Nieuw plan voor duurzame soja in Brazilië

Onder andere door druk van afnemers van soja neemt Brazilië nu zelf maatregelen die de productie van soja duurzaam en verantwoord moeten maken. Die maatregelen zijn vastgelegd in het Soja Plus-programma.De Braziliaanse producenten van soja en Europese veevoerfabrikanten hebben onlangs in Lissabon een nieuw convenant (MoU) getekend over duurzame sojaproductie. De ondertekenaars zien het programma Soja Plus als de meest geschikte manier om in de toekomst de soja uit de deelstaat Mato Grosso te kunnen erkennen als verantwoord en duurzaam geproduceerd.Wettelijk verplichte registratieDie zo fel begeerde erkenning door de Europese soja-industrie en consument was ook de reden waarom de Braziliaanse sojabrancheorganisaties in 2011 het programma Soja Plus hebben geïnitieerd. Soja Plus komt er feitelijk op neer dat de wettelijk verplichte registratie van natuur en landbouwgrond (CAR) ook echt gebeurt.In dit landelijk kadaster wordt alle grondgebruik zoals teeltareaal, natuur en vooral ook eigendomsrechten vastgelegd. Dit systeem is voor de overheid van strategisch belang om bijvoorbeeld controle uit te oefenen op het illegaal ontbossen. Mato Grosso, de deelstaat met de grootste sojaproductie, grenst aan de Amazone en de Cerrado. Agrarisch gebruik AmazonegebiedHet Amazonegebied heeft een oppervlakte van 7 miljoen km2 en ruim twee derde daarvan ligt in Brazilië. Het afgelopen jaar bedroeg de ontbossing 600.000 hectare. Na illegale houtkap wordt het tropisch hardhout afgevoerd en de rest van het bos in brand gestoken. Na inzaai met voedergras (Brachiaria) kan er vee worden gehouden. Na een paar jaar is de grond geschikt te maken voor sojateelt. Veel boeren vinden dat moet worden gestopt met het aanwijzen van land als reservaat voor de indiaanse bevolking en dat het agrarisch gebruik van ontbost Amazonegebied moet worden gelegaliseerd. Deelname door producenten aan Soja Plus is gratis en bedoeld om de eigenaar te helpen om op economisch, sociaal en natuur- en milieugebied duurzaam te produceren. Met financiering van het Initiatief Duurzame Handel (IDH) zal een eerste pilotproject van Soja Plus worden gestart. Met de ondertekening van het MoU is het programma Soja Plus erkend door Europa. De associatie van de Chinese sojabonenindustrie (CSIA) tekende al eerder.Andere standaardenEr bestaan meer standaarden voor verantwoorde soja en de meest bekende is die van de Round Table on Responsible Soy (RTRS). Die is in 2006 opgericht en wordt wereldwijd ondersteund door sojaproducenten, -handelaren, -verwerkers, voedingsmiddelenbedrijven, banken en maatschappelijke organisaties. Bij de RTRS is onder andere vastgelegd dat alle bedrijven die soja produceren, verhandelen en verwerken verantwoordelijk zijn voor het terugdringen van de schade aan de natuur en dat voor de uitbreiding van sojateelt geen bos mag worden gekapt of andere waardevolle natuur mag worden aangetast. Jaarlijks wordt wereldwijd 1,2 miljoen ton verantwoorde RTRS-soja geproduceerd, nog geen 0,5% van de totale sojaproductie. Door de geringe volumes is het niet rendabel om RTRS-gecertificeerde soja apart te verwerken en deze wordt dan ook vrijwel volledig gemengd met de veel grotere stroom niet-gecertificeerde soja.Te strengBrancheorganisaties Aprosoja en Abiove zijn in augustus 2010 uit RTRS gestapt omdat ze de eisen in de RTRS-standaard op het gebied van natuur te streng vonden. Hiermee is Brazilië, een van de grootste sojaproducenten, amper nog in RTRS vertegenwoordigd. Aprosoja stelt dat er geen land ter wereld is waar boeren aan zulke strenge regels gebonden zijn als Brazilië. Braziliaanse boeren zijn wettelijk verplicht minstens 20% van het landbouwareaal als natuur aan te houden en minstens 80% in de Amazone-regio. RTRS stelt daar bovenop nog de eis dat uitbreiding van de sojateelt alleen verantwoord is als wordt aangetoond dat er geen natuurwaarden worden aangetast, ook al is dat wettelijk toegestaan. Aprosoja vindt dat als afnemers dat allemaal willen daar dan ook een financiële compensatie tegenover moet staan want nu draait de producent op voor de kosten van duurzaam produceren. Mogelijk dat onder de druk van het CAR van de overheid het Soja Plus programma wel gaat bijdragen om uiteindelijk de sojateelt duurzamer te maken.