Omschakeling naar bio: ‘De koeien hoeven niet op hun tenen te lopen’

In de afgelopen jaren zijn er steeds meer grotere melkveebedrijven overgeschakeld naar bio. Sinds kort leveren ook de gebroeders Enting biologische melk aan FrieslandCampina.De kalveren krijgen op het erf even de tijd om uit te razen. Het witte afrasteringslint waar ook de kalverweide mee is afgerasterd, voorkomt dat de dieren alle kanten uitrennen. Het naar buiten laten van het jongvee was eind juni dit jaar slechts een van de stappen die de gebroeders Enting moesten zetten in het omschakeltraject naar bio.Jaren voorbereidingDe stap naar bio kwam voor de broers niet uit de lucht vallen. Al jaren zijn ze bezig met verduurzaming van hun bedrijf. Mais en soja verdwenen uit het rantsoen en ook de kunstmestgift werd langzaamaan afgebouwd. Met het terugdringen van het antibioticagebruik begonnen ze al zeven jaar geleden, door selectief droogzetten.Het ging de veehouders ook steeds meer tegenstaan dat hun melk ‘gewoon’ werd verwerkt in de bulk. De lage gangbare melkprijs gaf ze het laatste zetje. Op 22 april 2016 startten ze het omschakeltraject naar bio.De stal biedt plaats aan 210 koeien. De vraag van adviseurs wanneer de stal nou eens vol komt, kan ze echter niet meer deren. De prioriteit ligt bij plezierig werken en voldoende inkomen genereren voor twee families. - Foto's: Jan Willem van VlietGezien de al reeds genomen stappen in combinatie met een redelijk extensieve bedrijfsvoering, verliep het proces relatief soepel. Veel problemen zijn volgens de veehouders te voorkomen, door het creëren van de juiste randvoorwaarden. Adviezen die ze links en rechts voor het omschakeltraject kregen, om nog even flink met de spuit rond te gaan en kunstmest te strooien, deed hen de wenkbrauwen fronzen. Adviezen die niet goed vallen te rijmen met de drive om te gaan voor een biologische bedrijfsvoering.Niet alleen rozengeur en maneschijnVerliep het omschakeltraject dan helemaal zonder problemen? Nee, het was niet alleen rozengeur en maneschijn. Grootste zorg was de wachtlijst waarop ze bij FrieslandCampina terechtkwamen, terwijl eerdere signalen zo positief waren. Gelukkig voor de veehouders besloot de coöperatie de veehouders op de wachtlijst in februari toe te zeggen hun melk als bio te gaan afnemen en vergoeden. Net op tijd voor de start van het relatief dure gedeelte van het omschakeltraject.Bedrijfsmatig is vooral het op peil houden van de ruwvoerproductie een uitdaging. De opbrengst per hectare grasland daalde met zo’n 10% naar rond de 8 ton droge stof. Niet alle percelen gaan daarbij even goed. Het gras hoeft van de veehouders niet dennengroen te kleuren, maar het moet er ook weer niet té armetierig uitzien. “Collega’s rijden ons perceel bij Westerbork waarschijnlijk hoofdschuddend voorbij”, lacht Ronald. Erik vult aan dat ze pas net de derde snede van dit perceel hebben en dat de opbrengst ook nog eens te denken geeft.De kalveren krijgen weer gewoon rauwe melk. Ze groeien volgens de veehouders harder dan voorheen.Toch wijten ze deze tegenvallende opbrengst niet aan de omschakeling naar bio. Het gaat om een van de percelen die ze gebruikten voor de maisteelt en verhuurden voor de teelt van lelies. De grond is volgens de veehouders simpelweg leeg getrokken. Nu is het zaak om het bodemleven van deze percelen weer op gang te helpen. “Dus als je me vraagt naar de ‘verdories’ gedurende het omschakeltraject: we hadden voorheen geen land moeten verhuren voor de teelt van lelies, maar eerder met de mais moeten stoppen en onze kunstmestgift eerder moeten afbouwen.”Zaak is dus om de grond weer in beweging te krijgen. De pieren en schimmels moeten weer stikstof gaan leveren. Niet voor niets starten de veehouders volgend jaar met het bovengronds uitrijden van mest, waarvoor ze vrijstelling aanvragen bij RVO.nl. Dit komt de graszoden en het bodemleven ten goede. Ronald geeft aan zich te ergeren aan de ‘NPK’-bemestingsleer die nog op veel scholen wordt verkondigd.Naam: Erik (49) en Ronald (45; links) Enting.Plaats: Zuidveld (Drenthe).Bedrijf: Gebroeders Enting V.O.F., 160 melk- en kalfkoeien op 124 hectare grond (waarvan 10 hectare pacht). De grond bestaat volledig uit grasklaver. Er wordt al lange tijd niet meer geploegd. Een deel van de graslandpercelen is meer dan twintig jaar oud. Het rollendjaargemiddelde ligt op 7.400 kilo bij 4,30% vet en 3,45% eiwit. De maximale intensiteit daalde van 14.000 naar zo’n 10.000 kilo melk per hectare. De melk gaat naar FrieslandCampina. Sinds 22 oktober leveren ze biologisch.Ruwvoerproductie moet beterDuidelijk voor de veehouders is dat de ruwvoerproductie beter moet, om zodoende ook de melkproductie weer wat te verhogen. Die lag voor omschakeling op zo’n 8.500 kilo met 4,25% vet en 3,45% eiwit. Streven is om de huidige productie van 7.400 kilo weer te laten groeien naar 8.000 kilo melk. Hoger is voor de veehouders niet nodig. De gehaltes bleven redelijk constant. De koeien hoeven van de gebroeders niet op hun tenen te lopen. Het valt ze op hoe groot het zelfreinigend vermogen van koeien is, nu ze de teugels qua management wat laten vieren.Momenteel bestaat het rantsoen van de koeien uit grasklaver, een halve kilo zonnebloempitten en 16 kilo krachtvoer per 100 kilo meetmelk. Ook gaat de laatste snede gras naar de drogerij voor de verwerking tot grasbrok. Ze zijn hier recent mee gestart en de resultaten lijken goed.
Binnenkort beuren de veehouders hun eerste biologische garantieprijs; een verschil van bijna 8 cent per kilo melk. Daarmee komt een einde aan het relatief dure deel van het omschakeltraject waarin je al wel biologisch voert, maar nog geen vergoeding voor bio ontvangt. De forse stijging van de gangbare melkprijs verzachtte gelukkig grotendeels de pijn.De vooruitzichten voor bio lijken goed, ook al starten momenteel een hoop collega’s met het leveren van biologische melk.