Kartelverbod lijkt Franse andijvietelers toch te nekken

Twee of meerdere productentenorganisaties mogen onderling geen minimumprijs afspreken die altijd en overal van toepassing is. Dat vindt de advocaat-generaal van het Europese Hof van Justitie.In Frankrijk komen de rechtbanken er niet uit of een producentenorganisatie van andijvietelers zich al dan niet schuldig heeft gemaakt aan kartelvorming. De Franse mededingingsautoriteit ontdekte in 2007 dat er in de sector prijs- en marktafspraken gemaakt worden. Het kwam de telers en de andere betrokken marktpartijen op een boete van bijna € 4 miljoen te staan. Zij vochten dit met succes aan voor de rechtbank, maar de mededingingsautoriteit ging in cassatie.Controle over de prijsHet Franse Hof van Cassatie heeft om opheldering gevraagd aan het Europees Hof van Justitie. De conclusies van de advocaat-generaal zijn voor de rechters niet bindend maar in de praktijk worden ze vaak wel opgevolgd.De andijvietelers vinden dat ze het mededingingsrecht niet schenden, omdat Europa producentenorganisaties (PO’s) toelaat en zelfs opdraagt om de prijs van landbouwproducten te stabiliseren en het aanbod af te stemmen op de vraag. Mededingingsverstorende afspraken kunnen tot op zekere hoogte getolereerd worden, beaamt advocaat-generaal Nilis. Maar, voegt hij er aan toe, dat veronderstelt dat de PO werkelijk de controle heeft over de verkoop van de landbouwproducten van de leden en in het bijzonder over hun verkoopprijs.Oogsten van andijvie. In Frankrijk maakten telersorganisaties ongeoorloofde prijs- en afzetafspraken. Foto: Peter RoekOnafhankelijke, economische entiteitenIn zijn advies beperkt hij de draagwijdte van de uitzondering. “Ze moeten beslist zijn binnen een PO die werkelijk verantwoordelijk is voor het beheer van de productie en de verkoop.” Een producentenorganisatie die aanbodbeheersing en het tegen de beste prijs verkopen van de ledenproductie niet in zijn doelstellingen heeft opgenomen, kan zich dus minder permitteren.Waar prijs- en aanbodafspraken soms toelaatbaar kunnen zijn binnen één PO of één unie van PO’s, blijven ze ook uit den boze als er een tweede partij in het spel is. De advocaat-generaal stelt heel duidelijk dat prijs- en marktafspraken tussen twee of meer PO’s of unies van PO’s onderworpen zijn aan de mededingingswetgeving. Zij moeten zich als onafhankelijke economische entiteiten functioneren en kunnen dus niet straffeloos prijsafspraken maken, het aanbod drukken en commercieel gevoelige informatie uitwisselen.Langere tijd productie afgeremdOver de Franse andijviekwestie voegt de advocaat-generaal er nog aan toe dat een minimumprijs afspreken voor een landbouwproduct nooit ontsnapt aan de Europese mededingingsregels. Het maakt daarbij zelfs niet uit of dit nu tussen meerdere PO’s is afgesproken of binnen één. Over de prijs moet onderhandeld worden met de marktpartijen verderop in de keten. Ook op het vlak van aanbodbeheersing ziet het er naar uit dat de Franse andijvietelers zich iets te veel gepermitteerd hebben. Het aanbod drukken in het kader van productieplanning om de prijs voor de telers te stabiliseren, kan ontsnappen aan het strenge toezicht van de mededingingsautoriteiten. In Frankrijk leek er echter meer aan de hand. Daar hebben verschillende (unies van) PO’s het op een akkoord gegooid om het aanbod op de volledige Franse andijviemarkt te controleren en lange tijd de productie af te remmen. Ook is er gevoelige commerciële informatie uitgewisseld tussen meerdere (unies van) PO’s en andere concurrenten op de markt, en dat mag niet.