Ontwikkeling lastig voor kleine bloembollensector

Automatisering is nodig voor de bloembollensector. Machinebouwers vinden de sector niet interessant.De bloembollensector onderzoekt een algemeen verbindendverklaring (AVV) voor het collecteren van onderzoeksgelden. Maar waarom eigenlijk? Enkele grote knelpunten van de sector op een rij:Meer met minderEen grote uitdaging voor de bloembollenteelt is voldoen aan de toenemende eisen van afnemers bij een krimpend middelenpakket. De Nederlandse bloembollensector is met ruim 1.500 bedrijven die 25.000 hectare bloembollen telen op wereldschaal toonaangevend; ruim 60% van de bloembollen op de wereld komt uit Nederland.De laatste jaren zijn – onder meer op aandringen van de maatschappij – al flinke stappen gezet qua verduurzaming. Maar ook afnemers willen een zo schoon mogelijk product. Het is tijd voor de volgende stap. En dat vraagt actie van de sector, want er zijn obstakels. Krapte in personeelHet wordt steeds moeilijker om personeel te vinden voor het vele handwerk in de bollensector. Door de aangetrokken economie in eigen land komen minder Polen voor werk naar Nederland. Bovendien heeft Nederland meer concurrentie van Duitsland sinds de invoering van het wettelijk minimumloon in dat land. Sinds 2011 nam de toestroom met bijna driekwart af, meldde het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) dit voorjaar. Dat heeft gevolgen voor de bloembollensector. André Hoogendijk, adjunct-directeur KAVB: "Als we niet verder automatiseren, lopen we vast" - foto: Fotopersburo Dijkstra bv.“Die ‘handen’ moeten we zoveel mogelijk automatiseren, want anders lopen we als sector vast”, stelt André Hoogendijk, adjunct-directeur van bloembollenbond KAVB. Daarmee benoemt hij een belangrijk dilemma.Innovatie: wie helpt een kleine sector?Machinebouwers vinden een kleine sector als de bloembollensector niet zo interessant. De afzetpotentie is immers veel kleiner dan in andere sectoren. “Als ze mogen kiezen tussen een machine voor de uiensector of voor de onze, dan is die keuze snel gemaakt”, weet Hoogendijk.Bovendien wordt de apparatuur in bloembollen veel korter gebruikt dan in andere sectoren. Vaak maar enkele weken per jaar. Dat maakt het kapitaalintensief. Hoogendijk: “We moeten automatisering dus op een andere manier onze sector in zien te krijgen. Bijvoorbeeld door mee te liften op innovaties in andere gewassen.”Optisch sorteren, het is een wens in de bollensector en het is al realiteit in de uienketenDe automatische ziekzoeker bijvoorbeeld. De bloembollensector was hier ver mee gevorderd, maar tot praktijkschaal kwam het niet door het ontbreken van interesse van een machinefabrikant. De pootaardappelsector is er verder meegegaan. Een volgende stap is die robot leren hoe hij in tulpen ziek moet constateren. “Die stap is veel kleiner dan je zou denken.” Of optisch sorteren. Het is een wens in de bollensector en het is al realiteit in de uienketen. “Dus zoeken we een bedrijf dat die machines voor ons toepasbaar maakt.”Het werk in de bloembollen vraagt vaak om veel handen en dat maakt de sector kwetsbaar - foto: Koos van der Spek.Maar waarom zouden ze die moeite willen doen? “Het voordeel van de bollensector is dat de marges groter zijn.” En samenwerken is ook een goede optie, vindt Hoogendijk.“Een voorbeeld zou zijn dat zo’n machine 4 weken in de tulpen draait en dan weer in de uien. Misschien is hier wat flexibiliteit mogelijk. Want om goede kwaliteit te kunnen blijven leveren en klanten tevreden te houden, moeten we een technologische stap maken.”De techniek om zuur in de bollen te zien bestaat, maar de snelheid moet omhoogHetzelfde is nodig om onder andere zuur – fusarium – het hoofd te bieden. “Die schimmel kost ons minstens € 10 miljoen per jaar. Het is een groot probleem”, aldus Hoogendijk. Eerder in het proces de aangetaste bollen eruit halen, komt de kwaliteit in de keten ten goede. “De techniek om zuur in bollen te zien bestaat, maar de snelheid moet omhoog. Daar zijn we in het project Het Nieuwe Verwerken mee bezig. Het is heel kansrijk. Het zou mooi zijn als we een oplossing vinden.”Een automatische bosmachine is een mooie, maar kostbare innovatie om piekperiodes aan te kunnen - foto: Lex Salverda.Stoppen met pellenMaar er is nog een innovatie in de sector: stoppen met machinaal pellen. Deze trend is in gang gezet door een groep telers omdat het proces van het pellen van bollen erg doet denken aan mishandeling. Het product loopt veel schade op en er zijn mogelijke invalspoorten voor ziekten. En waarom?Een machinaal gepeld product ziet er netjes uit, maar we onderzoeken nu of het echt wel nodig is Hoogendijk:“Daar is eigenlijk geen goede reden voor. Omdat het al 30 jaar gebeurt? Een gepeld product ziet er netjes uit. Nu onderzoeken we of het echt wel nodig is. De narcis wordt ook ongepeld verkocht en dat gaat prima.” Het enige punt is sortering, want het pellen leidt tot een andere maatsortering. Dat vraagt om andere afspraken in de afzet.De obstakels en uitdagingen waar de bloembollenteelt voor staat, staan omschreven in de visie Vitale Teelt 2030. De sector gaat er dus mee aan de slag.Meer doen met minder mensen, maar ook met minder chemie. Dat vraagt om (teelt-)technische oplossingen. In de visie staan 27 pijltjes met actiepunten voor de komende 5 jaar. “Telers kunnen direct aan de slag.”