‘Nog meer coronalessen’

Macho politici falen bij de bestrijding van de coronapandemie, mede doordat ze de wetenschap aan hun laars lappen.Na een halfjaar coronapandemie kunnen we een eerste tussenbalans opmaken. Welke landen hebben het goed gedaan, welke slecht? Op peildatum 6 juli waren de meeste doden gevallen in de Verenigde Staten, Brazilië en het Verenigd Koninkrijk. Ook per miljoen inwoners was het aantal doden daar hoog: respectievelijk 400, 305 en 651. De VS en Brazilië hebben gemeen dat ze macho presidenten hebben met weinig empathie en veel bluf, die vooral proberen te domineren en te imponeren. Zij lappen ook de wetenschap aan hun laars. Cynisch genoeg haalt Trump zijn doel ‘America First’ royaal: in het aantal coronadoden. Boris Johnson zingt een toontje lager, sinds hij zelf levensgevaarlijk besmet is geweest.Geen macho’s aan het bewindLanden die veel beter hebben gepresteerd, zijn Duitsland (108 doden per miljoen) en vooral IJsland (29), Japan (8), Zuid-Korea (6), Nieuw-Zeeland (4) en kampioen Taiwan (slechts 0,3 doden per miljoen). In deze landen zijn geen macho’s aan het bewind, maar bedachtzame, doeltreffende leiders die de wetenschap serieus nemen. Misschien niet toevallig: vier van de zes zijn vrouw. Een ander verschil is dat deze landen een veel sterker sociaal vangnet hebben dan de VS en Brazilië. Mede daardoor was er meer draagvlak voor rigide maatregelen zoals een lockdown.Nederland scoort vrij slechtNederland scoort met 358 doden per miljoen vrij slecht. Net als in veel andere landen heeft de overheid het virus aanvankelijk niet erg serieus genomen, maar daarna duidelijk wel. Evenals de wetenschap. Zelfs té serieus, toen Rutte zei dat de adviezen van het OMT voor hem ‘heilig’ waren. De rol van het RIVM was aanvankelijk laks, daarna helder en degelijk. Toch was Jaap van Dissel veel te stellig met zijn relativerende uitspraken over de impact van carnaval en de effectiviteit van mondkapjes, waar andere wetenschappers anders over dachten.Rol van het RIVMDat doet denken aan de rol van het RIVM bij stikstof. Door gefundeerde kritiek van onder andere het Mesdagfonds moest het RIVM zijn cijfer over het aandeel van de landbouw in de stikstofbelasting van natuurgebieden naar beneden bijstellen. Hoewel het fonds zelf een veel grotere fout maakte, was het RIVM wel zo verstandig om met zijn critici in gesprek te gaan.Wat kunnen we leren uit deze geschiedenis?1. Wantrouw macho politici. Het zijn vaak blufpokeraars zonder scrupules.2. Neem wetenschappers bloedserieus, maar verklaar hen niet heilig.