Kwaliteitsaardappel in juli met 1-op-5-rotatie

Nicolaas Vanoverbergen, akkerbouwer in Zuid-België, wil in ruime rotatie telen. Hij mikt op een kwaliteitsaardappel in juli en hij wil dat zijn grond over twintig jaar nog goed is.Vanoverbergen heeft eerder de neiging minder hectares aardappelen te telen dan meer. Hoewel de vraag van de uitdijende fritesfabrieken almaar groter wordt, voelt hij er niks voor te intensiveren. Liever dan in een 1-op-3-rotatie fritesaardappelen te telen, houdt hij vast aan 1-op-5. “De opbrengsten per hectare zullen beter zijn en ook de kwaliteit. Nu lever ik vanaf januari tot aan april/mei mijn aardappelen. Ik wil toe naar alles afleveren in de periode april tot in juli”, zegt de akkerbouwer.Nicolas Vanoverbergen (34) in Croix-lez-Rouveroy (België) runt een akkerbouwbedrijf op twee locaties. Bouwplan met 160 ha fritesaardappelen, wintertarwe, suikerbieten, vlas en uien. Met collega’s wordt grond uitgeruild. Ruim 6.000 ton aardappelen kan worden opgeslagen. Vanwege de krapte aan pootgoed is nog onduidelijk of de 160 ha in 2017 helemaal vol komt. Met een bestelde nieuwe pootmachine met gps kan Vanoverbergen in ieder geval het beschikbare pootgoed efficiënt uitpoten.Vanoverbergen heeft zijn bedrijf in Croix-lez-Rouveroy, ten zuiden van de lijn Bergen/Mons-Charleroi. 20 kilometer verderop, net in Frankrijk, heeft hij een tweede bedrijf. Hij teelt 160 hectare Fontane, Innovator, Challenger en Markies voor Lamb-Weston in Kruiningen en voor de Agristo-fabrieken in Tilburg en Harelbeke (B.). De oogst van 40 hectare wordt na twee maanden provisorische opslag geleverd, de oogst van de andere 120 hectare is voor de lange bewaring.Ruime rotatie rendeertDat uiteindelijk een ruime rotatie rendeert, lijdt volgens de akkerbouwer geen twijfel. Een praktijkervaring van afgelopen seizoen: “Twee overeenkomstige percelen Markies. Op het ene heb ik vijf jaar geleden aardappelen gehad, op het andere vier jaar geleden. Na het moeilijke seizoen met regen en droogte, phytophthora en rhizoctonia gaf het ene perceel 60 ton per hectare, het andere maar 30. Ik haal goede resultaten met de afwisseling tarwe-ander gewas-tarwe-suikerbieten-aardappelen. Nauwer ga ik niet, ook niet op huurland. Ik wil ook andermans land niet verpesten.”Vanoverbergen ziet in zijn omgeving grote telers met honderden tot 1.000 hectare aardappelen op huurland 1-op-3 telen, terwijl ze op eigen grond ruimer roteren. “De industrie vraagt naar veel hectares, maar ook sommige verhuurders van land. Die willen zo vaak mogelijk een pacht van €1.500 per hectare incasseren.”'Ik haal goede resultaten met de afwisseling tarwe-ander gewas-tarwe-suikerbieten-aardappelen; nauwer ga ik niet'De grond van het bedrijf is ‘goed, maar niet de top’. Tarwe heeft afgelopen seizoen gemiddeld 7 à 8 ton per hectare opgebracht. Gezien de omstandigheden prima. De helft is klei, de helft leemgrond. “Gemiddeld goed voor België.”Merendeel aardappelen op contractVanwege zijn financiële verplichtingen – hij nam het bedrijf recent over van zijn ouders die naar Zuid-Afrika zijn vertrokken – verkoopt Vanoverbergen zijn aardappelen grotendeels op contract. “Driekwart ofwel 40 ton per hectare op contract, de rest vrij. Dan zijn in ieder geval de vaste kosten betaald.” Een succesformule is dat nog niet gebleken: de vrije aardappelen hebben weinig gebracht. Oogst 2015 gaf volop aardappelen, maar de prijs was maar 5, hooguit 10 cent per kilo. “Met ook nog het bewaarrisico. De laatste partij Markies hebben we met een mobiele koeler tot juli bewaard.” Van de huidige hoge prijzen van tegen €250 per ton kan hij maar beperkt profiteren, want de opbrengsten in 2016 waren krap.Stootblauw als gevolg van een hoog owg in combinatie met rooien in harde, kluiterige grond. - Foto: Peter RoekLange bewaringVanoverbergen werkt een strategie uit voor meer rendement. “Ik werk nu vooral voor het rendement van de fabriek en niet veel voor dat van mezelf. Dat moet anders.” Hij doet dat door voor al zijn percelen terug te gaan naar 1-op-5 en zo te mikken op een kwaliteitsaardappel die lang kan worden bewaard. “Zodanig dat ik in juli met bewaaraardappelen de concurrentie aankan met de eerste Premières. In juli gaat het ene seizoen in het andere over. Dan gaan fritesmelanges van Markies van de oude oogst en Premières van de nieuwe oogst samen in het zakje.”Een volgende stap naar rendementsverbetering is maatscheiding van de oogst bij inschuren. Daartoe is vorig jaar een nieuwe Grimme-stortbak met rollenset in gebruik genomen. Maat 35-50 mm wordt nu meteen uit de partij gedraaid en in kuubskisten opgeslagen.Grimme-stortbak met rollenset. Zo kan de akkerbouwer bij inschuren 35 millimeter uitsorteren en apart vermarkten. - Foto: Peter Roek“In 2017 gaan we alles doen. Bij Lamb-Weston krijg ik volgens contract € 65 per ton voor 35-50 mm. Nu heb ik ze vrij kunnen verkopen voor € 150 per ton. Door de kleintjes te valoriseren, heb ik in twee jaar de investering in de stortbak terugverdiend. Ik krijg ook iets meer premie, omdat de fritesaardappelen iets grover zijn. Lamb-Weston doet soms die grove partijen door naar zijn fabriek in Engeland.”Hand op de knipVanoverbergen heeft voor zo’n 6.000 ton aardappelen opslagruimtes. Die zijn beperkt geautomatiseerd. De hand blijft zo veel mogelijk op de knip. Gezien de grote lening heeft cashflow voorlopig prioriteit. Aan de orde zijn kleine, maar slimme investeringen zonder het doel van lange bewaring uit het oog te verliezen. Afgelopen jaar heeft hij wel een schuur van 900 ton opnieuw geïsoleerd. “Met twee man 500 uur werk.”Ook heeft hij de automatisering van zijn grootste bewaarschuur van 2 x 1.000 ton volledig vernieuwd met een OmniCuro van Omnivent, zodat hij deze op afstand kan volgen en bedienen. De andere schuren bedient hij grotendeels handmatig.Van de ruim 6.000 ton bewaarcapactiteit wordt zo'n 4.000 ton handmatig aangestuurd. Dat heeft met kosten te maken, maar ook met het vertrouwen van Vanoverbergen in zijn eigen kunnen. - Foto: Peter RoekVanoverbergen benadrukt nogmaals het belang van extensieve teelt. “Wie nu 1-op-3 teelt, kan over twintig jaar twintig jaar lang geen aardappelen meer telen. Als ik nu te krap aardappelen zet, zit mijn zoon of dochter straks met de gevolgen.” Kostprijs aardappelen €120 per tonNicolas Vanoverbergen gaat voor zijn bedrijf uit van een totale kostprijs van de aardappelen van €120 per ton tot in de schuur. Daarvan is €65 per ton voor toegerekende kosten als pootgoed, meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen. Hij heeft dan gerekend met een opbrengst van 40 ton per hectare. “Alles daarboven verlaagt de kostprijs. Meer dan 40 ton per hectare is dus echt nodig om aan de aardappelen te verdienen. Daarvoor moet echt wat gedaan worden, dat gaat niet vanzelf. Zelfs met die moderne industrierassen wordt het al moeilijk om genoeg kilo’s te halen.” De akkerbouwer realiseert zich dat bij vergroting van het areaal aardappelen de vaste kosten voor aardappelen omlaaggaan. Maar groei is voorlopig niet aan de orde. Vanoverbergen doet zijn bedrijf alleen, behoudens hulp van losse krachten bij poten en rooien. De mogelijkheden voor meer renderende tussengewassen zijn beperkt op het akkerbouwbedrijf van Vanoverbergen. Voor teelten als wortelen of cichorei zit hij niet in het juiste gebied, vertelt hij. “Misschien zou erwten wat zijn.”