Kleine aanpassingen, minder infecties bij melkvee

Het ‘max10’-traject van Zoetis zorgde ervoor dat melkveehouder Mark Wenneger met een een paar kleine aanpassingen naar 10% nieuwe celgetalinfecties ging.In de warme lentezon staat een handvol droge koeien aan het voerhek te vreten. Drie dagen voor het droogzetten staan zij in een aparte groep. “Dan voer ik ze het droogstandsrantsoen en melk ik ze één keer per dag, als eerste”, zegt Mark Wenneger. De melkveehouder separeert de droog te zetten koeien op maandagochtend en op woensdagochtend zet hij ze droog met Orbeseal. Dieren met een te hoog celgetal worden met antibiotica en orbeseal drooggezet. De norm voor vaarzen ligt op een celgetal van 150.000 en bij koeien op 50.000. Dezelfde dag bekapt hij de klauwen en verhuizen de koeien naar de groep met droge koeien. “Deze routine had ik ook al voordat ik meedeed aan het ‘max10’-traject van Zoetis. Het enige waarin ik hierin iets heb veranderd, is het rantsoen van de koeien die ik bijna droog ga zetten. Wat ik voorheen voerde was iets te schraal voor een droogstandsrantsoen. Het rantsoen was te erg verdund, met een te grote hoeveelheid stro. Sommige koeien zaten toen tegen melkziekte aan te hikken. Nu is het rantsoen minder schraal, met iets meer eiwit en minder stro en dat gaat beter.” _{Tekst gaat verder onder de foto‘s.}
Melkveehouder Mark Wenneger (39) melkt 156 koeien in Groenlo (Gld.). Met het ‘max10’-traject van Zoetis ging hij naar 10% nieuwe celgetalinfecties. - Foto's: Hans PrinsenMaatschap Bomers-Wenneger in Groenlo (Gld.). Mark Wenneger houdt 156 melkkoeien en 60 stuks jongvee. De dieren geven 8.900 liter melk per koe per jaar, met 4,70% vet en 3,60% eiwit. De melkveehouder heeft 80 hectare land in gebruik, waarvan 48 hectare in eigendom.Met twee grote strohokken in de stal heeft Wenneger genoeg ruimte om koeien die wat meer aandacht nodig hebben te separeren. Meedoen aan Zoetis-trajectIn 2018 deed Wenneger mee aan het traject van Zoetis. Het doel ervan is om minder dan 10% nieuwe infecties tijdens de droogstand op te lopen. “De veearts kwam langs met een checklist. Ons percentage nieuwe besmettingen lag toen op 13%. Dat is niet heel hoog maar er is altijd ruimte voor verbetering. Omdat je er alleen maar wat van kan leren, besloot ik mee te doen in het project. Een hoog celgetal kost simpelweg altijd melk. Over heel 2020 hebben nu zeven koeien mastitis gehad. Dat is ongeveer 5%.”Checklist meldt aandachtspuntenDe ingevulde checklist liet een paar aandachtspunten zien waaraan de veehouder aan kon werken. Zoals het aantrekken van nieuwe handschoenen bij het droogzetten en een nieuw ontsmettingsdoekje voor elke speen. “Dat zijn van die kleine handelingen die ik niet deed, maar eigenlijk weinig tijd kosten.” Ook ontlucht Wenneger de injectors. “Dat deed ik voorheen niet. Nu knijp ik eerst de lucht eruit. Dat zorgt ervoor dat de injector zonder luchtbellen in het tepelkanaal terechtkomt.”Daling aantal infectiesDe koeien die met een laag celgetal de droogstand ingaan en er met een hoog celgetal uitkomen, herstellen zich volgens de veehouder meestal vanzelf weer. “Na één of twee MPR’s (melkproductieregistratie) is het vaak weer op niveau.” Maar er zijn dus ook koeien die tijdens het droogzetten, in de droogstand of bij het afkalven een infectie oplopen. “Daarom ben ik de afkalfstal wat beter gaan instrooien.”De koeien die onder andere last hebben van een verhoogd celgetal of een ander zorgpunt, melkt Wenneger in een aparte groep. “Dan heb ik er wat meer zicht op. Ik melk ze als laatste.”Tien weken na de start van het traject daalde het aantal nieuwe infecties naar 10%. “Dat is de landelijke streefwaarde. Uiteindelijk heb ik maar een paar kleine dingetjes aangepast. Het doel was relatief snel behaald.” De meerwaarde van een kleiner aantal infecties zit hem vooral in een betere uiergezondheid. _{Tekst gaat verder onder de foto‘s.}
Wenneger zet een koe droog. Sinds het Zoetis-traject trekt hij bij het droogzetten schone handschoentjes aan en gebruikt hij een nieuw ontsmettingsdoekje voor elke speen. Sinds 2014 voert de veehouder zelf niet meer. De Lely Vector doet dat nu. In tien porties per dag voert de robot de koeien.Over heel 2020 hebben er zeven koeien mastitis gehad. Dat is ongeveer 5%. Het aantal mastitisgevallen moet wel laag zijn want elke behandeling kost tijd, vindt Wenneger.Keuzes maken in bedrijfsvoeringEen paar keer per week heeft Wenneger hulp van een melker. Het geeft hem tijd en ruimte om aandacht te geven aan andere zaken in de bedrijfsvoering. Een beweegbare bodem in de melkput bevalt hem daarom goed. “Daarop heb ik geanticipeerd toen ik in 2014 een nieuwe 2x12 zij-aanzij melkstal liet bouwen. Je kan niet alles zelf doen en melken vind ik leuk.” Eind 2019 ging de veehouder over op andere tepelvoeringen. “Op het celgetal en de melkproductie had het niet direct invloed. Maar ze zijn wel fijner om mee te werken.”Sinds vijf jaar besteedt Wenneger het jongvee uit. Na een leeftijd van twee weken groeit het jongvee verder op bij een familielid. “Deze beslissing kwam toevallig zo uit. Het went wel snel om geen jongvee meer groot te hoeven brengen. Het pakt voor mij goed uit en de tijd heb ik nu voor andere dingen.”De ligboxenstal voldoet aan de eisen van Maatlat Duurzame Veehouderij (MDV). Daarom heeft de veehouder ook twee grote strohokken in zijn stal. Zo heeft hij genoeg ruimte om koeien die wat meer aandacht nodig hebben te separeren. “Het aantal mastitisgevallen moet wel laag zijn want elke behandeling kost tijd.” De ruime stalinrichting om dieren te separeren, het droogzetmanagement en de gemaakte keuzes in de bedrijfsvoering zorgen volgens de veehouder voor een laag aantal infecties.Het voeren van de koeien heeft de veehouder deels geautomatiseerd. Sinds 2014 rijdt er een zelfrijdende en zelfladende voerrobot rond. In dat jaar liet de veehouder een stuk aan de stal bouwen. Daarin kwam een ruimte voor de voervoorraad voor ruim een halve week. “Elke 45 minuten schuift de machine het voer aan. Hij voert ongeveer tien porties per koe per dag.”