Op afstand live meten en meekijken

Met telemetrie kun je op afstand prestaties van een trekker of machine, zoals brandstofverbruik, meten. Telematica zorgt voor de dataverwerking en analyse.Met telemetrie is het mogelijk om op afstand (mee) te kijken naar gegevens en prestaties van voertuigen en machines, en deze te documenteren. Denk aan brandstofverbruik, wielslip, gewerkte tijd, aftakastoerentallen en bewerkte hectares. Maar ook aan informatie over storingen en oneigenlijk gebruik of diefstal. Alle gegevens die op de Canbus staan, kunnen zo overal ter wereld real time worden gemeten, gemonitord en geanalyseerd.Niet alle informatie die beschikbaar komt wordt ook openlijk gedeeld. Voorbeeld: een New Holland-trekker komt via de Isobus-aansluiting alles te weten over de New Holland-grootpakpers die erachter hangt. Inclusief de storingscodes. Al die data komen via telemetrie automatisch op een server terecht waar alleen bepaalde personen bij kunnen. Wordt die New Holland-grootpakpers echter getrokken door een Fendt of John Deere, dan schermt New Holland zijn eigen storingscodes en andere gevoelige informatie af.Rijgedrag monitorenNaast telemetrie wordt de term telematica ook veel gebruikt. Beide termen zijn sterk verwant, maar geen synoniemen. Telemetrie betekent letterlijk meten op afstand en telematica richt zich op telecommunicatie en informatica (zie kader onderaan deze pagina). Telematica is een effectieve manier om rijgedrag te monitoren. Verzekeraars zoals ANWB bieden een autoverzekering waarbij je als bestuurder vrijwillig een kastje in je auto plaatst dat het rijgedrag monitort. Bij goed rijgedrag krijg je korting op de verzekeringspremie.Via telemetrie zijn gegevens van voertuigen en machines op afstand te meten. Zowel voor telematica en precisielandbouw, als voor diefstalpreventie. - Illustratie: New HollandDiezelfde functionaliteit om parameters op afstand te monitoren is onderdeel van de telematicasystemen van de grote trekkermerken. Soms is dat alleen mogelijk als onderdeel van een optiepakket, zoals bij Fendt in de ProfiPlus-uitvoering. Volgens importeur Abemec is 70 tot 80% van de Fendt-trekkers boven 150 pk (>110 kW) tegenwoordig een ProfiPlus-uitvoering en is er toenemende interesse in de telematica-optie. Voor de overige merken werkt Agco met het telematicasysteem AgCommand, waarvan Abemec naar eigen zeggen enkele klanten heeft.Collega-importeur Mechan Groep heeft een tiental AgCommand-gebruikers, vooral dealers. En een handvol loonwerkers heeft voertuigen af fabriek laten voorbereiden, maar gebruikt het nog niet. Die voorbereiding is op elke Massey Ferguson- en Valtra-trekker leverbaar voor € 1.400 inclusief een driejarige licentie.Standaard in hoger segmentBij John Deere zijn alle hakselaars, maaidorsers, zelfrijdende veldspuiten en trekkers vanaf de 6230R af fabriek standaard voorzien van JDLink-telematica-hardware. Momenteel zit daar standaard een vijfjarig abonnement ter waarde van € 1.000 bij op het instapsysteem JDLink Access en Remote Display Access (RDA). Voor JDLink Access, een eenjarige licentie (à € 200) en 50 uur RDA op een John Deere 6130R betaal je € 700. Daarmee krijg je inzicht in de urenstand, alerts en foutcodes, (historische) locaties inclusief broodkruimelpad en je kunt een geo-fence (locatieslot) en curfew (avondklok of tijdslot) instellen. Voor € 400 per jaar heb je via JDLink Connect ook inzicht in onder meer brandstofverbruik, machine-inzet, gebruik stuurautomaat, fronthef en wielslip.Claas rust zijn hakselaars, maaidorsers en Xerion- en Axion-trekkers af fabriek standaard uit met Claas Telematics-hardware. Wil je die optie op bijvoorbeeld een Arion 460, dan betaal je € 1.780 en dat is inclusief RTK-hardware en een eenjarige Basic-licentie. Die kost normaal € 223, en een eenjarige licentie op de meest geavanceerde versie Professional kost € 557.Inzicht in bedrijfsuren is al een tijdje mogelijk. Interessant voor verhuurbedrijven, importeurs, dealers en loonwerkers. - Foto: Hans PrinsenVolgens importeur Kamps de Wild wordt dit inmiddels veel gebruikt op hakselaars. Een van de argumenten daarvoor is de automatische documentatiefunctie (à € 304/jaar extra) waarmee opbrengstgegevens volautomatisch aan percelen worden toegekend en op een afgeschermde server gearchiveerd worden. Het verwerken van de data kan dan op een rustiger moment.Bij CNH Industrial zijn de maaidorsers, hakselaars en grotere trekkerseries optioneel uit te rusten met telematica. Je betaalt daar af fabriek € 810 voor. Vanaf eind 2018 worden de trekkers vanaf de New Holland T6 en de Case IH Puma af fabriek standaard uitgerust met telematica. Een licentie op de instapvariant PLM Essential (New Holland) of AFS Connect Basic (Case IH) kost € 370 voor een jaar en € 900 voor drie jaar. De versies gericht op loonwerkers en verhuurbedrijven, PLM Professional en AFS Connect Advanced, kosten € 580 per jaar of € 1.500 voor drie jaar.Ook via BluetoothDatacommunicatie kan in sommige gevallen ook prima via de vertrouwde USB-stick, Bluetooth, of wifi. In de laatste gevallen vindt er dataoverdracht plaats naar het eigen bedrijfsnetwerk, zodra het voertuig binnen het bereik van het signaal is. De data worden dan niet (direct) opgeslagen op de server van de fabrikant.Datacommunicatie en privacyVoor de draadloze datacommunicatie gebruiken telematicasystemen over het algemeen mobiel internet, en dat vereist per voertuig een simkaart met data-abonnement. Dat kan de simkaart van het RTK-correctiesignaal zijn, maar ook een losse simkaart. Alle data komen terecht op een persoonlijk en afgeschermd deel van een internetserver die gehost wordt door de fabrikant. Zonder toestemming van de eigenaar van het object heeft niemand anders inzicht in de data.Geef je als gebruiker (beperkte) toestemming aan bijvoorbeeld de dealer of de teelt- of rantsoenadviseur, dan kan die meekijken. En dat kan best handig zijn voordat je start met bijvoorbeeld zaaien, bemesten of oogsten. Bovendien kunnen zij dan veelal ‘live’ meekijken en dat is praktisch als je een keer een storing of ander probleem hebt.VlootmanagementBij de ontwikkeling van telematicaconcepten hadden de fabrikanten de Nederlandse landbouw nu niet direct als belangrijke afzetmarkt voor ogen. Toch kunnen met name loonwerkers hun voordeel doen met telematica. Vooral het aspect fleet management (vlootmanagement of wagenparkbeheer) en het kunnen meekijken op afstand levert voordelen en tijdsbesparing op.Het gebruik en verbruik van voertuigen en machines is minutieus inzichtelijk en geeft precies aan welke trekker de meeste brandstof verbruikt en het vaakst (onbewust) stilstaat. Met de cijfers en het inzicht die zo verkregen worden, kunnen nauwkeurige kostprijsberekeningen worden gemaakt. Hiermee kan de winstgevendheid van activiteiten bepaald worden en kunnen investeringen beter afgewogen worden.De hakseltrein wordt door verschillende importeurs als concreet praktijkvoorbeeld genoemd, maar ook twee of meer maaidorsers die op hetzelfde perceel werken. Afstellingen daarvan kunnen ‘gespiegeld’ worden, en een ervaren chauffeur kan op afstand meekijken met een minder ervaren chauffeur en zo helpen het optimale uit de machine te halen.Met Toni (Telematics ON Implement) van Claas kun je ook gegevens meten en analyseren van daarvoor geschikte persen en opraapwagens. - Foto: Bettina MeckelDealers: proactief onderhoudNaast (enkele) grotere loonwerkers tonen vooral dealers interesse in telematica. Zij zien telematica als een hulpmiddel om actief te sturen op service, om proactief onderhoud te verrichten en voor een optimale werkplaatsbezetting. Met toestemming van de eigenaar kan de dealer meekijken in de trekker en bijvoorbeeld 40 uur voorafgaand aan de onderhoudsbeurt contact opnemen en een afspraak inplannen. Tevens kunnen de benodigde onderdelen op voorhand al besteld worden. En bij service op locatie kan de monteur direct de juiste onderdelen meenemen. Dealers en importeurs gebruiken het ook voor het volgen en adequaat onderhouden van verhuurde en geleasete voertuigen.Vracht aan dataDaar waar telemetrie en telematica voorheen vooral voor fleet management gebruikt werden, naast aparte systemen voor diefstalpreventie en precisielandbouw, raken de systemen nu steeds meer verweven en zijn ze af fabriek vaker voorbereid of geïnstalleerd. Tegelijkertijd zorgt de integratie ervoor dat er nog meer data beschikbaar komen die ook verwerkt en geanalyseerd moeten worden. Soms op verschillende plaatsen, maar soms ook geïntegreerd in één softwaretool, zoals in AgCommand/Fuse van Agco en het JD link/My Operations Center van John Deere, waarin ook taakkaarten en werkopdrachten kunnen worden aangemaakt.Gelukkig worden de ontsluiting en toegankelijkheid van de data steeds beter door de talloze smartphone- en Isobus-display-apps.Telemetrie of telematicaTelemetrie betekent letterlijk meten op afstand. Voorbeelden uit de (dagelijkse) praktijk zijn de monitoring van hartritmestoornissen in het ziekenhuis via elektrodes op het lichaam en slimme gas- en elektriciteitsmeters die telemetrie gebruiken om meterstanden automatisch te verzenden. Telemetrie speelt ook een belangrijke rol binnen het veel besproken Internet of Things (IoT) waarbij allerlei voorwerpen, maar ook dieren via een simkaart of sensor met internet verbonden zijn. Denk aan gps-systemen, weerstations, drinkbakken of brandstoftanks en ook koeien.

Zodra de verzamelde gegevens verwerkt en geanalyseerd worden, komt telematica in beeld, dat zich richt op telecommunicatie en informatica. Verhuur- en leasebedrijven en verzekeraars maken al geruime tijd gebruik van telematica. Zo zijn veel voertuigen en machines ervan voorzien om de huurvloot op afstand te monitoren, planmatig onderhoud te waarborgen en oneigenlijk gebruik te detecteren.

Anti-diefstaloplossing
Vaak is een telematicasysteem ook onderdeel van een track & trace-, ofwel anti-diefstaloplossing. JCB levert bijvoorbeeld alle voertuigen en machines (met uitzondering van de compacte graafmachines) standaard uit met hun JCB LiveLink-telematicasysteem. De fabrikant gebruikt het zelfs op beurzen en demonstraties ter voorkoming van diefstal. Dat kan door een goedgekeurd gebruiksgebied, eventueel in combinatie met een tijdslot te definiëren. Zodra het voertuig buiten het beursterrein komt (geo-fence) of zodra er midden in de nacht ongeoorloofde activiteiten worden waargenomen (curfew of avondklok), krijgt de eigenaar of beheerder een bericht per sms en/of e-mail, of zelfs een telefoontje. Op exact dezelfde wijze kun je als veehouder of akkerbouwer je erf en/of percelen als geoorloofd gebied afbakenen. Gaat er dan iemand met de verreiker, wiellader of trekker vandoor, dan gaan direct de (stille) alarmbellen rinkelen.