‘Onze boerderij is echt bijzonder’

Boeren, burgers en buitenlui is het thema van de Open Monumentendagen in het tweede weekeinde van september. Ook het melkveebedrijf van Piet en Joan van den Berg uit het Groningse Stitswerd kan worden bekeken. Hun boerderij is een mooi voorbeeld van de Amsterdamse School-bouwstijl.De Amsterdamse School is een van de bekendere Nederlandse bouwstijlen. Het Scheepvaarthuis in Amsterdam, de Bijenkorf in Den Haag, het Olympisch Stadion en Radio Kootwijk op de Veluwe zijn voorbeelden van een stijl die in de eerste decennia van de vorige eeuw architecten inspireerde tot bouwkundige creativiteit. Esthetiek, het mocht weer. Karakteristieke boerderijMinder bekend is dat de typerende bouwstijl ook doordrong tot het platteland. In de provincie Groningen staan verschillende Amsterdamse School-boerderijen. Bijvoorbeeld die van Piet en Joan van den Berg in Stitswerd, een klein kerkdorp in de gemeente Eemsmond. Net buiten de dorpskern, een paar honderd meter van de openbare weg, ligt de karakteristieke boerderij van Van den Berg glorieus in het open landschap. De enorme dakoverstekken, brede raampartijen en strakke symmetrie zijn goed zichtbaar voor de passant. Op de komende Open Monumentendagen (9 en 10 september) kan de boerderij worden bezichtigd. Piet van den Berg. - Foto: Hans BanusGrondgebonden bedrijf met 200 koeienVan den Berg en zijn vrouw hebben het bedrijf tien jaar geleden gekocht. Zij zijn afkomstig uit de Alblasserwaard en zijn met hun melkveebedrijf naar Groningen verhuisd om te kunnen extensiveren. In Stitswerd hebben ze meer grond en kunnen ze hun koeien 24 uur per dag weidegang bieden. Met 200 koeien is het bedrijf grondgebonden.En ze hebben bij de grond een boerderij gekocht die door mensen met bouwkundige belangstelling enorm wordt bewonderd. Van den Berg geeft het eerlijk toe, bij de aankoop was hij niet op de hoogte van de architectonische waarde van de boerderij. Zeker, ook hij vond het wel een mooi en typerend bouwwerk, maar van de Amsterdamse School had hij nog nooit gehoord. Inmiddels is ook hij het ontwerp gaan waarderen. “De brede overstekken van het woongedeelte zijn echt uniek. Je kunt hier met regen om de boerderij lopen zonder nat te worden. Ook de verdeling van de ramen, het creatieve gebruik van baksteen en de vorm van de woon- en slaapkamers zijn vergelijkbaar met die van andere woningen uit het Amsterdamse Schooltijdperk.”Nu een modern melkveebedrijfDe boerderij van Van den Berg is gebouwd in de tweede helft van de jaren dertig van de vorige eeuw. De oorspronkelijke boerderij die op deze plek stond, brandde in 1934 af. Van den Berg veronderstelt dat de toenmalige ondernemer een vermogend man was met belangstelling voor architectuur. Achter het woonhuis zijn twee stallen gebouwd. De ene stal werd gebruikt voor opslag van stro en graan, in de andere, een Hollandse stal, stonden in de winterperiode de koeien. “De brede overstekken zijn typerend voor deze bijzondere bouwstijl”Het gemengde bedrijf van toen is inmiddels een modern melkveebedrijf. De oude stallen worden tegenwoordig gebruikt voor de huisvesting van het jongvee en, net als tachtig jaar geleden, voor opslag en berging. Schuin achter de boerderij – nauwelijks zichtbaar vanaf de openbare weg – staat een ligboxenstal die door Van den Berg is verlengd en waar nu plek is voor tweehonderd koeien. Op dit moment wordt een nieuwe melkstal gebouwd.Van een officieel monument is overigens geen sprake, wel van een zogeheten ‘karakteristiek pand’. Dat bleek uit een brief die hij een paar jaar geleden van de gemeente ontving. “De buitenkant van de boerderij heeft blijkbaar deze status gekregen. Ik snap dat wel, de boerderij is echt bijzonder. De aanduiding karakteristiek betekent dat wij voor elke ingreep aan de buitenkant eerst toestemming moeten vragen aan de gemeente.”AsbestplatenDat is tot nu toe nog niet aan de orde geweest, maar kan komende jaren gaan spelen. Op de oude stallen liggen asbestplaten die voor 2024 moeten worden verwijderd. “Ik ga er vanuit dat de gemeente wil meedenken over de nieuwe dakbedekking. Als ze vervolgens dan ook willen meebetalen, heb ik daar weinig moeite mee. Maar ik betwijfel of de gemeente daarvoor geld beschikbaar stelt.” De boerderij staat middenin het getroffen aardbevingsgebied. In de directe omgeving zijn veel boerderijen zwaar getroffen. “Bij ons is de schade relatief beperkt en dat is mede te danken aan de toenmalige architect. Hij had gelukkig ook aandacht voor bouwkundige stevigheid. Daar plukken wij nu de vruchten van.”