Meer druk op Duitse mestmarkt

De aanscherping van Duitse regels voor mest vergroten de druk op de mestmarkt. Dat komt door lagere gebruiksnormen, kortere uitrijperioden en het meetellen van digestaat als organische meststof.De druk op de mestmarkt in Duitsland neemt toe. Dat beginnen exporteurs te merken, blijkt uit een belrondje van Boerderij langs verschillende mestexporteurs. Normaal gesproken gaat er na de graanoogst nog mest op Duitse akkers. Het is nu afwachten in hoeverre dat dit jaar ook gaat gebeuren. Vanaf 1 juni dit jaar zijn de aangescherpte mestregels van kracht, onder meer via de zogenoemde Düngeverordnung. Onderdeel van de nieuwe regels zijn lagere gebruiksnormen voor stikstof en fosfaat, kortere uitrijperioden voor dierlijke mest en volledig meetellen van digestaat uit vergisters.De aanscherpingen gaan dit jaar al gevolgen krijgen voor de afzet van Nederlandse mest. De plaatsingsruimte vlak over de grens in de deelstaten Noordrijn-Westfalen en Nedersaksen neemt verder af. Dat betekent dat Nederlandse mest verder Duitsland inmoet. Langere transportafstanden betekent onherroepelijk hogere afzetkosten voor de Nederlandse boer. Daar komt bij dat de Nederlandse mest meer dan ooit moet concurreren met de afzet van mest door Duitse veehouders. Gebrek aan plaatsingsruimteDuitse akkerbouwers zien over het algemeen Nederlandse mest wel zitten, zeker als die gratis of tegen een vergoeding op het land wordt gebracht. Duitse burgers trekken daarentegen de neus op voor dergelijke mesttransporten, regionaal des te meer als het ook nog gaat om mest van Nederlandse dieren. En Duitse veehouders moeten steeds vaker opbieden tegen Nederlandse mest om hun eigen mest af te kunnen zetten. Met name varkenshouders hebben volgens deskundigen bij gelijke dieraantallen tot 20% meer mestafzetruimte nodig. In het Duitse vakblad TopAgrar worden berekeningen aangehaald voor de veedichte regio Cloppenburg in Nedersaksen. Daar zou op basis van recente gegevens een tekort van 42.000 hectare grond ontstaan. Volgens Duitse deskundigen zijn er meerdere regio´s in Duitse veehouderijgebieden waar tienduizenden hectares extra plaatsingsruimte nodig is voor mestafzet. Als die ruimte in het gebied zelf niet beschikbaar is, moet ook de Duitse mest naar andere, meer oostelijk gelegen akkerbouwgebieden, zoals in deelstaten als Saksen Anhalt.De situatie op de Duitse mestmarkt is van groot belang voor de Nederlandse mestexport. In 2016 ging 57% van de Nederlandse fosfaatexport naar akkers bij onze oosterburen, deels via een omweg door Duitse biogasinstallaties. De hoeveelheden stikstof en fosfaat in de reststromen uit de biogasinstallaties tellen per direct mee voor de mineralenaanvoer in 2017 via organische meststoffen.Zorgen om acceptatieIn hoeverre de aanscherping van regels in Duitsland dit jaar al gevolgen krijgt voor de mestafzet is nog onduidelijk. Volgens Jaap Uenk, voorzitter van de sectie meststoffendistributie van Cumela Nederland, is een groot deel van de export voor dit jaar achter de rug. Hij maakt zich wel zorgen om de acceptatie van Nederlandse mest. Uenk wijst erop dat er nog onderdelen zijn die nog regionaal (per deelstaat) geregeld moeten worden. Het gaat daarbij onder meer om de lengte en data van perioden waarin niet uitgereden mag worden.Volgens John Hendriks van mestexporteur Agro Limburg zijn de aanwendingsnormen in het najaar dit jaar al 25% lager. “Het gevolg is een lagere acceptatie van mest”, stelt Hendriks vast. “Maar het is nog te vroeg om in te schatten hoe groot dat effect zal zijn.” Tegelijkertijd relativeert Hendriks de nieuwe situatie enigszins. “Meer druk op de markt betekent hogere prijzen en dat is altijd zo geweest.” Dat maakt vervolgens afzet verder in Duitsland mogelijk. Ook in Frankrijk verschuift dan de afstand op waarbinnen afzet van Nederlandse mestproducten mogelijk is.Wat precies de gevolgen zijn moet dus nog blijken, maar dat de tarieven zullen stijgen, melden meerdere transporteurs. Verder Duitsland inrijden kost tijd en brandstof. “200 kilometer verder rijden kost ruwweg € 8 per ton lading”, rekent Jan Scherff van mestverwerking Friesland voor. Andere transporteurs rekenen met extra kosten van rond € 3 tot € 4 per ton per 100 kilometer extra afstand. Op basis van drijfmest is dat nu al onhaalbaar. Meer mestverwerking en transport van gekorrelde producten kan een oplossing zijn. Bij de kosten van mesttransporten speelt ook nog de verplichting voor gebruik van het zogenoemde AGR-GPS-systeem. Volgens Scherff is er nog steeds geen duidelijkheid over mogelijkheden voor een goedkoper alternatief via het zogenoemde E-CMR. Dat alternatieve systeem wordt volgens Scherff nog steeds genegeerd, hij is daarover inmiddels bezig met de voorbereiding van een kort geding tegen het ministerie van Economische Zaken.Scherpere Duitse mestregelsDe nieuwe mestregelgeving in Duitsland betekent een flinke aanscherping van het mestbeleid. Belangrijke onderdelen zijn:Per direct telt digestaat uit vergisters mee binnen gebruiksnorm van 170 kilo stikstof per hectare uit organische mest;Beperking van mest uitrijden in de herfst. Bouwland mag na de oogst tot 31 januari in principe niet bemest worden als er geen gewas verbouwd wordt. Percelen met een gewas mogen beperkt bemest worden tot maximaal 60 kilo stikstof totaal waarvan maximaal 30 kilo N uit ammoniumstikstof. Voor grasland is bemesten niet toegestaan tussen 1 november en 31 januari. Vaste mest en compost mag niet uitgereden worden tussen 15 december en 15 januari. Deelstaten kunnen de perioden tot vier weken verschuiven;Voor bemesting moet een bemestingsplan gemaakt worden;Vanaf 1 januari 2018 moeten intensieve bedrijven en bedrijven die mest van andere bedrijven aanvoeren een mineralenbalans opstellen;Stikstof- en fosfaatoverschotten mogen niet boven 60 kilo N per hectare (gemiddelde drie jaar) of 20 kilo fosfaat (gemiddelde zes jaar). In 2020 aangescherpt naar 50 kilo stikstof en 10 kilo fosfaat;Mestopslag minimaal 9 maanden, geïmporteerde mest moet in goedgekeurde opslagen; Aangescherpte eisen voor het uitrijden van mest, vanaf 2020 alleen nog met sleepslang of zodebemesten op bebouwde grond en grasland.Nieuwe derogatieIn Duitsland geldt op alle landbouwgrond het maximum van 170 kilo stikstof per hectare uit organische meststoffen op basis van de Nitraatrichtlijn. Sinds 2013 heeft Duitsland geen derogatie meer. Verlenging is niet aangevraagd omdat duidelijk was dat er geen nieuwe derogatie verleend zou worden door de Europese Commissie. Eerst moest het mestbeleid aangepast (lees aangescherpt) worden. Nu dat is gebeurd begint de roep om zo snel mogelijk weer een nieuwe derogatie aan te vragen. In Duitsland gold tot eind 2013 een qua areaal beperkte derogatie van 230 kilo stikstof op grasland in plaats van 170 kilo.