Meewerken met de natuur

Louis Dolmans noemt zichzelf natuurboer. Hij teelt oude graanrassen in een kleinschalig landschap waarin heggen, bomen en bloemrijke akkerranden een prominente plek hebben. De Gelderse graanproducent: “Wie met de natuur meewerkt, heeft geen chemische hulpmiddelen nodig.”Louis Dolmans (66) twijfelt er geen moment over: natuurlijke processen zijn voor hem uitgangspunt. Het ecosysteem zit ontzettend knap in elkaar en wie als agrarisch ondernemer met dat systeem meewerkt, de natuur in feite zijn gang laat gaan en hier en daar een extra impuls geeft, is spekkoper. Dat levert, op zijn eigen bedrijf, niet alleen gezonde en voedzame granen op, maar ook een enorme biodiversiteit.Kracht van de natuurHij spreekt over herstellende landbouw, natuurinclusiviteit en over functionele agrobiodiversiteit. Ingewikkelde termen die hij direct ook weer relativeert. “Als graanteler probeer ik simpelweg met de natuur mee te werken. Door heggen aan te planten, akkerranden in te zaaien met bloemenmengsels, bomen te laten groeien. De natuur produceert op die manier zelf de insecten om plagen in het graan te bestrijden. Gangbare boeren proberen de natuur naar hun hand te zetten met bestrijdingsmiddelen en kunstmest. Niets ten nadele van hen, maar wie uitgaat van de kracht van de natuur heeft die middelen niet nodig.”Louis Dolmans uit het Gelderse Bemmel noemt zich natuurboer. En trouwens ook een zij-instromer. Hij werkte voorheen bij de Algemene Rekenkamer, de provincies Gelderland en Noord-Brabant, was zelfstandig onderzoeker en adviseur. Zo’n tien jaar geleden diende hij een plan in om een stuk grond vlak bij zijn huis te ontwikkelen tot een kleinschalig agrarisch cultuurlandschap. Het enthousiasme bij de autoriteiten was groot en hij kreeg de kans op gronden van Staatsbosbeheer aan de slag te gaan.Louis Dolmans: “Bomen en struiken stimuleren de groeikracht van de bodem.” - Foto: Michel Zoeter35 hectare pachtgrondOp dit moment heeft Dolmans zo’n 35 hectare pachtgrond in gebruik. Op 20 hectare groeien oude graanrassen zoals emmer, spelt en Sint-jansrogge. Rond de kleine akkers heeft hij meer dan 6 kilometer heggen aangeplant. Inmiddels heeft hij bijna 5 kilometer aan perceelsranden met bloemen en kruiden ingezaaid. Ook zijn bomen aangeplant.Hij is wel degelijk boer, zegt hij. “Er is veel vraag naar onze granen, vooral vanuit het natuurvoedingscircuit. De opbrengstprijs is prima, vooral omdat van onze granen ontzettend lekker brood gebakken kan worden.”Enthousiast vertelt hij over de functies van de heggen. Die bieden niet alleen schuil- en nestgelegenheid voor tientallen soorten vogels, ze leveren ook een positieve bijdrage aan het bodemleven en de watervoorziening. Hij haalt onderzoek uit Engeland aan dat uitwijst dat in een heg van 30 meter meer dan 3.000 verschillende organismen leven. Bloemen, bomen en insectenIn zijn perceelsranden bloeien soorten als margriet, wilde peen, bolderik en korenbloem. De bloemen trekken sluipwespen, wantsen, roofmijten en bijvoorbeeld lieveheersbeestjes aan. “En die insecten bestrijden bladluizen en het graanhaantje in mijn gewassen. Deskundigen zeiden: ‘jij hoeft je met al die insecten geen zorgen te maken over ziekten en plagen.’ De natuur lost het hier allemaal zelf op.”De afgelopen jaren is hij begonnen met aanplant van fruit- en notenbomen. “Bomen vervullen een essentiële rol in het ecosysteem en dat geldt voor grote delen van de wereld. De wortels halen mineralen naar boven, bomen zorgen voor een rijk bodemleven en een goede vochtvoorziening. Met bomen neemt de natuurlijke groeikracht van de bodem voor de productie van landbouwgewassen sterk toe.”Louis Dolmans: "Met bloemrijke akkerranden, wat heggen en fruitbomen rond het erf wordt al een flinke stap voorwaarts gezet.” - Foto: Michel ZoeterZorgen over bodemvruchtbaarheidDolmans maakt zich zorgen over de wereldwijde achteruitgang van de bodemvruchtbaarheid. De intensivering van de landbouw is een van de hoofdoorzaken. Met steeds zwaardere middelen proberen boeren de productie op niveau te houden. Maar de situatie is niet hopeloos. “Elke boer kan maatregelen nemen om de natuur weer een kans te geven. Ik snap heel goed dat een gangbare boer niet in een keer zijn hele bedrijf op de kop kan zetten. Met bloemrijke akkerranden, wat heggen en fruitbomen rond het erf wordt al een flinke stap voorwaarts gezet.”Hij constateert dat in Nederland steeds meer belangstelling ontstaat voor een meer natuurlijke landbouw. Dat leidt hij onder meer af uit de grote opkomst op congressen en excursies die de Stichting Van Akker naar Bos organiseert waarin hij actief is. “Steeds meer mensen willen begrijpen wat de natuur doet en hoe ze daarvan kunnen leren voor het produceren van voedsel. Ook gangbare boeren. Wat dat betreft ben ik best hoopvol.”Kijk voor meer informatie op www.doorniknatuurakkers.nl