Koeienplasje opvangen voorkomt emissies

In de zoektocht naar nieuwe systemen om de ammoniakuitstoot uit koeienstallen te beperken komt Hanskamp uit Doetinchem met een bijzondere oplossing: het opvangen van de urine achter de koeien. Eigenaar Henk Hanskamp wil er in 2020 mee de markt op.De afgelopen jaren is de ammoniakuitstoot uit koeienstallen vooral verlaagd met aangepaste roostervloeren. Henk Hanskamp, directeur van Hanskamp, heeft een oplossing bedacht die de uitstoot bij de bron aanpakt: het CowToilet. Door urine achter de koe op te vangen voordat het in aanraking komt met de mest wordt de vorming van ammoniak voorkomen.Henk Hanskamp, directeur van de gelijknamig leverancier van technische producten voor de veehouderij, wil de CowToilet in 2020 op de markt brengen. Tot die tijd vinden meer onderzoeken en metingen plaats. - Foto: Henk RiswickHet CowToilet maakt gebruik van de zenuw aan de achterzijde van de koe die de plasreflex in gang zet. Het toilet is een loshangende bak in een voerstation. Deze wordt met sensoren en cilinders op de banden van de uier van de koe geplaatst en beweegt met de koe mee. De techniek zoekt de zenuw en door de aanraking gaat de koe urineren. De urine wordt opgevangen en apart opgeslagen.Het systeem verlaagt volgens Hanskamp niet alleen de emissie maar levert ook een grondstof (urine) die te gebruiken is als vloeibare kunstmest. Verder ziet hij betere klauwen door drogere roosters en gaat de luchtkwaliteit in de stal erop vooruit. Overigens zijn er nog geen officiële metingen gedaan.De varkenshouderij kent al jaren een varkenstoilet. Dat was de inspiratie?“We weten al langer dat ammoniakemissie het beste bij de bron kan worden aangepakt, dus voorkomen dat mest en urine met elkaar in aanraking komen. Er wordt al 50 jaar naar oplossingen gezocht, met ook enkele heel creatieve oplossingen. Tot nu toe waren ze niet succesvol. In onze proefversie wordt per dag gemiddeld 10 liter urine per koe opgevangen. Dat is op een totale urineproductie van 15 tot 22 liter per dag per koe.”Het systeem vangt dus maar een deel op. Geeft dat voldoende emissiebeperking?“Uit doorrekeningen blijkt dat dit nu een ammoniakreductie van 56% oplevert en een uitstoot van 5 tot 6 kilo ammoniak per koe per jaar. Dat zijn al mooie cijfers en we gaan de komende tijd verder met finetunen. Daar komt bij dat er minder ammoniak in de put ontstaat, omdat er minder basische urine aanwezig is.”Wat was de grootste uitdaging om te komen waar jullie nu zijn?“Dat de opvangbak precies op het goede moment en hoogte achter de koe komt. We zijn een technisch bedrijf maar de uitgangspunten zijn dat het eenvoudig is, de kosten niet te hoog zijn en het systeem bestand is tegen omstandigheden in een stal.”We merken dat de koeien zelflerend zijn“Het urineergedrag van de koeien is ook belangrijk. We maken voerstations en weten hoe we koeien kunnen verleiden om in de box te komen. Daar maken we gebruik van. We zijn bezig met slimme technieken zodat we het op koeniveau kunnen aansturen. Ik verwacht in robotstallen een hogere score. Overigens merken we dat de koeien zelflerend zijn. Als ze het geluid van de cilinder horen, willen ze al gaan urineren voordat ze zijn aangeraakt.”Wat gaat het kosten?“Dat weet ik nog niet, maar reken maar op meer dan een voerstation en veel minder dan een melkrobot. De kosten per bedrijf hangen ook af van hoeveel units nodig zijn.”Wanneer mogen we de CowToilet op de markt verwachten?“Het komende jaar tot anderhalf jaar gaan we verder met testen en optimaliseren. We moeten kijken hoeveel toiletten nodig zijn en hoe we de routing in de stal optimaliseren. Ook willen we zo snel mogelijk in proefstallen gaan meten om geschikte cijfers voor de overheid te krijgen. Ik verwacht in 2020 het CowToilet op de markt te kunnen brengen.”