Nieuwe milieu-indicator geeft breder info

Wageningen Research, CLM en Natuur & Milieu ontwikkelen een nieuwe milieu-indicator ter vervanging van de CLM-milieumeetlat.Wageningen Research ontwikkelt samen met adviesbureau CLM en Stichting Natuur & Milieu (N&M) een nieuwe milieu-indicator. Er komen twee modules, één voor de bedekte teelt en één voor open teelten. De eerste conceptversie is gereed en wordt komend jaar getest. Dit is nog een Excel-versie. Ook wordt vast gebruikerssoftware ontwikkeld, zodat de tool gebruikersvriendelijk kan draaien op diverse internetwebsites. In 2022 komt de milieu-indicator beschikbaar voor algemeen gebruik, als internetversie. Dat vertellen Annemarie Breukers, specialist Gezonde Planten bij LTO, Johan Bremmer, senior onderzoeker bij Wageningen Economic Research en Peter Leendertse, adviseur bij CLM. Partijen die betrokken zijn bij de ontwikkeling van de milieu-indicator zijn LTO, Glastuinbouw Nederland, NFO, KAVB, GroentenFruitHuis, Royal Flora Holland, Tuinbranche Nederland, MPS, SMK, Rabobank, IDH, BO Akkerbouw en het ministerie van LNV. Het project betreft een Publiek Private Samenwerking (PPS) vanuit de Topsector Tuinbouw & Uitgangsmaterialen. Dat wil zeggen, de helft wordt gefinancierd via LNV, de andere helft wordt privaat gefinancierd.Milieubelasting gewasbeschermingsmiddelen op teeltniveauDe nieuwe milieu-indicator geeft de milieubelasting van de toegepaste gewasbeschermingsmiddelen weer op teeltniveau, bij de CLM-milieumeetlat ligt de focus meer op het individuele gewasbeschermingsmiddel. Gepoogd wordt een tool te ontwikkelen die niet alleen toegespitst is op Nederland, maar ook internationaal toepasbaar is. Zo kan bijvoorbeeld de milieu-impact vergeleken worden van boontjes uit Nederland en Egypte. De milieu-indicator vergelijkt overigens alleen de milieu-impact van chemie, niet van mechanische teeltmaatregelen. _{Tekst gaat verder onder de foto}De nieuwe Milieu-Indicator geeft de milieubelasting van de toegepaste gewasbeschermingsmiddelen weer op teeltniveau. - Foto: Peter RoekCLM-milieumeetlat 25 jaar oudReden om een nieuwe indicator te ontwikkelen is dat de CLM-milieumeetlat minder geschikt is om de milieubelasting van geïntegreerde teeltsystemen te duiden. De CLM-milieumeetlat is zo’n 25 jaar geleden ontwikkeld, toen keek de sector nog meer op middelniveau. Samen met Natuur & Milieu en WUR heeft CLM het initiatief genomen om deze nieuwe indicator te ontwikkelen. “De milieumeetlat is 25 jaar geleden ontwikkeld en wordt sinds die tijd in alle plantaardige sectoren in Nederland gebruikt. Het is belangrijk zo’n instrument periodiek te vernieuwen”, vertelt Peter Leendertse, adviseur bij CLM. Zo is in de CLM-milieumeetlat vijftien jaar terug een duiding voor schadelijkheid voor bijen en natuurlijke vijanden toegevoegd. In de nieuwe milieu-indicator worden ook de mogelijke risico’s voor zoogdieren en vogels meegenomen.Bovenwettelijk verbodDe kiem voor de nieuwe milieu-indicator werd gelegd in 2018. In 2016 dwong Greenpeace met een straffe naming-and-shaming-campagne Jumbo en Albert Heijn tot verduurzaming van hun AGF. Jumbo besloot AGF voortaan onder PlanetProof te gaan laten telen, en Albert Heijn wilde samen met N&M de 27 pesticiden die het meest schadelijk waren voor dier en milieu vóór 2019 uitfaseren. De AH-telers protesteerden, en AH besloot samen met N&M tweejarige teeltproeven op te zetten om te onderzoeken of de teelten mogelijk waren met een dergelijk bovenwettelijk verbod. De gezamenlijke conclusie nadien was dat verduurzaming mogelijk was, maar dat met een dergelijk strikt verbod de kwaliteit en kwantiteit van AGF niet geborgd konden worden en de uiteindelijke milieubelasting soms wel eens hoger kon uitvallen, omdat vaker met minder schadelijke middelen gespoten moest worden. Maar in welke mate schadelijker? Die milieubelasting van een hele teelt was met de CLM-milieumeetlat lastig goed weer te geven. Dat bovenwettelijke verbod kwam er uiteindelijk ook niet. Voor N&M waren de onderzoeksresultaten één van de aanleidingen te pleiten voor een milieu-indicator die de milieubelasting van een teeltsysteem inzichtelijk kan maken. _{Tekst gaat verder onder de foto}De kiem voor de nieuwe Milieu-Indicator werd gelegd in 2018, na een project van AH en N&M om AGF te verduurzamen. - Foto: Joep van der PalDiscussie over CLM-milieumeetlatLos van deze discussie ligt de systematiek achter de CLM-milieumeetlat al langer gevoelig bij de gewasbeschermingsmiddelenfabrikanten. Adviesbureau CLM stelt de milieubelasting vast op basis van diverse bronnen, waaronder de toelatingsdossiers van het Ctgb, maar de gewasbeschermingsmiddelenfabrikanten vinden de systematiek van CLM niet transparant. Leendertse: “We hebben de verschillen van inzicht met de industrie besproken. De huidige milieumeetlat is met een onafhankelijk klankbord opgesteld en ook in 2021 bruikbaar voor telers om hun gewasbeschermingsstrategie te verduurzamen. De milieumeetlat in de huidige vorm blijft beschikbaar en up-to-date totdat de milieu-indicator is ontwikkeld.”Milieu-indicator berekent impact voor zes milieubeschermdoelenDe CLM-milieumeetlat berekent de impact voor drie milieubeschermdoelen: oppervlaktewaterleven, grondwaterkwaliteit en bodemleven. De nieuwe milieu-indicator berekent de impact voor zes milieubeschermdoelen, namelijk oppervlaktewaterleven, grondwaterkwaliteit, vogels, zoogdieren, bodemleven en bestuivers en nuttige insecten. Dat zijn dezelfde zes aspecten waar ook het Ctgb middelen op toetst, de milieu-indicator sluit dus aan op de toetsing van middelen door het Ctgb. Ook houdt het rekening met stapeling van middelen. Maar ook bijvoorbeeld wat de milieu-impact is van alternatieve herbiciden bij een eventueel verbod van Roundup. In de milieu-indicator zijn ook verlichtende maatregelen zoals driftreductiemaatregelen ingebed. Draaiknoppen die de teler heeft om de milieubelasting te verminderen, zijn dus meegenomen in de tool._{Tekst gaat verder onder de foto}De nieuwe Milieu-Indicator berekent de impact voor zes milieubeschermdoelen, namelijk oppervlaktewaterleven, grondwaterkwaliteit, vogels, zoogdieren, bodemleven en bestuivers en nuttige insecten. - Foto: Hans PrinsenHoe worden de uitkomsten gepresenteerd? Daar zijn de stakeholders nog niet helemaal over uit. Waarschijnlijk niet met stoplichtkleuren, zoals bij de CLM-milieumeetlat. Ook willen ze alle zes aspecten met bijbehorende scores apart weergeven, en niet alles optellen tot één totaalscore. Dat zou geen recht doen aan de complexiteit, en is appels met peren vergelijken. Een optie zou het spinnenweb-diagram kunnen zijn, met zes rasterlijnen van 0 tot 5. Hoe kleiner dan het webcirkeltje, hoe beter de milieuscore.