Mengteelt maakt akkerbouw duurzamer

In mengteelten zijn minder kunstmest en gewasbeschermingsmiddelen nodig. Mechanisatie is echter lastig.Mengteelt in plaats van monocultuur is een mogelijkheid om landbouw te verduurzamen. Dat blijkt uit het promotieonderzoek van Fang Gou van het Centre for Crop Systems Analysis van Wageningen University & Research (WUR). Het praktijkdeel van het onderzoek is deels in China uitgevoerd. Een uitgekiende combinatie van bijvoorbeeld zes rijen tarwe, afgewisseld met twee rijen mais, levert onder gunstige omstandigheden hogere opbrengsten met minder gebruik van kunstmest en bestrijdingsmiddelen, dan dezelfde gewassen in monocultuur. In een mengteelt van tarwe met mais nam vooral de tarweopbrengst flink toe. Als je zomertarwe zaait in maart en mais in mei, kunnen met name de randrijen van de tarwe zich uitbundig ontwikkelen, zolang de maisplanten nog klein zijn. Ze maken ook een groter wortelstelsel, waarmee ze meer water en voedingsstoffen uit de grond halen. De maisplanten staan aanvankelijk in de schaduw van de tarwe, maar zodra die is geoogst, maken zij bovengronds én ondergronds een inhaalslag. Op akkerbouwproefbedrijf PPO-Lelystad/WPR-biologisch test WPR de teelt van gewassen in stroken, die worden afgewisseld met natuurranden. - Foto: Ton KastermansProefteelt verschillende gewassen in strokenIn Noordwest-China, waar arbeid goedkoop is, telen boeren hun gewassen kriskras door elkaar. Maar in de westerse landbouw leidden mechanisatie, kunstmest en bestrijdingsmiddelen tot schaalvergroting en monocultuur. “Inmiddels lopen we tegen onze grenzen aan”, zegt Wijnand Sukkel, onderzoeker duurzame landbouw bij Praktijkonderzoek AGV van Wageningen UR. Sukkel experimenteert op het proefbedrijf in Lelystad met de teelt van verschillende gewassen in stroken. “In een monocultuur breiden ziekten en plagen zich explosief uit, doordat er een overvloed aan waardplanten in het veld staat. Wordt die overvloed onderbroken, dan verspreidt zo’n epidemie zich veel minder snel. Dat blijkt bijvoorbeeld bij roest in tarwe en bij phytophthora in aardappelen.”Weerbaardere gewassenSpinnen en torretjes spelen een grote rol bij de beheersing van bladluizen, zegt Sukkel. “Maar hun actieradius is beperkt. Als je hectares tegelijk oogst en daarna ploegt, ben je alles kwijt. In een meng- of strokenteelt kunnen nuttige beestjes bij de oogst van het eerste gewas hun toevlucht zoeken in het tweede gewas, en vervolgens in stroken met groenbemester, zodat er altijd schuilgelegenheid is.” Mengteelten maken gewassen weerbaarder. Vooral biologische telers, die veel minder ziekten en plagen kunnen bestrijden, kunnen daar voordeel uit halen. Maar ook gangbare telers kunnen baat hebben bij vormen van mengteelt, vanwege het krimpende middelenpakket.