Na de Amacs komen de perfecte uienladers

Vanouds was een uienlader een aardappelrooier die een tweede leven kreeg. Maar het tij keert. Uientelers zijn nu beter af met een specifieke uienlader. Dit zijn de aanbieders.De tijd dat de wereld van uienladers een soort bejaardenhuis voor aardappelrooiers was, loopt op zijn eind. Vooral de Amacs E2, F2 en G2 waren altijd populair als uienlader. Ze zijn ook nog volop in gebruik en met wat eenvoudig onderhoud gaan ze een mensenleven mee. Maar, de oudjes worden ouder en de tijd stelt andere eisen. De elevator van de oudere rooiers heeft vaak moeite om over de rand van een grote kipper te knikken, de afvoercapaciteit van de elevator is vaak een beperkende factor en inmiddels wordt een egelband als een onmisbaar onderdeel van een uienlader gezien. RooiasTot zo’n jaar of 10 geleden werden rooiers met een egelband juist gezien als minder geschikt voor uien omdat die extra beschadiging zouden geven. Specifiek als uienlader gebouwd, is de egelband nu een vast onderdeel en dat blijkt de gebruikers erg goed te bevallen. En hoewel niet iedereen het als een pluspunt ziet, kan een specifieke uienlader zijn voorzien van een rooias bij de opname. Het arsenaal aan mooie, als uienlader nog geschikte getrokken tweerijers droogt op, terwijl de modernere tweerijers zo specifiek als aardappelrooier zijn gebouwd, dat die weer minder geschikt zijn als uienlader. De details maken het verschil.
Artikel gaat verder onder de foto‘s.Afwijkend van het gangbare concept bouwde Holaras in 2012 een uienlader met opvallend vlakke opname en steile opvoer. Mede door de prijs kwam het concept in de ijskast. - Foto: Peter RoekSpecifieke eisenEen specifieke uienlader heeft de ronding van de zeefmat (de keerrol) voorin kleiner dan een aardappelrooier. Eigenlijk zo klein als technisch mogelijk is. Hoe kleiner de keerrol voorin, hoe makkelijker de uien worden opgenomen. Een rooias voor de opname maakt in theorie het oprapen nog wat makkelijker, maar in de praktijk blijkt dat geen groot verschil te maken en eerder juist wat extra beschadiging van uien te geven. De reden dat ze soms toch worden gemonteerd, is om de zeefmat bij het oprapen minder zwaar te belasten. Geleidelijke productstroomEen schuimrubberrol is voor een nieuwe uienlader vrijwel standaard. Dat helpt het product vloeiend de zeefmat op te kruipen, maar het lukt nog niet bij alle machines om ook de laatste uien van het zwad goed op te nemen. Vervolgens loopt bij een moderne uienlader het eerste deel van de zeefmat zo vlak mogelijk, om een geleidelijke productstroom te houden. Bij een aardappelrooier loopt dat juist zo steil mogelijk, vooral bij een graafmat, om extra zeefcapaciteit te krijgen.Standaard bij VSS AMAC is een aftakas aangedreven zeefmat en door trekkerhydrauliek aangedreven afvoer en egelband. - Foto: Peter RoekExtra zeefcapaciteitVergeleken met de moderne aardappelrooier is de zeefmat van een uienlader ook korter en bestaat die uit maximaal 2 delen. Een korte opname, vergelijkbaar met een graafmat bij een aardappelrooier, geeft extra zeefcapaciteit, anderzijds is iedere val weer een kans op beschadiging terwijl bij uienladen die extra zeefcapaciteit niet altijd nodig. Vers gerooide tweedejaars plantuien vergen allicht wat meer zeefcapaciteit dan grove afgestorven zaaiuien wanneer het mooi droog is.Egelband is standaard gewordenDe loofrollen die bij een omgebouwde aardappelrooier van draairichting moeten omkeren blijven bij een echte uienlader achterwege, maar een egelband is inmiddels voor een echte uienlader standaarduitvoering geworden. In een schoon gewas doet de mat zo weinig mogelijk of draait zelfs met de productstroom mee, en vooral als er onkruid in het zwad zit, draait een egelband dat er mooi uit.Opvallend bij SU-Tech, onder andere twee gelijke achterbanden. Standaard twee aftakas aangedreven hydrauliekpompen. Eén voor zeefmatten en egelband, één voor de elevator. - Foto: Martin SmitsVrij van kettingenEen brede elevator die ook goed op grote kippers kan lossen, is ook typisch een punt waar een echte uienlader het meestal kan winnen van de wat oudere aardappelrooier. De moderne aardappelrooier heeft vaak een axiaalset. Daar kun je met aanpassingen ook uien mee laden, maar is voor uien een overbodige investering. Specifieke uienladers zijn nog maar betrekkelijk kort op de markt. Deze zijn vrij, of vrijwel vrij van kettingen, tandwielen of v-snaren.Een schuimrubber invoerrol is voor een uienlader vrijwel standaard. SAMON kan die net als VSS AMAC combineren met een aangedreven rooias. - Foto: Martin SmitsDrie aanbiedersOp dit moment zijn VSS Amac en Samon de 2 aanbieders van uienladers op de markt, plus voor het eerst dit jaar ook het kersvers opgerichte SU-Tech. In 2010 zette VSS Amac als eerste een specifieke uienlader op de markt. In 2015 onderging die wat constructieve en cosmetische wijzigingen, maar de essentiële basis bleef gehandhaafd. Vanaf 2013 heeft ook Samon een voor de Nederlandse markt geschikte uienlader op de markt en vorig jaar draaide het eerste exemplaar van SU-Tech in Flevoland. Het basisconcept van de laders komt overeen, maar de details verschillen. Holaras heeft in 2012 een uienlader volgens een afwijkend concept gebouwd, maar onder andere door de prijs van die machine is het daar voorlopig bij gebleven.
Samon SU2LS. - Foto: SamonVSS Amac UL 1480 - Foto: Martin SmitsSU-Tech. - Foto: Martin SmitsVerschil is de aandrijvingHet concept van de 3 machines die op de markt zijn, scheelt onderling niet zoveel. Een belangrijk verschil is de aandrijving. VSS Amac heeft standaard een aftakasaangedreven zeefmat, terwijl egelband en de elevator de olie van de trekker krijgen. SU-Tech en Samon hebben 2 aftakasaangedreven pompen. Eén voor de zeefmatten plus egelband. Toerental van de zeefmatten is dan evenredig met het aftakastoerental, maar de egelband heeft een aparte snelheidsregeling. Bij Samon wordt dat ingesteld op de machine, bij SU-tech vanaf de trekker.Markt maximaal 20 machines per jaarHet is een markt van 10 tot 15, maximaal 20 machines per jaar. In enkele jaren tijd zijn er toch behoorlijk wat grotere bedrijven overgegaan op een nieuwe uienlader. Standaarduitvoering is bij uienladers, net als bij de rooiers, een betrekkelijk begrip. De leveranciers kunnen in optie bijna iedere vraag beantwoorden. Een dubbelzwads uienlader is zo’n specifieke machine, en bij uitzondering wordt er ook ooit wel eens een zelfrijdende bunkerlader gebouwd.Aan de uienlader van Samon herken je vooral aan de opname dat die is ontworpen door een fabrikant van uienrooiers. SU-Tech volgt een vergelijkbaar concept. Bij VSS AMAC is nog iets meer van de techniek van de vroegere aardappelrooiers te herkennen, vooral wat de aandrijving van de zeefmatten betreft.