Prestatieprijs Avebe naar record

De prestatieprijs van Avebe bereikt een record. De strategie werpt zijn vruchten af, zegt bestuursvoorzitter Bert Jansen. “Onze focus ligt op het realiseren van duurzame waardecreatie.”Avebe staat wereldwijd bekend als producent van aardappelzetmeel. De vraag is hoelang deze term de lading nog dekt. Het eiwit uit de aardappelen wordt steeds belangrijker voor het concern. De verkoop van eiwit aan de voedingsmiddelenindustrie loopt zo goed dat Avebe de productie nauwelijks kan bijbenen. Solanic: veelbelovendAfgelopen boekjaar is de productiecapaciteit verdubbeld van het eiwit, dat onder het merk Solanic wordt verkocht. In deze fabriek wordt het eiwit uit het aardappelwater gehaald. Avebe verdubbelt de eiwitproductie momenteel nog eens.Solanic heeft een enorme potentie. Een aardappel bevat ongeveer 1,5% eiwit. Met de aardappelen haalt Avebe jaarlijks miljoenen kilo’s plantaardig eiwit binnen de poorten. Afzet in de voedingssector is een potentiële afzetmarkt van honderden miljoenen euro’s. Daarom wordt de productiecapaciteit van Solanic verder uitgebreid.Flinke investeringenAvebe investeerde de laatste jaren fors. In boekjaar 2014-‘15 investeerde Avebe totaal € 45 miljoen, onder meer in de eiwitproductie. Dat was veel meer dan de afschrijvingen van € 24 miljoen. In boekjaar 2015-‘16 is € 33 miljoen besteed aan investeringen, tegenover € 29 miljoen aan afschrijvingen. Het laatste boekjaar 2016-‘17 is € 45 miljoen uitgegeven aan investeringen en € 30 miljoen afgeschreven. De investeringen leggen de coöperatie geen windeieren. De prestatieprijs in boekjaar 2016-‘17 bedraagt € 82,16. Het is voor het eerst dat de prestatieprijs boven € 80 komt. De laatste zes boekjaren ligt de prestatieprijs boven € 75, een niveau dat Avebe daarvoor nooit heeft gehaald. Bestuursvoorzitter Bert Jansen is tevreden over het afgelopen boekjaar. “Avebe leverde goede prestaties in de markt. De verwerking van de aardappelen is goed verlopen. En we zijn in staat geweest de kosten te blijven beheersen.”Bert Jansen. - Foto: Hans BanusDe prestatieprijs stijgt voortdurend. Avebe stelde vier jaar geleden als doel om op termijn een prestatieprijs van € 90 te realiseren, onder normale omstandigheden. Wanneer is dat bereikt?“Ik koppel daar geen jaartal aan. Maar we zien dat onze strategie werkt. We laten een gezonde groei zien. Onze focus ligt op het realiseren van duurzame waardecreatie. Daarnaast houden we de kosten beheersbaar. En we willen zo duurzaam mogelijk werken.”Welke doelen heeft Avebe in duurzaamheid?“Avebe heeft vier jaar geleden in het strategisch plan een aantal concrete doelstellingen afgesproken, over onder meer energie, water, de teelt en de gezondheid en tevredenheid van onze medewerkers. Het energieverbruik moet 25% omlaag. We zitten nu op 19%. We verminderen het waterverbruik en het aantal kilometers dat onze producten over de weg worden vervoerd. We willen minder klachten van afnemers. Dat is met 70% gedaald. ‘De coöperatie kiest ervoor de leden maximaal uit te betalen’Door duidelijk omschreven doelen en criteria te benoemen, weet heel Avebe waar we naartoe willen. Dat werkt goed. De energiereductie bespaarde ons tot nu toe € 3,9 miljoen aan kosten. Als we de 25% hebben bereikt is dat opgelopen naar € 6 miljoen.”Het strategisch plan loopt tot en met dit lopende boekjaar 2017-‘18. Wat wilt u aanpassen in het nieuwe strategisch plan?“We baseren ons in hoofdlijnen op het strategisch plan dat we vier jaar geleden hebben opgesteld. Er komen geen grote aanpassingen. Avebe blijft zich focussen op innovatie, kostenbeheersing en bovenal duurzaam produceren voor de voedingsmarkt. Ik wil wel graag nog meer focus aanbrengen in de strategie. Avebe stroomt over van de ideeën voor innovaties. Dat geeft een luxe gevoel. Maar we hebben veel meer ideeën dan we kunnen uitvoeren. Daar gaan we scherpere keuzes in maken.”Aan welke keuzes moet ik denken?“Volgend jaar wordt in Groningen op de campus van de RUG-universiteit het innovatiecentrum geopend. Daar gaan Avebe, Rijksuniversiteit Groningen en andere bedrijven in de agrofoodsector samenwerken op het gebied van onderzoek en onderwijs. Daar brengt Avebe onder andere alle innovatie-activiteiten onder. We onderzoeken onder meer de mogelijkheden om nieuwe ingrediënten uit de aardappel te winnen, naast het zetmeel en het eiwit. Maar dat worden toepassingen voor de voedingssector. Dat blijft onze focus.”U zegt dat duurzaamheid belangrijk is voor Avebe. In hoeverre leeft dat bij uw leden?“Op onze bijeenkomsten beginnen de leden daar vaak zelf over. Onze afnemers hechten veel waarde aan duurzaam produceren en de bijbehorende tracking and tracing. Daar is begrip voor bij de leden.”Suiker Unie stelt om die reden het teeltregistratiesysteem voor bieten (Unitip) verplicht voor de leden. Hoe zit dat met Optimeel voor de zetmeelaardappeltelers?“Op termijn zal de teeltregistratie van Optimeel verplicht worden voor onze leden. Ik snap dat de telers niet zitten te wachten op meer administratie. Maar voor onze afnemers is het heel belangrijk dat al onze producten traceerbaar zijn vanaf de akkers. Nu doet nog een klein deel van de leden mee aan ons teeltregistratiesysteem. Daarom gaven we dit jaar een premie van € 150 aan de telers die meedoen. Optimeel stelt de telers in staat hun teelten verder te optimaliseren door teeltregistratie, maar ook door bijeenkomsten en studieclubs te organiseren.”De telers krijgen steeds meer te maken met aaltjes die aardappelmoeheid veroorzaken en zich vermeerderen, ondanks dat hoogresistente rassen worden geteeld. Wat doet Avebe daar aan?“Er zijn diverse projecten gestart om hier wat aan te doen. Avebe doet mee aan deze initiatieven. Daarnaast kruist ons dochterbedrijf Averis Seeds nieuwe resistenties in tegen aardappelmoeheid. We bespreken de AM-problematiek met onze leden. Avebe heeft er belang bij de aanvoer van aardappelen op peil te houden.”Lees ook: Zo voorkom je aardappelmoeheidDe telers krijgen opnieuw een hogere prijs betaald voor hun aardappelen. Het gaat steeds beter met Avebe. Gaan uw concurrenten de strategie van Avebe niet kopiëren?“We zien dat onze concurrenten groeien in volume en zich richten op andere producten zoals vlokken. Avebe is niet primair gericht op het vergroten van het volume, maar op het vergroten van waarde. Wij focussen op duurzame waardecreatie. Daarom gaan we de productiecapaciteit van eiwitten verder vergroten.”Avebe haalde over boekjaar 2016-‘17 een omzet van € 588 miljoen. Welk aandeel levert het eiwit daarin?“Dat is op dit moment nog gering. Maar aardappeleiwit is een uniek product met een wereldwijd groeiende vraag. Het eiwit dat wij leveren is niet genetisch gemodificeerd en het is niet-allergeen. Om de groeiende vraag bij te houden, hadden we in 2016 de productiecapaciteit verdubbeld. Die gaan we nu nog eens verdubbelen. ‘Het is mooi om te zien hoe trots de mensen zijn op Avebe’Bij aardappelzetmeel zien we dat de afzetmarkt in de EU relatief stabiel blijft. De afzet in Azië en Noord-Amerika groeit wel. Daar heeft Avebe nieuwe verkoopkantoren opgezet.”De prestatieprijs van € 82,16 is de hoogste ooit. Maar het nettoresultaat van € 6,3 miljoen is het laagste in zeven jaar. Hoe kan dat?“Avebe heeft een solide solvabiliteit van 49% (eigen vermogen ten opzichte van totaal vermogen, red.). De coöperatie kiest ervoor de leden maximaal uit te betalen. Dat drukt het nettoresultaat.”Ik kan me voorstellen dat gezien de lage prijzen van diverse akkerbouwgewassen de animo toeneemt om zetmeelaardappelen te gaan telen. Groeit het areaal?”Het areaal zetmeelaardappelen is in Nederland met bijna 40.000 hectare al een tijdje stabiel. In Nederland is het areaal suikerbieten toegenomen. De vergroeningseisen in het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid vragen ook ruimte op de akkers. Er zijn nu plannen om landbouwgrond te gebruiken voor zonnepanelen. Avebe onderschrijft het standpunt van LTO, om geen goede landbouwgrond te gebruiken voor zonnepanelen. De productie van zonne-energie wordt gesubsidieerd. Dat is ongelukkig als het ten koste gaat van goede landbouwgrond. In Duitsland wordt ongeveer 15.000 hectare zetmeelaardappelen geteeld voor Avebe. Daar groeit het areaal. De concurrentie met de teelt van gesubsidieerde energiemais is daar minder geworden.”Avebe bestaat in 2019 honderd jaar. Dan werkt u meer dan tien jaar bij Avebe. Gaat u daarna wat anders doen?“Ik heb net voor vier jaar bijgetekend. Avebe is een erg leuk bedrijf om voor te werken. De leden geven ons de ruimte om te investeren. Dat werpt zijn vruchten af. Ons bedrijf is in september gekozen als het Vitaalste Bedrijf van de provincie Groningen. Dat is een hele prestatie. De gemiddelde leeftijd van onze werknemers ligt boven de 50 jaar. We werken met continudiensten. Toch ligt het ziekteverzuim op slechts 4,5%. De ideeën voor een beter en vitaler leven komen van onze mensen zelf. Avebe is nu genomineerd voor de titel Vitaalste Bedrijf van Nederland. Het is mooi om te zien hoe trots de mensen zijn op Avebe.”