Nu gaan rekenen met fosfaatrechten

De korting op de fosfaatrechten is bekend, melkveehouders kunnen nu hun strategie gaan bepalen. Een deel zal terugkopen, voor anderen is dat niet mogelijk.Bijna drie jaar na het einde van de melkquotering maakt de melkveehouderij volgend jaar kennis met een nieuw stelsel van productierechten. Eén fosfaatrecht is één kilo fosfaat. Grondgebonden bedrijven krijgen hetzelfde aantal rechten als de fosfaatproductie op 2 juli 2015. Niet-grondgebonden bedrijven krimpen met 8,3% of een lager percentage tot aan de norm van grondgebondenheid. De grootste groep melkveebedrijven heeft met de hoogste korting van 8,3% te maken.De consequenties van de invoering van de fosfaatrechten en de korting zijn divers, van nauwelijks korten tot een forse aderlating. De minste impact is er bij grondgebonden bedrijven die niet zijn gegroeid. Niet-grondgebonden bedrijven die niet zijn gegroeid hebben dit jaar voor het fosfaat­reductieplan 4% moeten krimpen. Daar komt in veel gevallen dus nog een extra reductie bij. Bedrijven die sinds 2 juli 2015 zijn uitgebreid, zien een forse verlaging van het aantal koeien dat ze kunnen houden; nog een stuk lager dan al met het reductieplan is bereikt.Het verloop van het aantal koeien op een voorbeeldbedrijf. Door de fosfaatreductie in 2017 moet het aantal koeien bij een snelle groeier al fors omlaag. Daar komt de korting van fosfaatrechten nog bovenop. Hoe groter het fosfaatoverschot, hoe groter de korting. Maximaal is het 8,3%. Een niet-grondgebonden bedrijf dat niet is gegroeid ziet het aantal koeien bij een gelijkblijvend productieniveau licht dalen.Juridische procedures tegen fosfaatreductieplanDat de korting bekend is, wil niet zeggen dat alles nu duidelijk is. Er lopen nog juridische procedures tegen het fosfaatreductieplan en invoering van fosfaatrechten. Ook is de vraag wat er gaat gebeuren als de EU uiteindelijk toch geen derogatie toestaat. Verder is er nog geen zekerheid over de mate en periode van afschrijven en de inzet van de KringloopWijzer. De uitwerking van de knelgevallen­regeling is bepalend voor de impact van de rechten.Lees ook: Rechter: extra toets voor uitbreidersMaatwerk per bedrijfVolgens een aantal adviseurs zijn melkveehouders nog weinig bezig met de gevolgen van de fosfaatrechten. “We hebben het idee dat mensen nog druk met de fosfaatreductie bezig zijn. Het jaar 2018 lijkt nog ver weg”, aldus Janneke Straver, bedrijfsadviseur bij DLV Advies. “Samen met de veehouders zijn we aan het rekenen en wordt nagedacht over het opvullen van de gekorte rechten.” Ook handelaren van het adviesbureau zeggen een toenemende belangstelling te ondervinden van melkveehouders die hun rechten willen aanvullen. Melkveehouders moeten volgens Straver tijdig hun situatie in beeld brengen en nadenken of ze wel rechten willen aankopen en zo ja, op welk moment ze dat doen. Dat hangt onder meer af van de prijsvorming en de beschikbaarheid van rechten.Door fosfaatreductie en invoering van fosfaatrechten krimpt het aantal koeien. Het direct terugkopen van de rechten is niet vanzelfsprekend. - Foto: Herbert WiggermanOok kunnen bedrijven als gevolg van de stijgende melkproductie extra fosfaatrechten nodig hebben, waarschuwt Straver. In de berekening van de forfaitaire fosfaatproductie is deze namelijk afhankelijk van het melkproductieniveau van de koeien. Een veehouder kan dan minder koeien houden binnen zijn rechten. Voor elke 250 kilo extra melk stijgt de forfaitaire fosfaatproductie met 0,7 kilo. “Dat treft ook grondgebonden bedrijven die niet zijn gegroeid.” Per saldo is meer melk meestal interessant, maar het vraagt voor bedrijven wel rekenwerk en bekijken van mogelijkheden.Overigens geldt bij verhandeling van fosfaatrechten een korting van 10%. Bij lease binnen een kalenderjaar is eenmalig deze korting van toepassing. Bij bedrijfsoverdracht in de familie is er geen sprake van korting. Afgeroomde rechten komen in een fosfaatbank. Als de fosfaatproductie weer onder het plafond is, worden rechten weer uitgegeven aan veehouders die aan voorwaarden voldoen.Melk per kilo fosfaatWel of niet aanvullen van rechten is maatwerk per bedrijf. Kan het bijvoorbeeld uit de cashflow of is een financiering nodig? En wat betekent de aankoop van rechten voor de kritieke opbrengstprijs? Rinus Wientjens, bedrijfsadviseur bij Flynth, berekent dat bij een prijs van € 125 per recht, 5 jaar aflossing en 8,3% korting, de totale kostprijs (dus over alle kilo’s melk) voor vijf jaar stijgt met 1,5 cent per kilo melk. Dan is het aantal rechten weer aangevuld tot het niveau van juli 2015. De uiteindelijke economische consequentie van fosfaataankoop is ook afhankelijk van onder meer de ruwvoer- en mestpositie, grondgebondenheid, beschikbare arbeid en huisvesting.Wientjens benadrukt dat melkveehouders ook moeten kijken welke mogelijkheden ze binnen de bedrijfsvoering hebben om maximaal melk per kilo fosfaat te produceren. Volledig opvullen van de korting zal dan niet altijd nodig zijn om dezelfde hoeveelheid melk af te leveren. “De spreiding in kilo melk per kilo fosfaat is enorm groot en biedt mogelijkheden voor een deel van de bedrijven.” Daar komt in de toekomst mogelijk nog het benutten van fosfaatvoordeel via de KringloopWijzer bij.Ook de hoeveelheid jongvee via een lage vervanging of opfok elders tikt door. Was in het fosfaatreductieplan de positie van jongvee lange tijd onzeker en gereguleerd via het jongveegetal, vanaf 2018 is dat niet meer van toepassing. Opfokkers hebben wel fosfaatrechten nodig.Jongvee cruciaal bij benutting fosfaatrechtenVoor het optimaal benutten van de fosfaatrechten is het altijd interessant de hoeveelheid jongvee per 10 melkkoeien te optimaliseren. De bespaarde hoeveelheid fosfaat van het jongvee wordt dan geheel of gedeeltelijk ingevuld door melkvee. Een bijkomend voordeel is dat opfokkosten een stuk omlaag kunnen. Dat vraagt secuurheid op veel fronten, waaronder het vruchtbaarheidsmanagement.
Het is belangrijk dat jongvee bij afkalven niet ouder is dan 2 jaar. De grootste klapper om de fosfaatrechten te benutten is door jongvee elders op te (laten) fokken. De opfokker moet dan wel zelf fosfaatrechten hebben. Opfok uitbesteden heeft ook nadelen. Zo kan bij het uitbreken van een dierziekte de aanvoer van jongvee stagneren. Bij uitbesteden is er nauwelijks controle op de dieren. Door transport neemt de kans op ziekte-insleep toe. Voor melkveehouders kan emotie een rol spelen omdat ze het mooi vinden jongvee op het eigen bedrijf te zien opgroeien.Door een lagere vervanging van koeien door jongvee of het uitbesteden van de opfok kunnen melkveehouders binnen hun fosfaatrecht meer koeien houden. - Foto: Mark PasveerStrategische ontwikkelingNaast de keuzes die bedrijven zelf moeten maken rondom aankoop van rechten spelen de banken in veel gevallen een bepalende rol. Harm Folkers, sectorspecialist melkveehouderij bij ABN Amro, is daarin terughoudend. “Wij zien een snelle opvulling van grote tekorten bij de meeste bedrijven niet als haalbaar.”Folkens adviseert ondernemers om te kijken of de aankoop van rechten past in de strategische ontwikkeling van het bedrijf. Verbetert het rendement ermee of zijn er alternatieven? Wat levert een investering in rechten méér op behalve een verplichting? “Voor alle, maar vooral de intensieve bedrijven is het goed om alle varianten te bekijken. Wanneer staat je bedrijf er het sterkst voor en wanneer zit je als ondernemer in je kracht? Laat rendement leidend zijn boven dieraantallen.” Hij benadrukt dat vaak met optimalisatie meer te verdienen is dan met groei. “Het behoren tot de 25% beste bedrijven met focus op een lage kritieke melkprijs geeft meer comfort in continuïteit dan die laatste tien koeien melken.”Kwart veehouders gaat terugkopenOngeveer een kwart van de melkveehouders is er zeker van de korting van fosfaatrechten op te vullen. Dat blijkt uit een enquête op Boerderij.nl waarop ruim 700 melkveehouders hebben gereageerd.
Van de deelnemers zegt bijna de helft te weten of ze de gekorte rechten gaan opvullen of niet. Precies 50% van deze groep is van plan de rechten bij te kopen om de korting ongedaan te maken. Een derde van de ondervraagden doet dat zo snel mogelijk, maar 45% weet het tijdstip nog niet. De prijs van de rechten is voor 60% van de ondernemers de reden waarop ze de keuze baseren. Ruim 20% wil eerst meer inzicht in de eigen situatie. Bijna 40% van de deelnemers verwacht jongvee in te wisselen voor melkvee om de fosfaatrechten beter te benutten.