Kiezen voor de best passende vleesproductie

Varkenshouders hebben wat te kiezen als het gaat om de productie en afzet van varkensvlees. Een concept is mooi, maar moet passen en levert niet per se geld op. Werken aan een betere kwaliteit kan altijd.Keuzes maken in de productie van varkensvlees. Dat was vorige week het centrale thema tijdens het zesde ondernemersevent van Boerderij. Dat betekent in veel gevallen rekening houden met de afnemer. Om het vanuit ‘de andere kant’ te beschouwen mocht Denise Dijkhof, categorymanager vlees, vis en vleeswaren bij Plus supermarkten de visie van de supermarkt toelichten.Good Farming StarDe supermarkt is recentelijk een samenwerkingsverband aangegaan met Vion en 14 Good Farming Star-varkenshouders. “We gaan de basis voor varkensvlees voor de consument aanpassen. Het is dus geen concept, maar het gaat om alle producten”,aldus Dijkhof.Dat doet Plus niet voor niets; Dijkhof laat zien dat de supermarktverkoop van varkensvlees sinds 2016 met 20% is gedaald. Door de sterke focus op efficiëntie en volume is varkensvlees een generiek product geworden. Daardoor kunnen supermarkten alleen met prijs nog onderscheidend zijn. Terwijl consumenten veel meer aspecten belangrijk vinden, zoals smaak, transparantie en lage prijs.Plus wil het concept uitbouwen naar 30 middelgrote varkenshouders om de hele behoefte te dekken. In een later stadium moet ook de kwaliteit van het vlees beter. “We werken aan de smaak via de genetica en het voer, maar ook via productontwikkeling”, aldus Dijkhof, die aangeeft dat iedere schakel in de keten zijn eigen verantwoordelijkheid draagt.We willen de inkoopprijs samen met varkenshouders vaststellenInvestering terugverdienenVoor varkenshouders staat een concept synoniem aan een hogere prijs. Dijkhof tempert de verwachtingen dat er direct meer euro’s naar de varkenshouder gaan. “Plus heeft inmiddels tonnen uitgegeven aan marketing en ook Vion heeft al veel kosten gemaakt. Dat moet worden terugverdiend. Op termijn willen we de inkoopprijs samen met varkenshouders vaststellen.” Hun voordeel zit nu vooral in uit de anonimiteit halen van bedrijven. Ook verwacht ze in de keten voordelen door kennisdeling en wegsnijden van kosten waar iedereen van profiteert. “Eerst waren er 500 schakels, nu nog 50.”
_{Lees verder onder de foto.}Het kennen van je consument is belangrijker dan een eigen vleesconcept. Weet waar je voor produceert was de strekking van inleider Tim van der Mark (links). - Foto's: Koos GroenewoldVerpakking bepaalt succesDijkhof ging ook nog kort in op het Hamletz-concept. Een van de redenen dat Hamletz niet verkocht werd, bleek de verpakking, vertelde ze. Hamletz onderscheidt zich in smaak en transparantie en dat werd door de consument in de winkel niet begrepen. Sinds 1 oktober ligt het varkensvlees opnieuw in de Plus-supermarkten maar in aangepaste verpakking onder de naam ‘Heerlijk Varkensvlees’.Bewust kiezen voor marktVarkensvlees produceren met de afnemer in het achterhoofd doen ook de jonge ondernemers Tim van der Mark en Edwin Elshof. De ouders van Tim hebben 15 jaar geleden het Beemsterlant’s varken in de markt gezet. Inmiddels gaan nagenoeg alle varkens van de 220 zeugen in het concept. Ze zijn het enige bedrijf en eventuele groei moet uit de eigen onderneming komen. Edwin zet met zijn familie zo’n 500 varkens per week in het eigen Porc d’Or-concept af. In totaal zijn 9 bedrijven aangesloten bij de Porc d’Or-groep, waarmee ook op andere fronten wordt samengewerkt.Niet alleen de bedrijven zijn verschillend maar ook de regio: in Noord-Holland, waar de 35 slagers van het Beemsterlant’s varken hun klanten hebben, zijn consumenten gemakkelijker bereid om wat extra’s voor een exclusief varkensvleesproduct te betalen. In het Noorden zitten toch wat andere klanten dan in het Westen, is de gezamenlijke indruk. Sterker nog; Van der Mark ziet al verschillen tussen buurten. “Er zijn slagers die geen vlees in de aanbieding moeten doen want dan denken klanten dat er iets mee is.” Het kennen van je consument is dus belangrijk bij een eigen vleesconcept.Meerwaarde halen uit de marktOmdat de producenten van Porc d’Or ook reguliere varkens produceren, kunnen ze streng selecteren welke varkens in het concept gaan. Het vraagt ook een bredere blik op productie. “We moeten werelds denken maar regionaal uitvoeren”, aldus Elshof.Ondanks de verschillen in type bedrijven en concept zijn er ook overeenkomsten. Beide ondernemers willen zich onderscheiden van de rest en halen een meerwaarde uit de markt. Het zijn ondernemers die het leuk vinden met andere dingen dan alleen varkens houden bezig te zijn. En belangrijk: ze denken in de keten, inclusief de consument. Zo heeft Van der Mark twee keer per jaar slagersoverleg. “Door de korte lijnen weten we wat onze afnemers willen.”Met genetica sturen op vleeskwaliteitDe keuze voor eindberen heeft gevolgen voor de kwaliteit van het varkensvlees.Roy Strikkeling, marketing & projectmanager bij Topigs Norsvin, schetst dat daarom verschillende landen verschillende eindberen gebruiken. “In onder andere Spanje en Japan moet het vlees meer intramusculair vet hebben en is het donkerder van kleur dan in Nederland of de VS.” Om markten wereldwijd te bedienen heeft de fokkerijorganisatie een breed aanbod eindberen. “Voor bacon voor de Engelse markt, maar ook voor vette buiken voor Azië.”Fokkerij heeft 20% invloed op het eindproduct, stelt Roy Strikkeling.VoedingAls het om vleeskwaliteit gaat heeft de fokkerij volgens Strikkeling maar zo’n 20% invloed op de kwaliteit van het eindproduct. Management en voeding zijn 40% en in de slachterij wordt ook nog eens 40% bepaald. “Maar dat wil niet zeggen dat we er niks aan doen.” Zo worden aspecten als intramusculair vet, kleur en waterbindend vermogen bepaald, ook van het vlees in winkels. “Het geeft inzicht in de mogelijkheden van rassen en kruisingen.”Keuze rond vaccineren goed afwegenWel of niet vaccineren vraagt een gedegen afweging, vertelt Herman Prüst, technical & marketingmanager Swine bij Hipra Benelux. Vaccins zijn duur en gezondheidskosten dreigen op te lopen met uitschieters tot wel € 200 per zeug.Hipra heeft een tool ontwikkeld waarmee beter onderbouwd kan worden of het nuttig is om een vaccinatie toe te passen en achteraf de werking te controleren. Dat gebeurt met een serumprofiel. Het is bedoeld voor zes ziektes waaronder App, PRRS en Mycoplasma. Het maakt inzichtelijk hoe infecties in de tijd door de verschillende diergroepen gaan. “En kies vooral welke infectie je belangrijk vindt binnen je bedrijf en ga niet voor alles vaccineren. Dat werkt niet, dan blijf je spuiten”, hield Prüst voor.Herman Prüst benadrukte dat vaccineren beter gemonitord moet worden.Verschillen tussen dierenartsenBelangrijk is om de uitslagen goed te kunnen interpreteren. Prüst constateert verschillen tussen dierenartsen hoe ze de informatie vertalen in concrete acties. “Ook de uitvoering is maatwerk.” De effectiviteit van een vaccinatie hangt ook af van de werkwijze, zoals bewaring, spuittechniek en hygiëne. Wat dat laatste betreft schrikt hij soms wat hij tegenkomt. “150.000 kiemen per milliliter in een spuit is geen uitzondering.”Op de vraag wat te doen met meerdere vaccins verbaasde Prüst zich er ook wel over dat er voor varkens eigenlijk weinig gecombineerde vaccins zijn: “Met meerdere vaccins moet je er wel voor zorgen dat je dieren niet met een paar dagen ertussen tegen twee verschillende ziektes behandelt. Het immuunsysteem is de eerste injectie nog niet te boven en krijgt dan de opdonder van nummer twee.”Rendement met juiste inzet varkensvoerNieuwe genetica in de stal vraagt om aangepast vleesvarkensvoer, betoogt Rob Schurink, nutritionist varkens bij AgruniekRijnvallei. Genetica heeft onder andere invloed op de voeropname, spek-/spieraanzet en lengte van de darm van de varkens.Belangrijk bij de keuze van het voer is het gezond houden van de maag en de darmen. De voerfabrikant heeft mogelijkheden om daarop te sturen, zoals inzet van zuren en de deeltjesgrootte.De keuze voor genetica heeft mede invloed op de voersoort, aldus Rob SchurinkGroeiverbetering van 50 gram per dagUiteindelijk hebben groei, voerconversie en voerprijs alle invloed op het rendement. Schurink rekent voor dat een groeiverbetering van 50 gram per dag, verlaging van de voerconversie met 0,1 procentpunt en € 2 lagere voerprijs per 100 kilo allemaal doortikken. In dit voorbeeld levert groei het meeste op. “Groei rendeert altijd”, is zijn stelling.Voeding bepaalt ook een deel van de vleeskwaliteit. Daar is bij de keuze van het voerpakket ook rekening mee te houden. Een geruststelling: tot een maand voor slacht is deze nog bij te sturen.Rendement belangrijker dan voerwinstBij de financiële cijfers wordt vooral gesproken over voerwinst, het rendement per kraamhok is in de zeugenhouderij veel minder bekend. Dat laatste cijfer geeft weer hoeveel geld er in een stal verdiend wordt. “Want betekent een hoge voerwinst ook echt meer rendement?”, hield Rick ter Haar, major accountmanager bij Topigs de aanwezigen voor. Ter Haar ontwikkelde een rekenmodel waarmee zeugenhouders het financiële effect van grotere tomen biggen per zeug per jaar door kunnen rekenen.Zeugenhouders moeten niet alleen naar voerwinst kijken maar zeker ook naar het rendement per kraamhok, stelt Rick ter HaarDood geboren biggenEen grotere toom biggen betekent vaak een lager geboortegewicht, meer dood geboren biggen en door het lagere gewicht meer uitval, lager speengewicht en lastigere opstart na het spenen. Ook is er meer moederloze opfok nodig. “Tel daarbij op dat zeugen er meer onder lijden met hogere zeugensterfte en voortijdige uitval als gevolg. Dan kan het maar zo zijn dat twee biggen per worp meer juist rendement kost en je onder aan de streep meer geld kwijt bent”, schetste Ter Haar.Beter verteerbaar voer moet wegvallen zink opvangenDe dikke darm van gespeende biggen in onderontwikkeld waardoor de vertering van groot belang is, stelt Jan van Asselt, specialist varkens bij AgruniekRijnvallei.“De maag is nog niet optimaal, de aanzurende werking van de maag moet met het juiste voer ondersteund worden.” Door vezels wordt maagzuur beter verdeeld over de maaginhoud, wat een betere vertering oplevert en minder risico op maagzuren met zich meebrengt."Zeugen zijn topsporters, is de darm niet optimaal dan gaat de zeug het niet redden", stelt Jan van Asselt.ZeugenmestNaast vezels zijn ook voor de dunne darm makkelijk verteerbare grondstoffen van belang, er mogen immers geen eiwitten in de dikke darm terechtkomen. Ook een gezonde zeugendarm is van belang voor een goede start van de biggen. Zeugenmest is bij de geboorte het eerste bacteriecontact dat een big heeft. “Ook in zeugenvoer is de grondstofkeuze en het aandeel vezels van belang in het kader van het terugdringen van verkeerde bacteriën in de darmen. Zeugen zijn topsporters, is de darm niet optimaal, dan gaat de zeug het niet redden.”Medeauteur: René Stevens