‘Kijk goed naar het gebruik van percentages’

In persberichten en artikelen wordt nogal eens gegoocheld met getallen en percentages.Het resultaat hiervan is dat er beelden worden gevormd bij de neutrale lezer die niet altijd overeenkomen met de werkelijkheid. Dit wordt versterkt als op basis van deze getallen koppen boven artikelen en grafieken staan die dit beeld nog eens benadrukken. Bovengemiddelde aardappelvoorraadIk kom hierop door een verhaal dat een aantal weken geleden in de landbouwpers stond. Naar aanleiding van een persbericht van Verenigde Telers Akkerbouw (VTA) meldde de agrarische pers dat de aardappelvoorraad bovengemiddeld was. Aangezien dit verhaal op basis van de afgelopen oogst en de marktvraag volledig tegen mijn intuïtie inging, ben ik eens dieper in het verhaal gedoken. Bij nadere bestudering bleek dat ‘het percentage van de oorspronkelijke oogst in opslag per 15 februari hoger was dan gemiddeld’. Volgens de grafieken zat normaal rond 15 februari 61% van het geoogste product nog in opslag, dit jaar was dat 70%. De oogst van 2018 was echter 20% lager dan gemiddeld. Stellen we nu de normale oogst op 100, dan betekent dat er dit jaar op 15 februari 5% minder aardappelen in opslag lagen dan gemiddeld. Rekent u maar na: 0,8 x 70% = 56%, is 5% minder dan de 61% gemiddeld en dus niet bovengemiddeld.Positiever beeld creëren met percentagesWe kunnen uit het bovenstaande verhaal opmaken dat beschrijvingen op basis van percentages snel verwarrend worden. Dit voorbeeld is, naar ik heb begrepen, het gevolg dat VTA nooit absolute getallen geeft in persberichten om zo niet te veel inkijk in marktposities te geven.Ik heb niet het idee dat er hier expres een vertekend beeld wordt gecreëerd, maar hier kun je niet altijd vanuit gaan. Door handig de juiste percentages te kiezen, kun je net een positiever beeld creëren of het laten lijken dat je belangrijker, groter of anders bent dan wanneer gebaseerd op de absolute getallen.Ik ben steeds meer geneigd getallen te controleren of het beeld wat geschetst wordt klopt met de getallenAl eerder gaf ik het voorbeeld dat de Nederlandse pootaardappelexport zo’n 90% van de wereldexport is, terwijl maar ruim 3% van de wereldwijd gepote aardappelen uit Nederland komt.Een ander voorbeeld zijn de persberichten van de biologische sector, zij rapporteren prominent de groeipercentages van biologische submarkten zoals babyvoeding (23%) en eieren (12%), waarbij het percentage biologische hectares (4%) toch wat minder prominent gepresenteerd wordt. Reken getallen na en check de bronWanneer in de media percentages genoemd worden, ben ik steeds meer geneigd om de getallen na te rekenen en te controleren of het beeld wat geschetst wordt klopt met de getallen. Dat kan ik iedereen aanraden. Daarnaast kan het nooit kwaad om na te gaan wie de bron is van een verhaal en welke belangen er spelen bij een bepaalde presentatie. Zo kom je zelf wel tot een weloverwogen conclusie.