Nertsenhouders geven strijd nog niet op

Een hele sector verbieden zonder daar een fatsoenlijke schadeloosstelling tegenover te stellen. Tegen dit in zijn ogen grote onrecht strijdt NFE-directeur Wim Verhagen nu al een aantal jaren. Hij zal Europa in moeten om zijn gelijk te halen.De turbulente juridische strijd over de rechtsgeldigheid van de Wet verbod pelsdierhouderij, die in 2014 in werking is getreden, is sinds december 2016 gestreden. Althans in Nederland, toen kwam ons hoogste rechtscollege, de Hoge Raad, met de uitspraak dat de overheid gerechtigd is om de pelsdierhouderij te stoppen per 2024. Net als het Hof in een eerdere uitspraak, is de Hoge Raad van mening dat nertsenhouders in die tien jaar voldoende tijd hebben hun eigen investeringen terug te verdienen. Een schadeloosstelling is niet nodig.Tegenstrijdige juridische uitsprakenTijdens de juridische strijd zijn er verschillende tegenstrijdige uitspraken geweest. In eerste instantie was de rechtbank Den Haag van oordeel dat de overheid niet een sector kon stoppen zonder daar een vorm van schadeloosstelling tegenover te stellen. Het Hof Den Haag oordeelde anders. Daarna kwam het advies van de Advocaat-Generaal (A-G) Paul Vlas van de Hoge Raad. De A-G adviseerde de Hoge Raad om de zaak opnieuw te laten behandelen door een lager rechtscollege, omdat in de ogen van de A-G ten onrechte was nagelaten te onderzoeken of individuele nertsenhouders wel voldoende gecompenseerd worden door de overgangstermijn van tien jaar. De A-G is van oordeel dat er in de uitspraak van het Hof Dan Haag onvoldoende rekening is gehouden met de schade die het verbod veroorzaakt voor individuele nertsenhouders.In de meeste gevallen wordt een advies van de A-G overgenomen, in dit geval koos de Hoge Raad ervoor de uitspraak van het Hof over te nemen. Hiermee zijn de juridische mogelijkheden voor de Nederlandse Federatie van Edelpelsdierhouders (NFE) om in Nederland de wet aan te vechten verkeken. Het enige dat directeur Wim Verhagen van de NFE rest, is een gang naar het Europese Hof van Justitie.Wim Verhagen, directeur van de Nederlandse Federatie van Edelpelsdierhouders (NFE), rest nu alleen nog een gang naar het Europese Hof van justitie. - Foto: Bart Nijs / Studio 38cIn de rechterlijke uitspraken ging het alle kanten op. Het advies van de A-G leek toch relatief positief voor u en uw achterban af te lopen. Was u verrast door de HR uitspraak?“Net als velen met mij had ik dat niet verwacht, het is alle kanten opgegaan in deze zaak. Het begint al bij de rechtbank waar we op alle onderdelen gelijk krijgen. En vervolgens verliezen we kansloos op alle onderdelen bij het Hof. En als we dan in hoger beroep gaan komt er een advies van de Advocaat Generaal van de Hoge Raad die helemaal met ons meegaat in onze gedachtegang en concludeert dat er een aantal dingen niet zorgvuldig zijn bekeken. Er is te weinig rekening gehouden met de belangen van de individuele nertsenhouder. En dat vinden wij ook een logisch conclusie, want de procedure is opgebouwd rondom het belang van de individuele nertsenhouder en zijn bedrijf. We zijn niet voor al die 150 nertsenhouders een individuele procedure zijn gestart maar hebben er zeven bedrijven uitgehaald die representatief zijn voor de sector. Achter die zeven bedrijven staat een twintigtal bedrijven die in dezelfde positie zitten. Dat daarna de Hoge Raad in december het advies om beter naar de individuele positie van nertsenhouders te kijken volledig terzijde schuift, daar hebben we gemengde gevoelens over en het heeft ons als NFE bijzonder verbaasd.”Wat vindt u van de motivatie van de HR dat de sector voldoende tijd heeft de investeringen terug te verdienen?“Ze doen zich er vrij gemakkelijk van af. Het lijkt er wel op dat ze gewoon van de hele zaak af willen. Onder het mom van dit loopt nu al zo lang, laten we er maar een streep onder zetten.” Is dat ook het beeld dat leeft bij uw achterban?“Ja, absoluut, we hebben echt het gevoel dat hier geen sprake is van een goede inhoudelijke beoordeling van de zaak. Ik kan me niet indenken dat de Hoge Raad hier zorgvuldig naar gekeken heeft en dus goed gekeken heeft naar de consequenties en de impact van die wet. Er wordt eigenlijk gewoon gezegd door deze wet: ongeacht welke sector, hang er een etiket ‘ethisch ongewenst’ aan, en vervolgens geef je die sector een stervensperiode van tien jaar en dan is het klaar. Ik ben niemand tegen gekomen met enige kijk op economie die dat principe kan begrijpen en rechtvaardig vindt.”Kent u vergelijkbare voorbeelden van het opheffen van een sector?“Nee, echt geen enkele. Dit is een precedent dat heel verstrekkende gevolgen kan hebben. Dat kan ook op andere sectoren worden toegepast, denk bijvoorbeeld aan de varkenshouderij. De overheid kan met zo’n wet als deze zonder kosten een complete sector sluiten. Dus boeren die denken dat ze bij het inkrimpen van de veestapel schadeloosgesteld zullen worden, zouden nog weleens van een koude kermis thuis kunnen komen.”‘Dit zou de varkenshouderij ook kunnen overkomen’Is het kernprobleem van deze wet het opheffen van een sector of de ontbrekende schadeloosstelling?“Dat laatste klopt natuurlijk totaal niet. Maar het is de combinatie. Op de eerste plaats voeren mensen die nertsen hebben hun bedrijf met hart en ziel. Ze weten dat ze elke concurrentie met andere dierhouderijen qua dierenwelzijn kunnen doorstaan. Dan is het moeilijk afgerekend te worden op een ethische overweging. Daarnaast zie je als nertsenhouder dat collega’s in het buitenland doorgaan. De nertsen worden straks gewoon elders gehouden, en niet zoals de overheid en dierenactivisten denken dat er minder nertsen gehouden zullen worden.De tweede teleurstelling is hoe overheid en rechtspraak mensen behandelt. Dat ze het normaal vinden dat je op geen enkele manier schadeloosgesteld wordt en maar moet zien hoe je het de komende jaren redt. Hoe je alles dat je opgebouwd hebt ook nog eens zelf moet afbreken op basis van een onrechtvaardig systeem. Terwijl wij in Nederland vaak fatsoenlijke oplossingen weten te bedenken. Fatsoenlijk zou in ieder geval op zijn minst een financiële schadeloosstelling zijn geweest. Echt het minste. Een democratie kan beslissingen nemen op oneigenlijke gronden, dat kan, maar dat je vervolgens alle kosten bij de bedrijven neerlegt is absurd en bijzonder onfatsoenlijk. De overheid komt blijkbaar overal juridisch mee weg.Als deze wet getoetst zou zijn aan de grondwet, was die er nooit doorheen gekomen, omdat in de Grondwet het eigendomsrecht wel goed geregeld is. Maar bij ons mag de rechter niet toetsen aan de grondwet, net als in Libië. De enige twee landen in de wereld waar dat niet mag.”Wat gaat de NFE doen na deze Hoge Raad uitspraak?“We gaan door, onze advocaten zijn bezig de zaak voor te bereiden voor een gang naar het Europese Hof, daar hebben we een half jaar de tijd voor. We werken nu aan de argumenten en de basis waarop we gaan procederen. We zijn het verplicht aan onze bedrijfstak om door te gaan. We willen niet over tien of twintig jaar tegen elkaar moeten zeggen dat we niet alle kansen gepakt hebben. Ik weet echt niet meer wat ik moet verwachten bij het Europese Hof, ik was positief gestemd na het advies van de advocaat-generaal maar helaas heeft de Hoge Raad daar niet naar geluisterd en de politiek gelijk gegeven in zijn uitspraak.”‘De Hoge Raad geeft de politiek gelijk in zijn uitspraak’Is deze uitspraak een politieke in uw ogen?“Ik kan het niet anders uitleggen. Ik denk dat de overheid overvallen was door het gelijk dat wij kregen van de rechtbank. Wat er daarna gebeurd is weet ik niet, maar opvallend is dat wij bij het Hof opeens volstrekt kansloos zijn. Hoe kan dat in ons rechtssysteem? Vervolgens komt er een advies van de advocaat-generaal dat logisch is, de A-G kijkt met zijn team uitsluitend naar de juridische aspecten en doet zijn werk onafhankelijk, zoals hij dat moet doen. Er is weer perspectief en dan komt de Hoge Raad met zijn uitspraak en die doet weer totaal wat anders.”Hebben we dan geen onafhankelijke rechtspraak?“Ik durf het niet te zeggen. Maar ik zal ook niet zeggen dat we die zeker wel hebben. Ik kan niets aantonen, maar het is allemaal heel bizar. Als je de uitleg van de Hoge Raad leest kan ik inhoudelijk niet verklaren waarom zij tot deze uitspraak zijn gekomen. Volgens de Hoge Raad is deze wet een ‘redelijke oplossing’, dat betekent in mijn ogen dat ze het eigenlijk dus niet de goede oplossing vinden. Redelijk is niet voldoende bij een wet met dergelijke consequenties, waarbij een hele sector in een soort sterfhuis terechtkomt. Zoek het maar uit nertsenhouders. De politiek en de rechtspraak hebben beide besloten om de rekening voor 100% bij de sector neer te leggen. Onze advocaten zeggen dat het erop lijkt dat de overheid er snel vanaf wil zijn.”Hebben uw leden zich neergelegd bij het einde van de sector in 2024?“Men legt zich daar nooit bij neer, zolang er procedures lopen. Natuurlijk blijven zij dit onbegrijpelijk en onrechtvaardig vinden. Dan is acceptatie een moeilijk proces! Zij realiseren zich wel terdege dat het over een aantal jaren zomaar afgelopen kan zijn.Hoe gaat de sector de komende jaren in?“Ik heb geen idee, dat verschilt per persoon. Dat zullen we de komende tijd zien. In ieder geval elke morgen opstaan om de dieren goed te verzorgen en ervoor zorgen dat het bedrijf op orde is. En maar hopen dat ze iets terug kunnen verdienen op basis van een goede bedrijfsvoering. Laten we in ieder geval hopen dat een uitspraak van het Europese Hof over een paar jaar meer rekening houdt met de individuele nertsenhouder.”Meer over koepelorganisatie NFEDe NFE (Nederlandse Federatie van Edelpelsdierenhouders) is de overkoepelende organisatie van Nederlandse pelsdierenhouders. De nertsenhouderij in Nederland is goed georganiseerd. De NFE heeft 140 leden die werken op zo’n 180 locaties in Nederland. Volgens NFE-directeur Wim Verhagen zijn er hooguit drie nertsenhouders geen lid. De federatie heeft twee hoofdtaken: ten eerste belangenbehartiging van de sector en ten tweede ondersteuning en begeleiding op het gebied van bedrijfsvoering. De NFE onderhoudt relaties met alle contacten binnen de pelsdierensector in binnen- en buitenland. Denk daarbij aan contacten met de overheid, fabrikanten van nertsenvoeding, de Gezondheidsdienst voor Dieren en met alle leveranciers van materialen en afnemers van pelzen (veilinghuizen). De NFE is al jaren lid van de European Fur Breeders’ Association (EFBA), de overkoepelende Europese organisatie van pelsdierenhouders.Lees ook: Europese pelsdierhouderij blijft groeien