Plateau na 20 jaar nog steeds in ontwikkeling

Een plateau in de stal is de proefstatus voorbij. Technisch wordt er nog immer aan geschaafd. Details en goed oplegmanagement vormen de succesfactor.Zowel technisch als wat betreft management is de installatie van een plateau in een vleesvarkensstal méér dan het zomaar bijplaatsen van een vloerdeel, een loopbrug en wat ijzerwerk. Een plateau heeft impact op de ventilatie in een afdeling, op het dagelijks werk en op de mest- en ligzones in een hok. Het past daarom niet in alle situaties en bij elke ondernemer. De teller blijft staan op enkele tientallen bedrijven die ermee werken. Indien mogelijk bouwt het gros bij nieuwbouw liever wat ruimer, ondanks dat dit hogere kosten per vierkante meter met zich meebrengt. De laatste jaren zijn op basis van onderzoek de bouweisen aan een plateau wel meer praktijk-conform geworden. Kan dit in combinatie met doorontwikkeling de nadelen van een plateau wegnemen?De jongste generatie plateau's is ook kantelbaar te krijgen. Dit moet de arbeidstechnische nadelen wegnemen. - Foto's: Matthijs VerhagenNooit echt doorgebrokenMet de op stapel staande invoering van de vierkante-meter-eis voor vleesvarkens boven de 85 kilo ontstond rond 1998 een acute behoefte aan meer dierruimte in bestaande stallen, zonder bij te hoeven bouwen. Overgewaaid uit de VS leek het plateau hierin te kunnen voorzien. Na verkennend onderzoek waren, en zijn, zowel overheid als Dierenbescherming enthousiast over het toepassen van plateaus. Intussen kregen de eisen een andere invulling en was de urgentie van plateaus minder. Onderzoek wees intussen uit dat varkens daadwerkelijk veel gebruik maken van een plateau als leefruimte. Het plateau werd destijds voorlopig tot 2018 toegelaten. In 2012 vond een herevaluatie plaats waarna de plateaus nu permanent zijn toegelaten, sinds 2013 óók voor biggen. Met deze zekerheid en de komst van concepten staat het plateau de laatste jaren weer meer in de belangstelling. Details maken het verschilDat een plateau prima is vanuit het oogpunt van de varkens, is een feit. De dieren hebben meer keuze, qua ligplek, qua temperatuur en het biedt hen de gelegenheid om hokgenoten tijdelijk te ontwijken. “Het is een verrijking van de leefomgeving, varkens vinden het erg leuk.” Zegt onderzoekster Anita Hoofs van VIC Sterksel. “Uit onderzoek van de universiteit Leuven blijkt ook dat de dieren minder manipulatief gedrag vertonen in een stal met plateaus.” In Sterksel staat momenteel een demo-opstelling, zowel in lengte- als in dwarsopstelling. De invloed van de verschillende opstellingen en technieken op hokbevuiling en gedrag wordt echter nu niet onderzocht. De ervaring leert dat dit toch ook vooral afhankelijk is van de stal als totaalplaatje. Het verschilt dus per situatie. In combinatie met praktijkbedrijven zijn er de laatste jaren wel volop ervaringen opgedaan. Dit resulteerde in een nieuwe systeemomschrijving, waarin de richtlijnen voor plateaus zijn vastgelegd.Details en goed bijsturen op temperatuur tijdens het opleggen kunnen bevuiling op het plateau voorkomen.Plateau steeds praktischerEen plateau moest voorheen minimaal 4 meter breed zijn, dat is nu teruggebracht naar minimaal 2,5 meter. Hiermee is een plateau ook mogelijk in smallere, diepe hokken. De balustrade moet altijd open zijn; hekwerk of buizen dus, geen plaat. Een plateau mag nu ook deels uit rooster bestaan. Dit voorkomt bevuiling én verbetert de ventilatie zowel op als onder het plateau. Het was al toegestaan om een plateau onder afschot te monteren richting de wand, nu mag dat afschot ook diagonaal lopen. Los van de richtlijnen wordt er ook aan het arbeidsgemak gewerkt. De combinatie Van Osch Uden en Nooijen Pig Flooring ontwikkelde bijvoorbeeld een kantelbaar plateau, waarvan de loopbrug én het plateau zelf snel op te klappen is. Dat is gemakkelijker schoonmaken. Zo blijft de technische vooruitgang doorgaan.Lux-eis niet ónder plateauDe verlichtingseis geldt niet ónder plateaus. Hierover was lange tijd onzekerheid, wat weer leidde tot onduidelijkheid bij controles. Wetgeving schrijft immers een minimale lichtintensiteit van 40 lux voor, die door schaduwwerking van een plateau soms niet te halen bleek. Nu is besloten dat het ónder een plateau iets donkerder mag zijn; wel moet er voldoende licht zijn om de varkens goed te kunnen zien. Verschil in lichtintensiteit op verschillende plekken in het hok blijkt voor varkens een extra keuzemogelijkheid. Dat is vanuit dierwelzijn gezien positief.Het plateau is door de jaren heen meer op de praktijk afgestemd; een gedeelte rooster verbetert de ventilatie en gaat bevuiling van de ligplek tegen.Oplegmanagement vaak onderschatGrootste uitdagingen bij plateaus is enerzijds het optimaliseren van de trap, en anderzijds het voorkomen van hokbevuiling óp het plateau, met name bij speenbiggen. Naast techniek en een juiste inpassing, is ook management hierin een cruciale factor. Hoofs: “Een varken bepaalt in de eerste uren na opleg waar hij gaat liggen; thermocomfort, veiligheid en beschutting zijn belangrijk. Daarna komt het eten. Dan de plek om te mesten; ook een rustig plekje met goede grip, met name voor gelten.” Door hierin te sturen kun je voorkomen dat boven gemest wordt. “Door boven hokverrijking te plaatsen wordt het er te onrustig om te mesten. Dichte hokafscheiding boven maakt het wél een veilige ligplaats.” Elke stal en ieder koppel biggen is anders en vereist bijsturing. Hoofs: “Worden biggen als toom verzet dan kan vloerverwarming prima zijn. Maar dezelfde temperatuur kan een gemixt koppel juist ervaren als te warm, omdat hier door rangorde-gevechten meer warmte ontstaat. Deze biggen zoeken dan verkoeling en gaan juist op de roosters liggen. Dit waarnemen en bijsturen is erg belangrijk, niet alleen in stallen met plateaus.”