‘LNV moet regie pakken’

Het ministerie van LNV voert alleen nog milieubeleid waartoe het door de EU is verplicht. Dat volstaat niet meer. Zelfs het bedrijfsleven heeft behoefte aan een actiever ministerie.De paarse kabinetten van PvdA, VVD en D66 hebben in 1994-2002 de koers van de Nederlandse politiek verlegd in neoliberale richting. VVD en D66 zaten al op die lijn en de PvdA kwam er dichterbij toen Wim Kok zijn ideologische veren afschudde. Toverwoorden werden: marktwerking, privatisering, eigen verantwoordelijkheid en zelfregulering. Milieubeleid werd nog wel gevoerd, maar door het eerste kabinet-Balkenende uitgekleed tot wat ‘moest’ van de EU. Verder trad de overheid terug en beperkte zich goeddeels tot innovatiesubsidies, schouderklopjes en ‘facilitering’.MinimalistischDeze minimalistische taakopvatting is ook bij beleidsambtenaren in de genen gaan zitten. Ik stond er een paar jaar geleden bij toen een LNV-ambtenaar op zijn staatssecretaris inpraatte met de boodschap: bodembeheer is geen overheidstaak. LNV heeft zichzelf daarmee lamgelegd, terwijl de productschappen zelfs werden opgeheven. Eigen verantwoordelijkheid voor iedereen, behalve de overheid zelf. Er kwamen taboes op visies (ga liever naar de oogarts) en op nieuwe regels, heffingen en subsidies. ‘LNV zal zijn neoliberale veren af moeten schudden’Falende zelfreguleringWat heeft dit beleid opgeleverd? Ik las recent een ontluisterend boek van Sander Heijne over dertig jaar marktwerking in het openbaar vervoer, de zorg, de post en de kinderopvang. In al die sectoren is marktwerking grotendeels mislukt. Denk aan de FYRA, de slechtere postbezorging en de bureaucratie in de zorg. In de landbouw faalde zelfregulering rond het fosfaatplafond en de gewasbescherming. Wel lukte het bij de antibiotica, maar daar was aanvullende regelgeving van de overheid voor nodig. Niet meer achterover leunenDe laatste jaren zien we een kentering en pleit zelfs het bedrijfsleven voor een actievere overheid die vanuit het algemeen belang heldere langjarige doelen stelt. Ondernemers die investeren hebben simpelweg duidelijkheid nodig. Daarom zal LNV zijn neoliberale veren af moeten schudden. Dus niet meer achterover leunen. Maar ook geen dictaten opleggen, want dat werkt net zo min. 'Minister Schouten werkt aan een toekomstvisie voor de landbouw. Het wordt tijd dat ook zij het heilloze neoliberale spoor verlaat en de regie pakt.' - Foto: ANPHet ministerie kan beter samen met boeren, marktpartijen en NGO’s visies en plannen ontwikkelen en dan zelf het sluitstuk leveren. Dat kan zijn een regierol, een algemeen-verbindendverklaring, regels, subsidies, heffingen of borging – wat maar het meest effectief is. Zo ging het al met het Energieakkoord. En met het klimaatbeleid is het kabinet al een stap verder: het heeft ambitieuze doelen gesteld, een minister (van de VVD!) heeft de regie gepakt, de taboes zijn aan de kant geschoven en bedrijven moeten volgen. Minister Schouten werkt aan een toekomstvisie voor de landbouw. Het wordt tijd dat ook zij het heilloze neoliberale spoor verlaat en de regie pakt.