pootsysteem met alle bewerkingen in 1 werkgang voordelen heeft boven het meer traditionele systeem van poten en rugopbouw in 2 afzonderlijke bewerkingen.Alles in 1 werkgang wil hier zeggen: vóór op de trekker de ploegsnede wat uitvlakken, achter de trekker een getrokken combinatie met frees, pootmachine en aanaardkappen.Aanfrezen in een aparte werkgang op zware kleiHet systeem met frezen, poten en aanaarden in 1 werkgang wordt al een aantal jaren toegepast. Op zware klei echter blijven nogal wat telers hechten aan aanfrezen in een aparte werkgang. Bij de deelnemers aan de vergelijking is sprake van een percentage afslibbare delen van ruwwweg 50 à 60%. Zeker als de ondergrond nog enigszins vochtig is, frezen ze niet graag diep voor voldoende losse grond voor de rugopbouw. Bij het poten beperken ze zich dan tot een wat ondieper losgemaakt pootbed. Met dieper frezen voor genoeg losse grond voor de definitieve rug wordt gewacht tot de ondergrond wat droger is.Op zich logisch, als je wat eerder kunt beginnen wordt de groeiperiode immers wat langer. Aan de andere kant kun je redeneren dat je ook met een wat lichtere combinatie niets te zoeken hebt in het land zolang de grond nog wat vochtig is, en dat van tijdswinst aan het begin dus eigenlijk geen sprake is._{Lees verder onder de foto}Alles in 1 werkgang: een niet-aangedreven VSS-zaaibedbereider, New Holland-trekker met 270 pk, en getrokken Miedema Smart-Float GII pootcombinatie (Dewulf-hakenrotor, pootmachine en aanaardkappen). - Foto: Ton Kastermans FotografieTweede werkgang doet kostbaar water verdampenChristiaan Poot van Dewulf in Winsum (Frl.) zegt dat elke bewerking zorgt voor het verdampen van vocht, een tweede werkgang zal, zeker zoals in dit voorjaar, kostbaar water doen verdampen. Verder meent hij dat bij onbedoeld later definitief aanaarden (door bijvoorbeeld regen) een rijenfrees een deel van de haarwortels beschadigt. “Dat geeft stress, niet alleen voor de plant maar mogelijk ook voor de teler.”Arbeidsfilm op grotere bedrijven“Technisch gezien kan zo poten al lang”, zegt verkoopleider Menko Oosterhuis van Abemec Mechanisatie in Zeewolde (Zld.) “We merken dat nu ook de markt eraan toe is om er gebruik van te maken. Althans, sommigen doen het al en ik merk bij anderen hier in het gebied een soort nieuwsgierigheid naar of dat bij hen ook kan werken. We ervaren interesse. Bedrijven en aardappelarealen per bedrijf worden groter en daardoor wordt meer naar de arbeidsfilm gekeken. Niet altijd gaat het om groei van een bedrijf, ook zie je samenwerkingsverbanden ontstaan.Zo weet 1 van de test-akkerbouwers nu al dat hij zelf nooit zo’n combinatie zal aanschaffen. Maar mocht het systeem significante voordelen hebben, wil hij hem misschien wel samen met 3 andere telers kopen. Zulke opties gaan passen op toekomstige akkerbouwbedrijven.”_{Lees verder onder de foto}Bij Joran Schuring wordt het systeem gezet naast een combinatie frontfrees en gedragen pootmachine. Schuring vraagt zich af of het alles-ineens-systeem op deze zware grond haalbaar is. Vooral is hij benieuwd naar het effect op rooibaarheid. - Foto: Menko OosterhuisGrotere rotordiameter van de freesOosterhuis: “Wat nu een rol kan spelen, is de grotere rotordiameter van de frees. Daardoor kunnen we met minder vermogen dieper werken. Dat blijkt op zwaardere grond een stap vooruit. Ook wordt in nieuwe versies de grondstroom beter gereguleerd, zodat de machine voldoende met grond is gevuld, maar niet onnodig veel grond meeneemt.”_{Menko Oosterhuis, Abemec:}Misschien is een wat stabielere temperatuur zelfs beter voor de aardappel.”Direct voordeel van aanaarden tegelijk met het poten is dat een werkgang wordt uitgespaard. Behalve dat dat arbeidstechnisch een voordeel is, wordt ook het risico vermeden dat te veel regen na het poten tijdig aanaarden onmogelijk maakt. Naarmate het areaal toeneemt – en afstemming van machinecapaciteit op het aantal werkbare uren in de regel strakker – wordt dat weerrisico groter._{Lees verder onder de foto}Direct opgebouwde definitieve rug. Critici zeggen dat zo’n grote rug langzaam opwarmt en dat daardoor de poter niet snel aan de groei gaat. Oosterhuis van Abemec stelt daartegenover dat een kleine rug ’s nachts ook weer snel afkoelt. - Foto: Menko OosterhuisMeer fluctuaties in de temperatuurDaartegenover vervalt het voordeel van het tweefasensysteem van een snelle opwarming van de kleine pootrug – en daarmee de vlotte start van het aardappelgewas. Er hoeft immers minder grond te worden opgewarmd. Maar Oosterhuis zegt dat dat ’s nachts de rug ook weer snel afkoelt. “Meer fluctuaties in de temperatuur. Per saldo schiet je er dan niet veel mee op. Misschien is een wat stabielere temperatuur zelfs beter voor de aardappel.”LengtescheurenChristiaan Poot verwacht een betere kwaliteit rug als die meteen bij het poten definitief wordt opgebouwd. “Ineens opbouwen is beter. Wat je bij achteraf opbouwen krijgt, is een soort scheiding tussen de eerste al wat bezakte rug en de tweede daar bovenop. Later zie je dan vaak over de rug lengtescheuren ontstaan. Door de diepere bewerking van de rijenfrees tussen de ruggen wordt de fundering van de nieuwe laag grond op de bestaande rug verzwakt, waardoor het bovenste gedeelte opzij kan afschuiven met als gevolg extra onkruiddruk, extra verdamping van vocht en groene knollen. Ik denk dat opbouw ineens echt voordelen heeft.”Aeres gaat metenOf en in welke mate dat zo is, moet blijken uit de demostroken die bij de 7 aardappeltelers in Flevoland in de tweede helft van april zijn aangelegd. Op ieder van de 7 bedrijven doet de combinatie een aantal omgangen tussen die van de eigen machine van de teler. Aeres Hogeschool gaat gedurende het seizoen en vanzelfsprekend tijdens en na de oogst kijken naar het verschil tussen het ene en het andere op de aardappelgewassen. Boerderij doet verslag._{Lees verder onder de foto}Bij Hoving is gepoot op land met als voorvrucht wintertarwe. Dit is na de oogst gespit en ingezaaid met gele mosterd. De afgestorven resten groenbemester zitten duidelijk zichtbaar vermengd in de grond, waarmee de aardappelrug is opgebouwd. - Foto: Menko OosterhuisCriteria waarop de stroken waarop met verschillende systemen is gepoot worden vergeleken zijn knolzetting, knolgrootte, stabiliteit van de rug (effect van droogte en regen) en het effect daarvan op de hoeveelheid groene knollen.Onderzoeker/docent Kees Westerdijk van Aeres Hogeschool verwacht niet dat de beoordelingen een ondubbelzinnig antwoord gaan geven op de vraag welk systeem uit oogpunt van teelttechniek of arbeidsplanning nou het beste is. “Het is de vraag of op alle punten meetbare verschillen tevoorschijn komen. En vervolgens, hoe weeg je die verschillen dan. Dat is aan de telers waar de vergelijkingen liggen of collega’s die komen kijken en de resultaten bediscussiëren.”Gevarieerde nieuwsgierigheid naar alles-ineens-systeemDe 7 deelnemers aan de praktijkproef rond Zeewolde doen dat uit nieuwsgierigheid naar eventuele verbeteringen, maar hebben individueel toch wel weer verschillende motieven om mee te doen.
Mark Geling is in algemene zin ‘altijd op zoek naar verbetering’. Maar hij wil ook wel gezegd hebben dat hij betwijfelt of dit systeem van alles-in-een bijdraagt aan zijn rendement. “Ik zie het nog niet, ik moet nog overtuigd worden.” Geling poot nu met een frees met grote rotordiameter in de fronthef en met een getrokken pootmachine.
Bij het landbouwbedrijf Erf zijn op zware klei bio-aardappelen gepoot. Erf poot al jaren all-in-one, en is er enthousiast over. Theo Heyboer van Erf is nu met name geïnteresseerd in het verschil in brandstofverbruik tussen de getrokken versie en hun driepuntsversie, die 36-38 ltr/ha vraagt.
Bij Joran Schuring is op zware klei van plusminus 57% afslibbaar gepoot. Schuring werkt zelf met een frontfrees en gedragen pootmachine. Hij vraagt zich af of dit systeem op deze zware grond haalbaar is, en of het effect heeft op vocht, opbrengst, en vooral ook rooibaarheid. Want rooien, zo weet hij uit ervaring, kan een hele tour zijn op deze zware klei.
Erik Boon werkt met een frontfrees en driepuntspootmachine. De zware klei wordt voorbewerkt met een rotorkopeg. Hier zijn proeven aangelegd, de ene met voorbewerking en de andere op niet-voorbewerkte grond. Boon doet mee omdat hij ‘het graag beter wil doen’.
Jan Hoving heeft Agria gepoot op 50% afslibbare grond met een frees voorop de trekker en een oude pootmachine in de hefinrichting. Bij Hoving is gepoot op land met als voorvrucht wintertarwe. Dit is na de oogst gespit en ingezaaid met gele mosterd.
Bij Tim van de Westeringh is op niet-voorbewerkte grond gereden. Hij zit al enkele jaren te dubben over een alles-in-één-werkgang. Naast opbrengst/groei telt ook arbeid. Hij poot nu met een getrokken snarenbedpootmachine zo’n 17 hectare per dag. Met een aparte frees wordt vooraf 24 uur per dag de grond gefreesd.
Leo de Jonge werkt al voor het vierde jaar met het getrokken all-in-one-systeem. Hij heeft de trekker van 165 pk van 6.500 kilo op brede 90 centimeter banden staan. Hij is vooral benieuwd naar de nieuwe frees die een grotere diameter heeft dan zijn huidige. Met een wat lichter trekkende frees zou hij de rijsnelheid iets kunnen verhogen.Lees ook: ‘All-in-one pootsysteem op zware klei’