Meer vrijheid en betere beloning helpen kringlooplandbouw

Om kringlooplandbouw breder en sneller ingang te doen vinden in de melkveehouderij, is meer ‘vrije ruimte’ nodig voor boeren en moet ook de beloning verbeteren. Nu is die vaak amper kostendekkend.Boeren kunnen makkelijker en vlotter invulling geven aan kringlooplandbouw als een aantal knelpunten uit de weg wordt geruimd. Te denken valt aan meer mogelijkheden voor bouwplanoptimalisatie en de introductie van hogere vergoedingen in combinatie met duidelijker prestatie-eisen voor agrarisch natuurbeheer. Meer vrijheid en betere vergoedingen helpen.Dit concluderen diverse organisaties en provincies in de nieuwe brochure Routes naar kringlooplandbouw. Deze is gebaseerd op praktijkonderzoek op tien melkveebedrijven in het oosten van provincie Utrecht.Stapelen van beloningenStapelen van beloningen – ook een goed hulpmiddel – vindt al steeds meer ingang. Dit kunnen beloningen in geld zijn, rentekortingen en/of vrijstellingen van bijvoorbeeld stalaanpassingen. Ook groene vinkjes in de prestatiescore van de melkfabriek helpen, zo lichte Frank Verhoeven van adviesorganisatie Boerenverstand (en betrokken bij dit onderzoek) toe. Meer kringlooplandbouw is een door de overheid geformuleerde wens. Het bedrijfsleven werkt er aan mee. De brochure over het onderzoek in Oost-Utrecht en met name de aanbevelingen daarin zijn bedoeld om te zorgen dat overheid en landbouw blijven samenwerken om kringlooplandbouw tot stand te brengen en het platteland levendig te houden. Werken aan dezelfde doelen met KPI‘sBij het formuleren van duurzaamheidsdoelen is het belangrijk dat alle bij een project of beleidsvoornemen betrokken partijen werken aan dezelfde doelen, zo wordt in de brochure gesteld. Dat kan door het ontwikkelen van integrale duurzaamheidsdoelen, met kritische prestatie-indicatoren (KPI’s) voor bijvoorbeeld stikstof, klimaat en mogelijk ook droogte. Het moeten doelen zijn met drempel- en streefwaardes. De boer mag zelf weten hoe hij die doelen haalt. Op basis van KPI’s kunnen vervolgens beloningssystemen worden toegepast om sneller en effectiever resultaten te bereiken. KPI’s moeten aansluiten bij bijvoorbeeld zuivelverwerkende bedrijven. Dit maakt het mogelijk beloningen effectiever in te zetten en zo wordt de verduurzamingsopgave richting de boer eenduidiger.Geringe verliezen van stikstof naar bodem en luchtAls belangrijke KPI’s worden stikstofefficiëntie en stikstofoverschot op bedrijfsniveau genoemd. Geringe (stikstof-)verliezen naar bodem en lucht moeten het voor mogelijk maken om de eigen dierlijke mest optimaal in te zetten. Het voorkomt verder emissies in de lucht. Ook zijn meer mogelijkheden nodig voor bouwplanoptimalisatie, beveelt de brochure aan. Nederlandse derogatievoorwaarden beperken nu verdere optimalisatie. Bijvoorbeeld op minerale gronden naar minimaal 60% gras en maximaal 20% mais, en dan ook 20% van het areaal voor overige eiwitgewassen als luzerne.Agrarisch natuurbeheer verder stimulerenTenslotte kan ook agrarisch natuurbeheer verder worden gestimuleerd worden door hogere vergoedingen met duidelijkere prestatie-eisen. Momenteel zijn de vergoedingen slechts kostendekkend en stimuleren daarmee onvoldoende om agrarisch natuurbeheer op grotere schaal in te passen. Een stapeling van beloningen kan uitkomst bieden.