Mega-akkerbouwbedrijf krimpt om logistieke reden

Explosief was de groei van het akkerbouwbedrijf van Jan-Henry van der Linde in Marknesse sinds 2013. Dit jaar is echter een pas op de plaats gemaakt, omdat percelen op afstand problemen opleveren in lastige seizoenen.Jan-Henry van der Linde is geen boer, hij is 100% ondernemer. Iemand die kansen zoekt en pakt. “Ik hou van groei”, is 1 van zijn eerste opmerkingen in het gesprek in de moderne kantine aan de Vollenhoverweg in Marknesse. Hij is ambitieus en enthousiast, maar toont ook terughoudendheid over het etaleren van zijn succes. “Er wordt al best veel over ons gepraat, wat op zich niet gek is natuurlijk. Dan kun je inderdaad maar beter zelf vertellen.”Bedrijfsgegevens1.280 hectare omvat bouwplan 2019, waaronder:
500 hectare consumptieaardappelen
130 hectare graan
125 hectare uien (zaai-, 1e- en 2e-jaarsplantuien)
75 hectare peen
15 hectare witlofpennen
150 hectare gras, 50 hectare mais
25 hectare suikerbieten voor derden
100 hectare verhuur (bloembollen/zilveruitjes)Jan-Henry van der Linde (45), eigenaar akkerbouwbedrijf in Marknesse (Fl.), zuivelbedrijf Farmel en mede-aandeelhouder uitzendbureau Martho. - Foto's Ruud PloegAmbities nemen een vluchtDe ondernemer streek hier 3 jaar geleden neer, toen bleek dat zijn ambities niet pasten op de oude locatie in Blokzijl, vlak buiten de polder. Die ambities namen een vlucht sinds hij 6 jaar geleden in maatschap met zijn vader begon. Het melkquotum voor de 35 koeien was verkocht en wat restte was 32 hectare grond. Daarmee ging Van der Linde groeien. “Want hoe groter het bedrijf, hoe lager de kosten verhoudingsgewijs worden”, redeneert hij.Aardappelen worden met 2 machines tegelijk gepoot. In 2019 wordt 500 hectare consumptieaardappelen geteeld voor Aviko.Bedrijven versterken elkaarIn die jaren werd de overgenomen zuivelbemiddelaar Steegro veranderd in Farmel. In 2008 werd hij mede-aandeelhouder van uitzendbureau Martho Flexwerk. Die netwerken bieden kansen. Van der Lindes bedrijven versterken elkaar. Zo weten de buitendienstmedewerkers van Farmel dat hij grond voor de akkerbouw zoekt en hebben de 4 relatiebeheerders van Martho hun voelsprieten altijd uitstaan. Door deze combinatie groeide het akkerbouwbedrijf in 5 jaar tijd tot 1.800 hectare in 2018, waarvan 135 in eigendom. Normaal gesproken is zo’n groei amper te financieren, maar Van der Linde is het dankzij zijn brede netwerk en huur-, pacht- en ruilstrategie gelukt. 12 man, 20 trekkersDe boerderij wordt gerund door een team van 12 man, waaronder 2 bedrijfsleiders. Om maar eens te schetsen hoe groot het bedrijf is: ze gebruiken 20 trekkers, 10 kippers, 13 haspels en 3 aardappelrooiers. Met de nieuw gebouwde schuur erbij is er opslag voor 14.000 ton product. In Emmeloord staat een schuur met 3.300 ton opslag en de rest wordt bijgehuurd. Alle arbeid verrichten ze zelf, behalve de peenoogst. “Dat valt zo samen met de aardappeloogst dat je te veel van je personeel gaat vragen”, vindt Van der Linde. Aardappelen afleveren gebeurt bijna dagelijks, dat is makkelijker voor de bedrijfsplanning.Groot niet per se goed“Maar, we zijn erachter gekomen dat groot niet perse goed is. In het natte najaar van 2017 kregen we niet alle gewassen uit de grond”, legt Van der Linde uit. “2018 werd heel droog, waardoor het beregenen veel aandacht vroeg. Dan worden afstanden een enorm obstakel. Friesland, omgeving Raalte, Drenthe. Juist daar gaat het mis bij weersextremen.”Werkoverleg in de kantine van Van der Linde. Het bedrijf wordt door een 12-koppig team gerund. Van der Linde is zelf weinig aanwezig door zijn andere bezigheden.Drentse areaal wordt afgestotenBedrijfsleider Bastiaan Woolderink, die bij het gesprek aanschuift voor de teelttechnische details, schetst die problematiek: “Tegen de tijd dat je met je veldspuit op zo’n ver gelegen perceel aankomt, kan het alweer zijn gaan regenen. Je loopt snel echter de feiten aan.”Het Drentse areaal wordt daarom afgestoten. “We willen hoofdzakelijk in Flevoland telen”, zegt Van der Linde, terwijl hij op een kaart aanwijst waar hij actief is. “We zitten vooral in het oosten van de Noordoostpolder. De infrastructuur is zo gunstig hier; je gooit je de haspel uit en je bent aan het beregenen.”Met een 4,5 meter sneleg-combinatie wordt maisland klaargelegd op de kleigrond in Lelystad.Door de droogte vielen de opbrengsten vorig jaar tegen; ongeveer 10% minder peen, gemiddeld zo’n 20% minder aardappelen en wel 30% minder uien. “In uien zijn we net te laat begonnen met beregenen, denk ik. We telen veel op zandgrond.” Woolderink voegt toe dat trips op de zware grond ook echt schade heeft berokkend. “Daardoor varieerden de hectare-opbrengsten van 40 tot 90 ton.” Krimp naar 1.280 hectareOm risico’s te beperken, wordt in 2019 ‘nog maar’ 1.280 hectare bewerkt. Minder, maar nog steeds ontzettend veel voor Nederlandse begrippen. “Met 12 man 1.800 hectare bewerken kan alleen als die grond dichtbij ligt.” Het bijvullen van de vloeistoftanks van de pootmachine. Deze vloeistof bestaat uit water, vloeibaar fosfaat en een fungicide.Minder hectares biedt kansen voor verbetering. Zo staat 1 van de aardappelrooiers in de verkoop. Niet eens zozeer vanwege de krimp, meer om te perfectioneren. Per rooier heb je 2 goede chauffeurs nodig, stelt Van der Linde. Als de capaciteit dan onvoldoende blijkt, kun je altijd nog een loonwerker inschakelen. Een ander voorbeeld van verbetering is de inruil van de 8-rijige pootmachine voor 2 4-rijige. “Zo benutten we de kopakkers beter. Op deze dure grond moet je elke vierkante meter goed gebruiken. En we moeten voorzichtig zijn met bodemdruk. In die theorie passen kleinere machines beter dan grote. Als je alles net wat beter doet, kun je op 1.200 hectare hopelijk ook goed geld verdienen.” Jan-Henry van der Linde overlegt op het erf met bedrijfsleider Bastiaan Woolderink (rechts).Groeiplannen blijvenDe areaalreductie van 2019 betekent niet dat Van der Linde geen groeiplannen meer heeft. “Als er iets op mijn pad komt hier in de buurt, dan sla ik het zeker niet af. Dat zal echter niet snel gebeuren, gezien de grondhonger in Flevoland.” Op zondag soms op rooierOp het erf is het dit voorjaar een komen en gaan van landbouwvoertuigen om alle grond van uitgangsmateriaal te voorzien. Woolderink coördineert dat. Overleg vindt vaak telefonisch plaats. De tijd dat Van der Linde fysiek op het akkerbouwbedrijf aanwezig is, is volgens de mannen niet veel. “Wel jammer”, zegt Van der Linde, maar 3 bedrijven en ambities om in het buitenland AGF-handel te organiseren, kosten veel tijd. “Op zondag vind ik nog wel eens tijd om op de rooier te stappen.”De stand van de vroege, op 25 februari gezaaide peen. De productie wordt vrij verhandeld.Goed seizoensbeginIntussen heeft het rustige voorjaarsweer een goed seizoensbegin opgeleverd. “Ik wilde wel eerder beginnen, maar mocht niet”, zegt Van der Linde. Hij is wat ongeduldig, aangezien zoveel hectares van uitgangsmateriaal moeten worden voorzien. Zijn teeltmannen hielden een vroege start tegen vanwege de kou; de omstandigheden moeten goed zijn. Woolderink met op de achtergrond de beregeningsinstallatie die al vroeg in het seizoen staat te draaien. Het bedrijf heeft beschikking over 13 haspels. Capaciteit is cruciaal voor teeltsucces.Dit seizoen wordt op 500 hectare aardappelen geteeld voor Aviko, op basis van een meerjarig contract. Afleveren gebeurt ongeveer dagelijks, dat is het makkelijkst plannen. Na aardappelen zijn uien met 125 hectare en peen op 75 hectare saldobepalende gewassen binnen het bedrijf. Voor 1.000 ton uien wordt een contract afgesloten. De rest, ook peen, wordt vrij verhandeld. Zoals gezegd wil Van der Linde meer doen op exportgebied, in combinatie met Farmel. “We exporteren melkproducten naar allerlei landen. Die klanten – zoals in Senegal en Brazilië – zijn vaak ook AGF-importeur. Dat heeft een grote vlucht genomen. Ik zie daar voor Farmel en Nederlandse verwerkers van producten als uien en aardappelen kansen. Die ben ik aan het verkennen.”