Klimaatinzet boeren nog niet geborgd

Boeren moeten zich inzetten voor het klimaat en daarvoor worden beloond. Dat blijkt uit het ‘ontwerp-klimaatakkoord’ dat vrijdag 21 december werd gepresenteerd. De borging van de klimaatinzet is nog een open einde.De partijen aan de landbouwtafel zijn na een half jaar onderhandelen tot meer concrete afspraken gekomen, er wordt vooral gestart met proefprocessen. Het akkoord is een ontwerp en moet nog worden doorgerekend door het Planbureau voor de Leefomgeving.
Presentatie van het ontwerp-klimaatakkoord om Nederland duurzamer te maken. - Foto's: ANPDe kostenverdeling is een politieke beslissing, laat klimaatakkoordvoorzitter Ed Nijpels weten. Wel zijn de budgetten uit de klimaatenvelop voor de landbouwtafel verdeeld. Er is € 120 miljoen beschikbaar voor de glastuinbouw, evenveel voor de veehouderij en nog eens € 60 miljoen voor veenweide en bodemgebruik. Ook is er € 50 miljoen voor natuur, bomen en bos en € 10 miljoen voor voedsel.Aan de hand van een nog te ontwikkelen meetinstrument kunnen boeren straks zien hoeveel broeikasgassen zij al hebben bespaard. Dat moet boeren motiveren om hun bijdrage aan de klimaatopgave te leveren. Het instrument wordt ontwikkeld door en voor de landbouwsector. Dit plan komt voort uit de wens om boeren geen verplichtingen op te leggen, maar boeren zelf te laten ondernemen. Beloning klimaatinspanning uit de marktDe sector gaat zich inzetten voor een beloning voor boeren die op het bedrijf werken aan hun broeikasgasuitstoot. De verwaarding van klimaatinzet moet uit de markt kunnen worden gehaald, is de overtuiging. De melkveehouderijsector wil in 2030 energieneutraal zijn. De grootste uitdaging voor deze sector is echter het verminderen van methaanuitstoot door rundvee. Hiervoor wordt samenwerking met de veevoersector gezocht. Ook kunnen boeren door emissiearme vloeren veel methaanuitstoot reduceren, is het devies. Voor de varkenshouderij stond in de eerste plannen slechts de reductie van uitstoot door de geplande warme sanering. In het tweede deel van de klimaatonderhandelingen is de sector gevraagd om verder te kijken. In de plannen zit namelijk ook een budget voor innovatie, daarvan moet duidelijk worden hoeveel reductie er kan worden behaald. Inzet is meer gebruikmaken van mestscheiding op het erf. Samen met de kortere opslag van mest moet hierdoor minder methaan worden uitgestoten. Veenweide en CO2-uitstoot blijft een lastige combinatieEen heet hangijzer is nog de uitstoot van CO₂ in veenweidegebieden. In de eerste versie van het akkoord stonden plannen om 80.000 hectare veenweide te voorzien van peilgestuurde drainage. Sinds de bekendmaking van de eerste plannen wordt echter de werkzaamheid van deze manier van draineren in twijfel getrokken. Daarom gaan de partijen op proeflocaties nu proefprojecten uitvoeren om te bepalen of drainage ook echt klimaatwinst oplevert. De provincies Noord-Holland, Friesland en Zuid-Holland zijn de eerst aangewezen locaties. Deze provincies zullen dan ook de regie nemen in de aanpak van het veenweidegebied.Het ontwerp-klimaatakkoord is de invulling van de eerdere voorstellen die in juli zijn gepresenteerd. Het doel blijft hetzelfde: een reductie van 3,5 mton aan broeikasgassen. De ambitie van de klimaattafels is echter groter. Met de huidige voorstellen kunnen de partijen aan de tafel landbouw en landgebruik 6 mton reduceren. Met de huidige plannen moet dit ook technisch mogelijk zijn, is de overtuiging van de landbouwtafel. Hoog organischestofgehalte in bodem goed voor klimaatDat het verhogen van het aandeel organische stof in de bodem goed is voor het klimaat en de bodemvruchtbaarheid, concludeerde de tafel al in juli. De huidige uitwerking is dat de akkerbouwsector bezig gaat met teelt van eiwitrijke gewassen voor de voedselproductie en ruimte in de teeltrotatie wil zoeken voor stikstofbindende planten. Scherpe afspraken met glastuinbouwDe glassector heeft de meest concrete afspraken laten vastleggen in het ontwerp-klimaatakkoord. De uitstoot van deze sector komt vooral uit het gebruik van fossiele brandstoffen, met name aardgas, voor de verwarming van kassen. De sector heeft zelf de ambitie om in 2040 CO₂-neutraal te zijn. Dit project, onder de naam Kas als Energiebron, krijgt met de klimaatplannen een impuls. Daarnaast wordt ‘Het nieuwe telen’, een duurzame vorm van teelt, gestimuleerd in het klimaatakkoord. De glastuinbouw kan zo in 2030 1,8 Mton CO₂ reduceren. CO2-reductie landbouw tot nu toeDe doelstelling van 3,5 mton CO₂-reductie komt bovenop het staande beleid. De afgelopen jaren is de broeikasgasuitstoot van de landbouw al flink ingeperkt. Deze inzet wordt niet ‘vergeten’, maar het klimaatakkoord moet zorgen voor de extra inzet, zoals die is vastgelegd in het regeerakkoord van Rutte-III. LTO tevreden, maar ziet nog gebrek aan kennisLTO-bestuurder Kees van Zelderen zat namens de belangenbehartiger aan de onderhandelingstafel. Hij is over het algemeen tevreden over de plannen die nu in het ontwerpakkoord staan. “Over een aantal onderwerpen kwamen we ook tot de conclusie dat we nog veel kennis moeten opdoen. Bijvoorbeeld over methaan en veenweide. Dus gaan we nu aan de slag met proefprocessen, waar de Wageningse Universiteit dan cijfers aan kan verbinden.”Voor Van Zelderen waren er 2 punten die wat LTO betreft niet in het klimaatakkoord komen. “Dat is de krimp van de veestapel en het stoppen met boeren in de veenweidegebieden. Dat staat nu ook niet in de plannen, dus dat hebben we voor elkaar gekregen.”Speerpunt voor boeren blijft het verdienmodel. “In euro’s, maar ook in waardering. Daar ligt een taak voor de erfbetreders, zoals de banken, overheden en de keten. Dan heb ik het bijvoorbeeld over goedkopere financiering, vergunningen of een afzetmarkt als beloning voor klimaatinzet.”