‘NVWA moet boer op rechten wijzen bij opsporing’

Bij opsporing door de NVWA veranderen positie en rechten van de boer. Maar weinig boeren weten dat.Boeren moeten meewerken aan controles die de NVWA uitvoert op hun bedrijf. Maar als het niet een reguliere controle betreft maar een gerichte zoektocht naar onregelmatigheden, is het geen controle meer, maar een opsporing. Zoals bij de kalverfraude. En daar gelden andere regels voor. De positie en de rechten van de boer veranderen dan, en daar zijn veel boeren zich niet van bewust, stelt advocaat Jaap Baar van advocatenkantoor Kuyp Baar Advocaten in Utrecht. Als het om opsporing gaat, hoeft een boer niet actief mee te werken en heeft hij zwijgrecht.Hoe weet je als boer dat het om een NVWA-controle gaat of om een opsporing naar strafbare handelingen?“Het lastige is dat je dat nergens aan kunt zien. Want het zijn dezelfde controleurs van de NVWA. Die hebben zowel controle- als opsporingsbevoegdheid. Het is daarom belangrijk dat je als boer altijd meteen vraagt aan mensen die aanbellen met welk doel ze komen. Overigens zijn de controleurs ook zelf verplicht om te zeggen waar ze voor komen. Als het om opsporing gaat, moeten ze de boer erop wijzen dat hij het recht heeft om te zwijgen omdat alles dat hij zegt tegen hem gebruikt kan worden.”‘Het is belangrijk dat je als boer altijd meteen vraagt aan mensen die aanbellen met welk doel ze komen’Kun je dan ook beter maar niets meer zeggen?“Dat zou ik niet zeggen. Het enige waar boeren voor uit moeten kijken is dat ze, nadat ze gewezen zijn op het zwijgrecht, gewoon doorpraten omdat ze voor die tijd ook al een verklaring deden. De kans is dan groot dat je jezelf behoorlijk belast met wat je zegt.”Is het niet een heel grijs gebied? Een controle kan toch overgaan in een opsporing?“Ja, dat gebeurt ook regelmatig. Maar op dat moment moeten de controleurs stoppen en de boer op zijn rechten wijzen. Controle mag overal en altijd, maar voor een opsporing moet er een redelijk vermoeden van schuld zijn.” Advocaat Jaap Baar denkt dat veel boeren zich niet realiseren wat hun rechten zijn bij een NVWA-inspectie. Foto: Kuyp Baar AdvocatenKun je stellen dat die tientallen onderzochte bedrijven voor de kalverfraude zijn bezocht vanwege een opsporingsonderzoek?“Ik zou zeggen van wel. Als de NVWA stelt dat de meerlingenafwijkingen groter zijn dan gebruikelijk, en daarnaast in een persbericht ook nog staat dat de NVWA een vermoeden van fraude heeft en dat ze daarom zijn gaan controleren. Dan is maar een conclusie mogelijk: het is opsporing.” Is in de wet duidelijk wat opsporing en controle is?“Het ligt niet in de wet vast wanneer je overgaat van controle naar opsporing. In de wet en de rechtspraak staat cryptisch omschreven dat vanaf het moment dat objectief een bestraffende sanctie te verwachten is, het om opsporing gaat. Een ontzettend vage grens, die in de rechtszaal vaak discussie oplevert.” ‘De NVWA heeft recht op inzage in de boeken en officiële rapporten, zoals de I&R-registratie en een medisch logboek’Als de NVWA bezig is met opsporing, kun je dan als boer weigeren de boeken te tonen?“Nee, daar moet je aan meewerken bij opsporing, de NVWA heeft recht op inzage in de boeken en officiële rapporten, zoals de I&R-registratie en een medisch logboek. Dus de bij wet verplicht opgestelde stukken, niet voor eigen aantekeningen.”Kun je dan misschien er maar beter vanuit gaan dat het altijd om opsporing gaat en niet actief meewerken?“Dat kan niet, het niet meewerken als er wel een medewerkingsplicht is bij een controle is een op zichzelf staand strafbaar feit. Daar kun je weer voor vervolgd worden.” Realiseren boeren zich de zwaarte van dit soort overtredingen?“Dat denk ik niet. Ik zie in mijn praktijk veel zaken. Zoals te laat afmelden van een overleden dier of te laat melden van een geboorte. Dat wordt dan nog even ‘geregeld’ in de registratie, maar de NVWA maakt daar een groot punt van als ze er achter komen. Boetes kunnen fors oplopen. Iedere foute registratie geldt als een beboetbaar feit.”