Mooi recept voor de cultuurnatuur

‘Weidevogels horen bij ons zoals de prairies bij de Amerikanen en het woud bij de Duitsers.’ Dat is mooi gezegd van Chris Kalden, directeur van Staatsbosbeheer.Kieviten en grutto’s zijn volgens hem ‘de expressie van wat Nederlanders mooi vinden’ en ‘onderdeel van onze natuur en onze cultuur’. Helaas zijn praktisch alle weidevogelsoorten ernstig bedreigd. Om ze te behouden gaat Kalden boeren inschakelen.Het klinkt paradoxaal. De veranderende landbouw geldt immers ook als de grootste oorzaak van de terugloop in het aantal weidevogels. Het is het lot van deze ‘cultuurvolgers’. Voor sommige ecologen is dat zelfs een reden om er geen traan om te laten. Frans Vera, geestelijk vader van de nieuwe oernatuur, noemde de grutto ooit een ‘weidekaketoe’, om aan te geven dat ze hier eigenlijk helemaal niet horen in grote aantallen.De paradox is zelfs nog vreemder. Hoewel ze thuishoren op landbouwgrond, leert de praktijk dat alleen in gebieden met intensief natuurbeheer de weidevogels stand weten te houden. Het benodigde beheer wijkt steeds meer af van de zich ontwikkelende moderne landbouw. Dat is de reden dat het met het lichtere agrarisch natuurbeheer tobben blijft. De combinatie van commerciële landbouw en weidevogelnatuur is volgens sommigen zelfs ten dode opgeschreven.Maar hoe ziet die zware inspanning er uit, wie moet de weidevogel redden? Een nieuw soort boer, is het verrassende antwoord van Staatsbosbeheer en een groep boeren in Noord-Holland. Deelnemers aan een nieuwe regeling op basis van erfpacht moeten niet alleen gevoel voor de natuur hebben, maar ook een speciale opleiding. Zij gaan deskundig en met een langetermijnhorizon weidevogelgebieden kunnen beheren. Daarbij hebben ze ook nog eens veel eigen zeggenschap in de manier waarop.Deze vorm ondervangt veel bezwaren die aan het huidige betaalde beheer kleven. Het is flexibeler, langduriger, vrijer en ook nog goedkoper. Er is bijna geen ‘maar’ te bedenken. Op deze na: het is een recept voor de cultuurnatuur van de Hollandse weiden, niet voor ‘wilde’ of ‘pure’ natuur, voor zover die overigens bestaat in Nederland.