Nitraatuitspoeling onder de norm is mogelijk

Strikte bemestingsstrategie en teelt van groenbemesters beperken uitspoeling, blijkt uit WUR-onderzoek.Ook in het zuidoostelijk zandgebied is onder akkerbouwpercelen de nitraatnorm te halen. Dat blijkt uit het meerjarige systeemonderzoek dat op WUR-proeflocatie Vredepeel ligt. In 2018 en 2019 lag de nitraatconcentratie onder de norm van 50 mg/l, terwijl de gemiddelde nitraatconcentratie in het bovenste grondwater onder landbouwgrond in het zuidelijk zandgebied ruim hoger dan de 50 mg nitraat/l-norm is. Nitraatconcentratie onder EU-normIn 2018 en 2019 is de nitraatconcentratie in het standaard bemestingssysteem voor het eerst onder de EU-norm gebleven. Daar zijn een aantal verklaringen voor. Zo lag de aanvoer van stikstof door een strikte bemesting zo’n 12% lager dan in de 3 jaar ervoor. De opbrengsten, en daarmee de stikstofafvoer, waren de laatste jaren hoger. Dit leidt tot een lager stikstofbodemoverschot. Bovendien zagen de onderzoekers laatste jaren een betere ontwikkeling van groenbemesters, waardoor de N-opname met 30% toenam.Uit een andere proef bleek dat het telen van vanggewassen na aardappel en mais leidt tot een reductie van het nitraatgehalte in het bovenste grondwater van circa 20-40 mg/l.Kleiner neerslagoverschotDe onderzoekers benoemen ook nog factoren die ze niet helemaal kunnen rijmen met het gevonden resultaat. Zo was het neerslagoverschot de laatste jaren kleiner dan in de jaren ervoor, waardoor het stikstofoverschot minder wordt verdund en mogelijk een hogere nitraatconcentratie wordt gemeten in het bovenste grondwater. Dit was echter niet het geval. En wanneer het stikstofoverschot niet uitspoelt, moet het ergens anders blijven.Er zijn wel hogere N-totaal-waardes gemeten in de bodem, maar deze waren niet terug te vinden in N-min-waardes in november en maart. Deze zijn vergelijkbaar met voorgaande jaren.Effecten aanvoer organische stofHet nitraatonderzoek is onderdeel van het project ‘Bodemkwaliteit op Zand’ dat sinds 2005 op Vredepeel uitgevoerd wordt. Hierin worden de effecten van de aanvoer van organische stof onderzocht. Er zijn twee systemen aangelegd: één systeem met een gebruikelijke organische stofaanvoer met drijfmest, ‘standaard’ en één systeem met een lage organische stofaanvoer, ‘laag’. Bij ‘standaard’ wordt een gemiddelde aanvoer van 2.000 kilo EOS/hectare nagestreefd, onder andere door een bemesting met drijfmest. Bij systeem ‘laag’ wordt geen organische stof aangevoerd via dierlijke mest.De proef wordt uitgevoerd in een akkerbouw-groente vruchtwisseling met aardappel, zomergerst, suikerbiet, conservenerwt, prei en snijmaïs. Na vier van de zes teelten wordt een groenbemester geteeld. Het onderzoek is onderdeel van de PPS Beter Bodembeheer.